De bouwkundige erfenis van de
familie Van der Sterre

Al in de zestiende en zeventiende eeuw is de familie Van der Sterre een familie van ‘huistimmerlieden’. Over Doe Pietersz. van der Starre (1572-1643) schrijft diens achterkleinzoon Jacobus (1701-1768): ‘Hij was van affaire een huistimmerman, gelijk ook zijn vader en broeder zijn geweest. Zij hebben als voorname architecten al vele groote werken gemaakt; inzonderheid waren zij de uitvinders van de spuijers, die met springdeuren opengaan, gelijk zij daarvan privilege verzochten, verkregen hebben bij haar Ed. Gr. Mogenden om die alleen voor den tijd van 10 jaar te mogen maken’.
In Geschiedenis en Merkwaardigheden der Stad Vlaardingen (p. 43) schrijft P.G.Q. Sprenger van Eijk hierover in 1832: 'Het was ter eere der stad, dat aldaar gevonden werden: PIETER ARENSZ, met CLAAS en DOE PIETERSZ, zijne zonen, die zich op de uitvinding der spuijen hadden toegelegd, tot schuring en onderhoud van de diepte der havens, voor welke uitvinding de Staten van Holland hun toestonden, zoodanige spuijen, tien jaren lang, alleen te mogen maken, of indien dezelve nagemaakt zouden mogen worden, hun dan honderd gulden voor elke nagemaakte spuije zouden moeten worden betaald, op meerdere boete tegen dengenen, die zulks niet nakwam [noot: zie resolutien van Holland, van 22 Dec. 1606.] In de stadsgeschiedschrijving Vlaardingen in zyne opkomst, aanwas, geschiedenissen, voorrechten, koophandel, haring- en vischvaart, kerk- en wereldlyke gebouwen, schutterye, gilden en regeering uit 1807 wordt op pagina 63 eveneens vermeld dat de Staten van Holland dit tienjarig alleenrecht met een Gunstbrief hadden toegekend. Daarbij wordt echter het jaartal 1608 vermeld. Een nog vollediger weergave is te vinden in Geschiedenis van de Oude Haven te Vlaardingen van A. Bijl Mz uit 1967. Hij schrijft dat het drietal twee verschillende octrooien vroeg. Een eerste verzoek in 1608 werd niet ingewilligd omdat 'de tijd hunner uitvinding te lang was verlopen en al te zeer was verbreid'. Wel kregen zij zeven jaar lang voor elk werk waar de uitvinding werd toegepast '25 pond vlaams'. Later in hetzelfde jaar 1608 dienden ze een nieuwe aanvraag voor 'nog een nieuwe maniere ende konst van een spoye tot schuringe ende onderhoudinge van de diepte in havenen ende uitlosinge van water, den gemeenen lande uittermaten dienstig; wesende een spoye van 20 voeten wijd, die men lichtelijken kan openen, ja de deuren van dewelcke (van-)selfs ten deelen open souden gaan'. Het was deze uitvinding waarvoor de Staten hun tienjarig octrooi verleenden, met de verplichting tot betaling van een vergoeding van '100 pond vlaams' voor wie de spuien wilde namaken. In de omschrijving herkennen we ook de 'springdeuren' waar Jacobus over schreef.

Hoewel door familieleden in tussenliggende generaties ook andere beroepen worden uitgeoefend (van predikant tot landbouwer) wordt de bouwkundige familietraditie tot ver in de twintigste eeuw voortgezet. Van tenminste vijf bouwkundigen uit de familie Van der Sterre zijn in de provincies Utrecht en Zuid-Holland nog talrijke bouwwerken te vinden: Gerrit van der Sterre (1858-1941) en zijn zonen Adriaan Hendrik (1883-1967), Willem Sebastiaan (1884-1961) en Pieter (1888-1975) en een kleinzoon van Gerrit’s broer Pieter, eveneens Pieter genaamd (1915-1978).

Gerrit van der Sterre wordt in 1858 in Zoeterwoude geboren, maar woont het grootste deel van zijn leven, vanaf 1889, in Nieuwerkerk aan den IJssel. Van beroep is hij timmerman, maar in ieder geval zijn of waren in Moordrecht ook enkele door hem gebouwde huizen te vinden. Ook laat hij een timmermanskist na, die als 15-jarige maakte op de ambachtsschool. De kist is voorzien van zijn initialen en een datum: 21 november 1873. Hij overlijdt in 1941. Zijn drie oudste zonen treden in zijn voetsporen.
Adriaan Hendrik van der Sterre (Moercapelle 19 mei 1883 - Bilthoven 1 juli 1967) begint na de ambachtsschool met een bouwbedrijf in Waddinxveen. In 1915 verkoopt hij dit bedrijf aan zijn zwager Johannes Reijm en vestigt hij zich in Utrecht. In 1917 verhuist hij naar het nieuwe dorp Bilthoven, waar hij in mei van dat jaar de N.V. Biltsche Bouw en Bouwgrond Maatschappij opricht. Tot aan zijn pensioen blijft hij eigenaar-directeur van dit bedrijf.

