vrouwen

Bij de bespreking van de verschillende verdragsartikelen is al enige malen Aanbeveling 19 aan de orde geweest, de aanbeveling inzake geweld tegen vrouwen.[112] Om een aantal redenen verdient deze Aanbeveling separate aandacht. Niet alleen is de opinie, zoals in de Aanbeveling geformuleerd, gebaseerd op een aantal verdragsbepalingen, de Aanbeveling is ook een goed voorbeeld van de manier waarop het toezichthoudende Comité CEDAW door middel van het geven van een interpretatie van het Verdrag de reikwijdte ervan probeert te vergroten. In het Vrouwenverdrag zelf wordt er geen expliciete aandacht besteed aan seksueel geweld. Het CEDAW leest in het Verdrag evenwel een verbod op seksespecifiek geweld en formuleert dit verbod in Aanbeveling 19.

Al eerder had het CEDAW zich gebogen over de problemen rond seksueel geweld, gezien in het perspectief van het Vrouwenverdrag. Dit had geleid tot de formulering van de Aanbevelingen 12 (Violence against women) en 14 (Female circumcision). Aanbeveling 19 is een uitgebreide tekst waarin naast een paragraaf over achtergronden, een paragraaf met algemeen commentaar en een artikelsgewijze bespreking zijn aan te treffen. Reden voor het formuleren van een nieuwe Aanbeveling was dat geweld op grond van het vrouw-zijn een vorm van discriminatie is die

"seriously inhibits womens' ability to enjoy rights and freedoms on a basis of equality with men."

Geweld tegen vrouwen belemmert hen in de uitoefening van hun rechten (par. 7). Daarnaast is het CEDAW ontevreden over de periodieke rapporten van de verdrags-partijen en ziet zich daarom genoodzaakt een aantal algemene opmerkingen te maken. Hieronder een korte beschrijving van deze opmerkingen waar de staten op moeten letten bij het aanpassen van hun wetgeving en beleid.

Onder discriminatie valt geweld tegen vrouwen op grond van het vrouw-zijn. De definitie van "gender-based violence" is geweld dat gericht is tegen een vrouw omdat ze een vrouw is, of geweld dat vrouwen disproportioneel treft. Het omvat handelingen die fysieke, mentale of seksuele schade toebrengen, alsook het dreigen met zulke handelingen, bestraffing en vrijheidsberoving. Het Vrouwenverdrag beperkt het discriminatieverbod niet tot handelingen van de overheid. Ook burgers mogen niet discrimineren, zie bijvoorbeeld de verplichtingen in artikel 2 onder e en f en artikel 5. Wanneer de verdragspartijen niet aan verplichtingen onder het Vrouwenverdrag voldoen om tegen discriminerende praktijken van burgers maatregelen te nemen, zijn zij internationaalrechtelijk verantwoordelijk (artikel 26 Verdrag van Wenen: Pacta sunt servanda).

Specifiek commentaar bij de artikelen 2 sub f, 5 en 10 sub c gaat in op de effecten van een traditionele houding waarbij vrouwen gezien worden als ondergeschikt aan mannen of op grond waarvan hen stereotiepe rollen worden opgelegd. Deze houding bestendigt praktijken als gedwongen huwelijken en vrouwenbesnijdenis.

De traditionele gedragingen en vooroordelen hebben tot gevolg dat geweld op grond van geslacht wordt gerechtvaardigd; het geweld wordt gezien als controlemiddel en dient ter bescherming en behoud van de "eigen cultuur". Het effect van geweld op grond van geslacht op de mentale en fysieke integriteit van vrouwen is dat zij niet op gelijke voet met mannen hun fundamentele rechten kunnen uitoefenen. Deze beeldvorming, waarbij vrouwen als ondergeschikt worden beschouwd, draagt bij aan pornografie en de commerciële exploitatie van vrouwen als seksobject, wat bijdraagt aan geweld tegen vrouwen. De opmerkingen over artikel 6 Vrouwenverdrag geven aan dat armoede en werkloosheid de handel in vrouwen verergert. Gewezen wordt op vormen van seksuele exploitatie zoals sekstoerisme, en gedwongen huwelijken. Deze praktijken brengen een groter risico op geweld en misbruik met zich mee. Bovendien berooft het vrouwen van hun rechten en waardigheid. Armoede en werkloosheid zijn er de oorzaken van dat vrouwen en jonge meisjes in de prostitutie gaan. Dit brengt extra risico's met zich mee, omdat prostituées niet alleen een lage maatschappelijke status hebben, maar op die plaatsen waar prostitutie illegaal is ook geen bescherming van de wet genieten. Het CEDAW benadrukt derhalve dat prostituées gelijke bescherming als andere vrouwen tegen verkrachting en andere vormen van geweld nodig hebben. Een andere oorzaak van prostitutie, vrouwenhandel en seksueel geweld tegen vrouwen zijn oorlogen en bezetting. Dergelijke situaties vereisen specifieke beschermingsmaatregelen voor vrouwen.

Gelijkheid in het arbeidsproces (artikel 11) kan ondermijnd worden door seksuele intimidatie. Dit omvat ongewenst gedrag als fysiek contact en toenaderingen, het laten zien van pornografie en het naar voren brengen van opmerkingen of verwachtingen met een seksuele bijbedoeling. Indien vrouwen de indruk hebben dat niet reageren op seksuele toenaderingen nadelige effecten heeft op de arbeidsrelatie of op promotiekansen, dan is er sprake van discriminatie. Dit alles kan zijn neerslag hebben op de gezondheid van de vrouw; het ondergaan van dergelijke gedragingen is vernederend. Discriminatie in de gezondheidszorg (artikel 12) vindt plaats door traditionele en culturele praktijken, waaronder eetrestricties voor zwangere vrouwen, voorkeursbehandeling voor kinderen van het mannelijk geslacht en vrouwenbesnijdenis.

In veel plattelandsgemeenschappen wordt de vrouw gezien als ondergeschikt aan de man. Door traditionele praktijken zijn vrouwen en meisjes extra onderhevig aan geweld, zeker als ze van het platteland naar de grote steden trekken. Een verraderlijke vorm van seksueel geweld is het geweld binnen het gezin. Het staat bovenaan de lijst van vormen van seksueel geweld in bijna alle landen. Mishandeling, verkrachting en psychisch geweld vinden plaats tegen vrouwen van alle leeftijden. Door gebrek aan economische onafhankelijkheid kunnen weinig vrouwen aan deze situatie ontsnappen. Deze vormen van geweld hebben hun weerslag op de gezondheid van de vrouw. Het berooft haar van de mogelijkheid om op voet van gelijkheid deel te nemen aan het gezinsleven en het alledaagse leven. Ook wordt aandacht besteed aan de nadelige effecten van sterilisatie en abortus op de fysieke en mentale gezondheid van vrouwen.