Het Vrouwenverdrag in de Nederlandse rechtsorde


2.2.4 Individueel klachtrecht

Het individuele klachtrecht als supervisiemethode ontbreekt op dit moment nog in het Vrouwenverdrag. Dit individueel klachtrecht is om twee redenen van belang: het is een middel voor de rechtssubjecten om zelfstandig aan de verwerkelijking van hun rechten bij te dragen èn het is een belangrijk middel voor het toezichthoudend Comité om in de vorm van een oordeel over individuele gevallen de exacte reikwijdte van het Verdrag nader aan te geven. Dit laatste kan de aanzet zijn tot structurele veranderingen en biedt ruimte voor een dynamische uitleg van het Verdrag.

Een van de centrale elementen in de discussies omtrent de mogelijkheid van het instellen van een individueel klachtrecht betreft de "justiciability", de vraag in hoeverre er in dit verdrag sprake is van rechten die inderdaad in rechte inroepbaar zijn. [44] Argumenten tégen "justiciability" berusten vooral op het feit dat het karakter van de rechten in het Verdrag nogal programmatisch zou zijn. Dit zou met zich meebrengen dat deze rechten zich naar hun aard verzetten tegen het inroepen en toepassen ervan in individuele situaties door een quasi-judicieel orgaan als het CEDAW. Voorstanders van een Facultatief Protocol, waarin dit individuele klachtrecht zou worden neergelegd, brengen daar tegenin dat men onderscheid dient te maken tussen de verschillende soorten rechten die in het Verdrag te vinden zijn. Zij menen dat het karakter van sommige verplichtingen, neergelegd in het verdrag, juist met zich meebrengt dat deze verplichtingen in een concreet geval aan een rechterlijke toetsing onderworpen kunnen worden ("justiciable" zijn).

De Wereldvrouwenconferentie te Beijing in 1995 heeft ertoe geleid dat dit onderwerp weer op de agenda is teruggekeerd. Hier kwam - mede op initiatief van Nederland - het Facultatief Protocol bij het Vrouwenverdrag aan de orde waarbij een individueel klachtrecht aan het Vrouwenverdrag zou kunnen worden toegevoegd. Daartoe had al eind september 1994, met steun van de Australische en Nederlandse overheid, een bijeenkomst van deskundigen plaatsgevonden in Maastricht, die een ontwerp voor een Facultatief Protocol formuleerde. [45] Deze tekst zal door tussenkomst van de Economische en Sociale Raad aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties worden voorgelegd. De Wereldvrouwenconferentie te Beijing heeft veel aandacht besteed aan de mensenrechten van vrouwen [46] en het Facultatief Protocol is inmiddels in behandeling bij de Commission on the Status of Women die daartoe een "open-ended" werkgroep heeft ingesteld.