Willem Sebastiaan van der Sterre (Zoeterwoude 29 juni 1884 - Antwerpen 27 maart 1961) werkt enige tijd als timmerman in Woerden en Harmelen, alvorens hij zich in 1910 in Bilthoven vestigt. Hij is er directeur van de Naamloze Vennootschap tot Exploitatie van Onroerende en Roerende Goederen ‘Prins Hendrik’. Tussen 1910 en 1926 (of 1927) bouwt hij een grote hoeveelheid woningen. Daarna reist hij enige tijd door Australië en (Zuid-)Afrika, waarna hij zich vestigt in België, waar hij een eerst nog huizen bouwt en dan een theehuis in Merksem begint.

Pieter van der Sterre (Zoeterwoude 15 maart 1888 - Harmelen 11 oktober 1975) is korte tijd bouwondernemer voor hij in 1915 het door hemzelf gebouwde hotel-pension Leeuwenhorst aan de Dolderseweg in Den Dolder gaat uitbaten. Verder is van hem nog een in 1928 gebouwd huis in Den Dolder bekend.

Pieter (Piet) van der Sterre (Koudekerk aan de Rijn 8 juli 1915 - Leiderdorp 3 oktober 1978) specialiseert zich als architect onder andere in de restauratie van kerken. Vanuit zijn woonplaats Leiderdorp werkt hij in de wijde omgeving. In de periode 1966-1970 wordt onder zijn leiding de grote kerk in Vlaardingen gerestaureerd. In deze kerk bevindt zich nog altijd de uit 1643 stammende grafzerk van voorvader en ‘huistimmerman’ Doe Pietersz. van der Starre. Langs de oude burcht in de binnenstad van Leiden loopt het naar Pieter van der Sterre vernoemde Van der Sterrepad.

In 2016 schreef Henk van der Sterre een boek over zijn vader Piet van der Sterre. Het boek is verschenen bij uitgeverij de Muze.

Objecten

Aan de hand van monumenteninventarisaties en eigen onderzoek is onderstaande lijst van door leden van de familie Van der Sterre gebouwde, gerestaureerde of verbouwde objecten samengesteld. Het overzicht is (uiteraard) verre van volledig, maar geeft een eerste impressie van de bouwkundige erfenis van de familie Van der Sterre. Bij veel nieuw gebouwde objecten valt op dat de bouwkundigen/architecten tevens als opdrachtgever optraden. Met name rond Bilthoven waren de Van der Sterre’s zogenaamde eigenbouwers. Voor eigen rekening werden huizen gebouwd, die vervolgens te koop werden aangeboden.

Plaatsen: Barendrecht / Bergambacht / Bilthoven / Bosch en Duin / Den Dolder / Harmelen / Jaarsveld / Leiden / Leiderdorp / Moordrecht / Nieuwerkerk aan den IJssel / Nieuwkoop / Rijnsaterwoude / Ter Aar / Vlaardingen


Plaats: Barendrecht
Adres:
Omschrijving: restauratie kerk
Jaar van uitvoering: ca. 1961
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever:
Bron: Xander Luttik en Frits de Wilde (red.), Op pad langs Rijnlandse dorpskerken, Alphen aan den Rijn 1990, p. 150.

Plaats: Bergambacht
Adres:
Omschrijving: restauratie kerktoren
Jaar van uitvoering: 1961-1963
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever:
Bron: website Nieko Jongerius.
Plaats: Bilthoven
Adres: Emmaplein 4
Omschrijving: Winkel-woonhuis
Bouwjaar: 1919
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: P. Weijnands
Bron: E.H. Dikland en J.A. van der Hoeve,
Monumenteninventarisatie van de gemeente De Bilt
, De Bilt-Delft-Rotterdam 1983.
Bijzonderheden: rechts de situatie omstreeks 1926. In de rechterzijgevel bevindt zich de 'eerste steen' op 5 april 1919 gelegd door Hendrika Elizabeth Weijnands, geb. 14 okt 1907, vermoedelijk een dochter van de opdrachtgever.

