Het Vrouwenverdrag in de Nederlandse rechtsorde


Notenapparaat van

"Het Vrouwenverdrag in de Nederlandse rechtsorde"

Noot 1 - 100

  1. Geïnteresseerden kunnen deze werkdocumenten kosteloos opvragen bij de directie Coördinatie Emancipatiebeleid van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, postbus 90801, 2509 LV Den Haag, onder vermelding "Werkdocument A en/of B bij rapport IVDV/rechtsorde".
  2. Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie jegens de vrouw, New York/18 december 1979. Trb. 1980, 146.
  3. Rijkswet van 3 juli 1991, Goedkeuring van het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, Staatsblad 1991, 335.
  4. TK 1988-1989, 18 950 (R 1281), nr. 9, p. 4.
  5. Handelingen II, 26 juni 1990, TK 82, p. 4622.
  6. TK 1993-1994, 18 950 (R 1281), nr. 14.
  7. A.W. Heringa, J. Hes, L. Lijnzaad (red.), "Het Vrouwenverdrag, een beeld van een verdrag...", Antwerpen-Apeldoorn/1994.
  8. Vergelijk artikel 1 lid 3 en 55 Handvest.
  9. ESC Res. 1/5 (1946); ESC Res. 2/11 (1946); ESC Res. 48(IV) 1947; ESC Res. 1987/22.
  10. In de artt. 1 derde lid, 13 eerste lid, en 76 sub c is een verbod van onderscheid naar geslacht opgenomen met betrekking tot mensenrechten en fundamentele vrijheden, art. 8 betreft de gelijke verkiesbaarheid voor en deelname in de organen van de VN voor mannen en vrouwen.
  11. New York/20 februari 1957, Trb. 1965, 218, vertaling Trb. 1966, 213. Dit verdrag is door Nederland in 1992, bij de ratificatie van het Vrouwenverdrag, opgezegd in verband met de strijd tussen artikel 9 Vrouwenverdrag en het verdrag uit 1957.
  12. New York/10 december 1962, Trb.1965, 150. Door Nederland geratificeerd in 1965.
  13. ILO-verdrag 100 betreffende de gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke arbeidskrachten voor arbeid van gelijke waarde (1951), Trb. 1971, 134, door Nederland geratificeerd in 1971.
  14. 15 december 1960, Trb.1966, 205-206. Door Nederland geratificeerd in 1966.
  15. AVVN Res. 2263 (XXII) 1967.
  16. New York/18 december 1979, Trb. 1980, 146. Door Nederland geratificeerd in 1991.
  17. AVVN Res. 3318 (XXIX) (1974), Declaration on the Protection of Women and Children in Emergency and Armed Conflict.
  18. AVVN Res. 63/37 (1982), Declaration on the Participation of Women in Promoting International Peace and Co-operation.
  19. ESC Res. 1681 (LII) en AVVN Res. 3010 (XXVII).
  20. ESC Res. 76 (V), 5 augustus 1947; Res. 301 (XI) 1, 14-17 juli 1950; Res. 1983/27, 26 mei 1983.
  21. AVVN Res. 2442 (XXII).
  22. ESC Res. 1681 (LII) en AVVN Res. 3010 (XXVII).
  23. Res. 5 (XXIV), 1972.
  24. Het navolgende is gebaseerd op Laetitia van den Assum, "Ontwerpverdrag inzake de uitbanning van discriminatie jegens de vrouw", NJCM-bulletin 4 (1979) 20, 2-7.
  25. AVVN Res. 32/136 (1977).
  26. L.A. Rehof, "Guide to the Travaux Préparatoires of the UN Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women", Dordrecht, Boston, Londen/1993, p. 11.
  27. Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, 21 december 1965, Trb. 1966, 146.
  28. AVVN Res. 34/180; Open gesteld voor 1/3/1980, inwerkingtreding 3 september 1981.
  29. TK 1984-1985, 18 950 (R 1281), nrs. 1-3, p. 6.
  30. Staatsblad 1991, 355.
