Informatie Verstandelijke Handicaps

Smith Lemli Opitz syndroom: de oorzaak

Cholesterol stofwisselingsziekte
Het Smith Lemli Opitz syndroom is een erfelijke stoornis in de aanmaak van cholesterol waardoor er reeds voor de geboorte een abnormale ontwikkeling van diverse organen optreedt, welke leidt tot enkele karakteristieke uiterlijke kenmerken, maar ook veel niet zichtbare afwijkingen van bijvoorbeeld het zenuwstelsel.

Mutatie DHCR7 gen
De oorzaak van de stoornis in de aanmaak van cholesterol is een verandering (mutatie) in het DHCR7 gen (7 dehydrocholesterol reductase gen), dat op chromosoom 11q12-13 ligt. Door deze gen afwijking is er een tekort aan het enzym 7 dehydrocholesterol reductase. Dit enzym is nodig bij de laatste stap in de aanmaak van cholesterol. Door het enzymtekort kan de laatste stap niet worden gemaakt Het gevolg is een te laag gehalte aan cholesterol en een veel te hoog gehalte aan de direkte voorloper in bloed en weefsel, het 7 dehydrocholesterol. Meer informatie over deze enzymstoornis bij het Smith Lemli Opitz syndroom is te lezen op de homepage van biochemicus Beukema.
Wanneer iemand de genmutatie slechts op één van beide chromosomen 11 bezit, staat daar een gezond chromosoom met een normaal DHCR7 gen tegenover, waardoor bij hem of haar toch een normale aanmaak van cholesterol plaats kan vinden. Hij of zij is dan 'drager' van de ziekte.
Wanneer iemand deze genmutatie op beide chromosomen 11 bezit, is er dus géén normaal DHCR7 gen aanwezig. In dat geval is er géén aanmaak van cholesterol en zal de baby geboren worden met het Smith Lemli Opitz syndroom.

Cholesterol tekort
De schade die dit tijdens de ontwikkeling van de vrucht met zich meebrengt is groot. Cholesterol is tijdens de groei van het embryo noodzakelijk. Het heeft een sturende functie bij de werking van bepaalde eiwitten en bij de ontwikkeling van delen van organen. Daarnaast is cholesterol van belang bij de opbouw van de wand van zenuwcellen; deze bestaan voor 25% uit cholesterol. Verder is cholesterol nodig voor de stofwisseling van vitamine D en de galzuren. Bovendien is het te hoge gehalte aan 7 dehydrocholesterol waarschijnlijk schadelijk (toxisch).
Door cholesterol tekort ontstaat er vervolgens een tekort aan galzuren, welke weer nodig zijn voor de opname van bepaalde voedingsstoffen vanuit de darmwand naar het bloed. Dit leidt tot voedingsproblemen en tot groeistoornissen.

Onvoldoende aanmaak geslachtshormonen
Gelachtshormonen worden in het lichaam gemaakt vanuit cholesterol. Zonder cholesterol kan het lichaam deze hormonen niet maken. Dat leidt reeds vóór de geboorte tot problemen als het om een mannelijke vrucht gaat. Wanneer deze geen mannelijke hormonen (testosteron) kan aanmaken, komt de ontwikkeling van de geslachtsorganen niet op gang. Daardoor kan ondermeer de penis nauwelijks tot ontwikkeling komen en komt het vaak voor dat de opening van de plasbuis niet aan het uiteinde, maar ergens halverwege de penis zit. Ook komt het vaak voor dat de zaadballen niet in de balzak zijn ingedaald. Soms is de penis zo klein dat bij de geboorte niet duidelijk is dat het om een jongen of een meisje gaat.
Bij meisjes zijn de zichtbare geslachtskenkerken meestal wel normaal ontwikkeld, omdat deze zich door de aanwezigheid van de vrouwelijke hormonen van de moeder hebben kunnen ontwikkelen.