Plaats: Bilthoven 
Adres: Julianalaan 93
Omschrijving: Landhuis, volgens de ansichtkaart rechts genaamd 'Villa Biltscheduin'
Bouwjaar: Onbekend
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: Werd door W.S. van der Sterre zelf bewoond
Bron: Foto uit particulier bezit
Plaats: Bilthoven
Adres: Julianalaan 263
Omschrijving: Landhuis
Bouwjaar: 1921-1923
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: 'Eén van de vele door W.S. van der Sterre gebouwde panden aan de Julianalaan.'
Bron: E.H. Dikland en J.A. van der Hoeve, Monumenteninventarisatie van de gemeente De Bilt, De Bilt-Delft-Rotterdam 1983.

Plaats: Bilthoven
Adres: Kruislaan 2A
Omschrijving:
Bouwjaar: Onbekend
Architect: W.S. van der Sterre?
Opdrachtgever: -
Bron: Foto uit particulier bezit
Bijzonderheden: dit huis werd enige tijd bewoond door W.S. van der Sterre en mogelijk niet door hem gebouwd.
Plaats: Bilthoven
Adres: Paltzerweg 13
Omschrijving: Villa
Bouwjaar: ca. 1929-1930
Architect: A.H. van der Sterre
Opdrachtgever: A.H. van der Sterre
Bron: -
Bijzonderheden: dit huis werd van 1930 tot ongeveer 1972 bewoond door de kunstschilder Jan Boon (1882-1975).


Parklaan 43

Plaats: Bilthoven
Adres: Parklaan 35, 37, 41, 43, 45
Omschrijving: Woningen
Bouwjaar: 1922-1923
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bron: E.H. Dikland en J.A. van der Hoeve, Monumenteninventarisatie van de gemeente De Bilt, De Bilt-Delft-Rotterdam 1983.


Parklaan 69

Plaats: Bilthoven
Adres: Parklaan 67, 69, 75, 77
Omschrijving: Woningen
Bouwjaar: 1922-1923
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bron: E.H. Dikland en J.A. van der Hoeve, Monumenteninventarisatie van de gemeente De Bilt, De Bilt-Delft-Rotterdam 1983.

Plaats: Bilthoven
Adres: Prins Hendriklaan 103-105
Omschrijving: Dubbele villa
Bouwjaar: 1910
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: Was enige tijd Christelijk pension-rustoord Vredenburgh.
Bron: www.historischekringdebilt.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Prins Hendriklaan 107-109
Omschrijving: Dubbele villa
Bouwjaar: 1910
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: -
Bron: www.wijkvogelzang.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Prins Hendriklaan 111-113
Omschrijving: Dubbele villa
Bouwjaar: 1913
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: Nr. 111 draagt de naam Johanna, nr. 113 droeg in 1920 de naam Cornelia.
Bron: www.wijkvogelzang.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Rembrandtlaan, ter hoogte van het huidige nummer 40
Omschrijving: Woonhuis 
Bouwjaar: 1913 (jaartal aangebracht in gevel)
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: -
Bijzonderheden: Mogelijk woonde W.S. van der Sterre omstreeks 1915 in dit huis. Het huis is gesloopt, onbekend wanneer. Sterke gelijkenis met huis De Vrije Veste in Bosch en Duin, zie hieronder.
Bron: Foto links uit particulier bezit. Foto rechts een prentbriefkaart met poststempel 1922, beschikbaar gesteld door Jan van den Heuvel.



Plaats: Bilthoven
Adres: Rubenslaan 16
Omschrijving: Huis genaamd 'De Hooiberg'
Bouwjaar: 1915
Architect: W.S. (?) van der Sterre
Opdrachtgever:
Bron: Hans de Groot, 'Huisnamen lijken vaak op wat ze niet zijn', in: De Biltse Grift, december 2000.
Plaats: Bilthoven
Adres: Spoorlaan 2
Omschrijving: Woon- en winkelhuis
Bouwjaar: 1913
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: J.B. Lambeek
Bijzonderheden: Was vanaf 1926 café-restaurant Spoorzicht.
Bron: www.wijkvogelzang.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Spoorlaan 6
Omschrijving: Kleine villa
Bouwjaar: 1912
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: Gespiegelde versie van de kleine villa's op nrs. 8, 10 en 12.
Bron: www.wijkvogelzang.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Spoorlaan 8, 10 en 12
Omschrijving: Kleine villa's
Bouwjaar: 1912
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: Gespiegelde versie van de kleine villa op nr. 6.
Bron: www.wijkvogelzang.nl
Plaats: Bilthoven
Adres: Jan Steenlaan 18
Omschrijving: Vrijstaande gepleisterde villa Westhove
Bouwjaar: 1913
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever:
Bron: Sabine Broekhoven en Sonja Barends, De Bilt. Geschiedenis en architectuur , Zeist 1995.

