Informatie Verstandelijke Handicaps

Rett syndroom: slaapproblemen

Bij mensen met het Rett syndroom komen slaapproblemen vaak voor. De slaap kan verstoord zijn, met nachterlijk onderbroken slaap. Vaak treden nachtelijke lachbuien op (84%). Dit neemt met het ouder worden vaak af.

Slaapproblemen krijgen weinig aandacht
Slaapproblemen bij verstandelijk gehandicapten krijgen erg weinig aandacht, maar komen waarschijnlijk veel vaker voor dan wordt gedacht. Daarbij gaat het om problemen bij het naar bed brengen en in slaap komen en om het ’s nachts wakker worden en te vroeg ontwaken of combinaties daarvan. De gevolgen die deze problemen hebben voor het functioneren van het kind overdag (zoals gedragsproblemen) en dat van de ouders en overige gezinsleden, wordt onderschat. Over de omvang van de slaapproblemen in ons land is niet bekend, aangezien er hiernaar geen onderzoek is gedaan. Ook is geen onderzoek gedaan naar de resultaten van de verschillende soorten adviezen over begeleiding en behandeling.

Melatonine regelt slaap-waak-centrum
De normale slaap wordt gereguleerd door het slaap-waak centrum in de hersenen. Slaperigheid ontstaat 's avonds wanneer er in de pijnappelklier in de hersenen melatonine wordt gemaakt. Dit gebeurt onder invloed van duisternis. Licht remt de vorming van melatonine juist af. Melatonine vervult waarschijnlijk een sleutelrol in de regulering van het normale slaap-waak ritme en het 24-uurs temperatuur ritme. Verstoring van de vorming van melatonine leidt tot het ontstaan van slaapproblemen.
Inmiddels zijn onderzoeken bij volwassenen en kinderen tussen 6 en 12 jaar met langdurige inslaapstoornissen verricht. Deze hebben aangetoond dat behandeling met melatonine het tijdstip van inslapen vervroegt. In tegenstelling tot "gewone" slaapmiddelen trad hierbij geen sufheid overdag op of nam het denkvermogen af. Integendeel, met melatonine nam het gevoel 's morgens uitgeslapen te zijn toe en nam ook de snelheid van denken toe. Ernstige bijwerkingen van melatonine zijn tot nu toe niet beschreven.
Melatonine is in Nederland tot op heden niet geregistreerd als geneesmiddel. In de Verenigde Staten is het middel vrij verkrijgbaar als voedingssupplement.

Onderzoek met melatonine
De effectiviteit van melatonine bij mensen met een verstandelijke handicap met een langdurige slaapstoornis is tot nu toe nooit ondubbelzinnig aangetoond. In de polikliniek voor verstandelijk gehandicapten in het Ziekenhuis Gelderse Vallei te Ede wordt hier momenteel onderzoek naar gedaan. Het onderzoek omvat ondermeer het meten van de hoeveelheid melatonine in het speeksel en een dubbelblind onderzoek met melatonine bij mensen met een verstandelijke handicap. Uit de eerste resultaten blijkt dat melatonine in 2 op de 3 gevallen een goed tot zeer goed resultaat heeft.

Voor meer informatie over slaapproblemen bij verstandelijk gehandicapten en over het onderzoek klik hier.