Plaats: Bilthoven
Adres: Jan Steenlaan 23
Omschrijving: Witgepleisterde vrijstaande villa van twee bouwlagen
Bouwjaar: 1913
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bron: Sabine Broekhoven en Sonja Barends, De Bilt. Geschiedenis en architectuur , Zeist 1995.
Plaats: Bosch  en Duin
Adres: Baarnseweg 22
Omschrijving: Woonhuis De Vrije Veste
Bouwjaar: 1912
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bron: Ronald Blijdenstein, Zeist, groei en bouw. Den Dolder en Bosch en Duin, Zeist 1984.
Plaats: Bosch en Duin
Adres: Biltseweg 9
Omschrijving:
Bouwjaar: 1920
Architect: A.H. van der Sterre
Opdrachtgever:
Bron: Ronald Blijdenstein, Zeist, groei en bouw. Den Dolder en Bosch en Duin, Zeist 1984.
Plaats: Bosch en Duin
Adres: Biltseweg 11
Omschrijving:
Bouwjaar: 1920
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever:
Bron: Ronald Blijdenstein, Zeist, groei en bouw.
Den Dolder en Bosch en Duin
, Zeist 1984.
Bijzonderheden: vermoedelijk gesloopt.

Plaats: Bosch en Duin
Adres: Biltseweg 51
Omschrijving: Huize Domburg
Bouwjaar: in of voor 1927
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: -
Bijzonderheden: Zie advertentie rechts, NRC
1 oktober 1927


Plaats: Den Dolder
Adres: Dolderseweg nummer onbekend
Omschrijving: Hotel-pension Leeuwenhorst
Bouwjaar: 1915
Architect: P. van der Sterre (1888-1975)
Opdrachtgever: P. van der Sterre (1888-1975)
Bijzonderheden: Werd ook bewoond en geëxploiteerd door P. van der Sterre. Gesloopt, op deze plaats is Hotel Hiensch gebouwd.
Bron: dr. K.W. Galis, Huis ter Heide, Bosch en Duin en Den Dolder in oude ansichten, Zaltbommel 1980.
Plaats: Den Dolder
Adres: Paltzerweg 152
Omschrijving: landhuis De Burght, deed in de jaren dertig dienst als 'Luthers Buitencentrum "De Burght".
Bouwjaar: 1928
Architect: P. van der Sterre (1888-1975)
Opdrachtgever: P. van der Sterre (1888-1975)
Bron: Ronald Blijdenstein, Zeist, groei en bouw. Den Dolder
en Bosch en Duin
, Zeist 1984. Zie ook advertentie rechts, uit NRC 23 maart 1929.
Bijzonderheden: het gebouw is inmiddels gesloopt.
Plaats: Harmelen
Adres: Putkop 2-4
Omschrijving: Dubbele woning
Bouwjaar: 1910
Architect: W.S. van der Sterre
Opdrachtgever: W.S. van der Sterre
Bijzonderheden: W.S. van der Sterre verkocht het pand later aan Teunis van Oosterom. In 1917 en 1926 vonden kleine verbouwingen plaats.
Bron: Karel Loeff en Elyze Smeets, Harmelen. Geschiedenis en architectuur , Zeist/Utrecht 2000
Plaats: Jaarsveld
Adres: S.L. van Alterenlaan 27-27a
Omschrijving: Restauratie 'Huis te Jaarsveld'
Jaar van uitvoering: 1974
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: Fred Gaasbeek en Teun Winkelman, Lopik. Geschiedenis en architectuur , Zeist 1996.
Plaats: Jaarsveld
Adres: S.L. van Alterenlaan 28
Omschrijving: Restauratie tuinmanswoning bij 'Huis te Jaarsveld'
Jaar van uitvoering: 1974
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: Fred Gaasbeek en Teun Winkelman, Lopik. Geschiedenis en architectuur , Zeist 1996.
Plaats: Leiden
Adres:
Omschrijving: Restauratie Hooglandse Kerk
Jaar van uitvoering: voltooiing 1978
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: P. van der Sterre, 'De Hooglandse Kerk', in: Jaarboekje 1977 voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken , Leiden 1977.
Plaats: Leiden
Adres:
Omschrijving: Restauratie koepel Marekerk
Jaar van uitvoering: voltooiing 1963
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: P. van der Sterre, 'De koepel van de Marekerk', in: Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken 1964, Leiden 1964.
Plaats: Leiderdorp
Adres:
Omschrijving: Restauratie Dorpskerk
Jaar van uitvoering: voltooiing 1970
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: P. van der Sterre, 'De Dorpskerk', in: Leiderdorp aan jaagpad en snelweg. 1200 jaar wonen, Leiderdorp 1979.

Plaats: Moordrecht
Adres: Middelweg nummer onbekend, voorheen Bredeweg (kadastraal nummer A-bis 1429)
Omschrijving: Woonhuis en varkensschuur
Bouwjaar: 1910
Architect: W.S. van der Sterre, De Bilt
Opdrachtgever: J. van Tilburg Fz., veesnijder
Bron: Index op bouwtekeningen Moordrecht 1903-1941, Streekarchiefdienst Hollands Midden.

Plaats: Moordrecht
Adres: onbekend, aan de oude spoordijk, tussen de 3e en 4e tocht
Omschrijving: Woonhuis
Bouwjaar: 1906
Architect: G. van der Sterre
Opdrachtgever: D. van Vliet
Bron: Index op bouwtekeningen Moordrecht 1903-1941, Streekarchiefdienst Hollands Midden.

Plaats: Moordrecht
Adres: onbekend, oud adres F80, langs de oude spoorweg, tussen de 3e en 4e tocht
Omschrijving: twee huizen onder één dak
Bouwjaar: 1905
Architect: G. van der Sterre, Nieuwerkerk aan den IJssel
Opdrachtgever: Dirk van Vliet, Nieuwerkerk aan den IJssel
Bron: Index op bouwtekeningen Moordrecht 1903-1941, Streekarchiefdienst Hollands Midden.

Plaats: Moordrecht
Adres: onbekend, langs de oude spoorweg, tussen de 3e en 4e tocht
Omschrijving: schuur
Bouwjaar: 1905
Architect: G. van der Sterre, Nieuwerkerk aan den IJssel
Opdrachtgever: D. van Vliet, Nieuwerkerk aan den IJssel
Bron: Index op bouwtekeningen Moordrecht 1903-1941, Streekarchiefdienst Hollands Midden.
Plaats: Nieuwerkerk aan den IJssel
Adres: Kerklaan 58 
Omschrijving: woonhuis
Bouwjaar: 1914 
Architect: G. van der Sterre, Nieuwerkerk aan den IJssel
Opdrachtgever: G. van der Sterre, hij is vermoedelijk zelf in het huis gaan wonen.
Bron: de huidige eigenaar en J. Streef, Nieuwerkerk aan den IJssel in oude ansichten deel 2, foto 44.
Plaats: Nieuwerkerk aan den IJssel
Adres: Kerklaan 64
Omschrijving: woonhuis
Bouwjaar: ca. 1905 (zie foto rechts)
Architect: G. van der Sterre, Nieuwerkerk aan den IJssel
Opdrachtgever: A. Koolmees
Bron: J. Streef, Nieuwerkerk aan den IJssel in oude ansichten deel 2, foto 42 en 43.

Plaats: Nieuwkoop
Adres: Kerkstraat
Omschrijving: Verenigingsgebouw De Rank
Jaar van uitvoering: 1964-1965
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: Hervormde Kerk
Bron: Xander Luttik en Frits de Wilde (red.), Op pad langs Rijnlandse dorpskerken, Alphen aan den Rijn 1990, p. 115.

Plaats: Rijnsaterwoude
Adres:
Omschrijving: restauratie kerk de 'Woudse Dom'
Jaar van uitvoering: 1956-1958
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever:
Bron: Xander Luttik en Frits de Wilde (red.), Op pad langs Rijnlandse dorpskerken, Alphen aan den Rijn 1990, p. 156.

Plaats: Ter Aar
Adres:
Omschrijving: restauratie Dorpskerk
Jaar van uitvoering: 1959-1961
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever:
Bron: Xander Luttik en Frits de Wilde (red.), Op pad langs Rijnlandse dorpskerken , Alphen aan den Rijn 1990, p. 147.


Grote Kerk in 1743

Plaats: Vlaardingen
Adres:
Omschrijving: Restauratie Grote Kerk
Jaar van uitvoering: 1966-1970
Architect: P. van der Sterre (1915-1978)
Opdrachtgever: onbekend
Bron: P.G. Heijnsbroek en M.A. Struijs, De zerken in de Nederlandse Hervormde Grote Kerk te Vlaardingen. Deel I: De zerken liggende in het verhoogde deel van het koor, Vlaardingen 1999.

Samenstelling: E.M. Habben Jansen, achterkleinzoon van A.H. van der Sterre.

Naar homepage

_____________________________
Reacties