  31. J.H.J. de Wildt, "Het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van Discriminatie van Vrouwen (IVDV)", Ars Aequi 41 (1992) 5, 259-266.
  32. Aldus artikel 17 lid 1.
  33. Aanbeveling 7, zevende zitting, 1988.
  34. Aldus artikel 18 lid 1.
  35. UN doc. CEDAW/C/7; zie ook Aanbeveling 2, zesde zitting 1987.
  36. Er is betrekkelijk veel geschreven over het Comité, niet in de laatste plaats door leden van het Comité zelf. Zie onder andere: A.C. Byrnes, "The "Other" Human Rights Treaty Body: The Work of the Committee on the Elimination of Discrimination against Women", in: 14 Yale Journal of International Law 1989, 1-67, E. Oeser, "Legal questions in the Committee on the Elimination of Discrimination Against Women", in 14 GDR Committee for Human Rights Bulletin 1988, 86-99; en idem, "Neue Etappe im Kampf für Gleichberechtigung und Forderung der Frauen, Schriften und Informationen des DDR-Komitees für Menschenrechte", 1982, 43-57; en M. Wadstein, "Implementation of the UN Convention on the Elimination of All forms of Discrimination Against Women", Netherlands Quarterly of Human Rights 1988, nr. 4.
  37. Elfde zitting, 1992.
  38. Vijfde zitting, 1986.
  39. Zesde zitting, 1987.
  40. UN doc. CEDAW/C/7.
  41. Achtste zitting, 1989.
  42. Achtste zitting, 1989.
  43. Achtste zitting, 1989.
  44. C. Flinterman, "Het recht tot klagen", in: Nemesis 1995, p. 5-7.
  45. Voor de inhoud van dit Protocol zie Flinterman, "Het recht tot klagen", a.w. p. 8-11.
  46. U.N. Fourth World Conf A/Conf. 117/120, Platform for Action, Human Rights of Women, 92-100.
  47. Zie onder andere MvT, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) nr. 3, p. 5 en 10; VV, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) nr. 4, p. 9-10 en MvA, TK 1986-87, 18 950 (R 1281) nr. 6, p. 18-19.
  48. Internationaal verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, New York/7 maart 1966, Trb. 1966, 237.
  49. S. McLean en N. Burrows (ed.), "The legal relevance of gender; some aspects of sex-based discrimination", 1988, p. 424-426 en H. van Maarseveen, "Verdrag tegen vrouwendiscriminatie", NJB 1985, p. 1023.
  50. Tiende sessie, 1991.
  51. Algemene Aanbeveling 19, paragraaf 6 CEDAW.
  52. Deze paragraaf is voor een groot deel ontleend aan T. Loenen, "Het discriminatiebegrip", in A.W. Heringa e.a. (red.), "Het vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", Antwerpen-Apeldoorn/ 1994, p. 1.
  53. Zie McKean, Warwick, "Equality and discrimination under international law", Oxford/1983, p. 182 e.v.
  54. Zie voor een overzicht van de discussies Rehof, "Guide to the Travaux Préparatoires", p. 42-49.
  55. Algemene Aanbeveling 19, par. 6. Zie ook het einde van deze paragraaf onder 17 "Geweld tegen vrouwen".
  56. Idem.
  57. N. Burrows en E. Ocürü, "The international approach to discrimination", in: McLean en Burrows (ed.), "The legal relevance of gender; some aspects of sex-based discrimination", a.w., p. 267-275.
  58. HvJEG 13 mei 1986, Jur. 1986, p. 1620 (Bilka-Kaufhaus).
  59. Wet van 1 maart 1980, Stb. 86.
  60. Wet van 2 maart 1994, Stb. 230.
  61. Zie Wadstein, a.w., p. 9; Van Maarseveen, a.w., p. 1023; L. Lijnzaad, "Het kussen van een kikker, de werkelijke betekenis van het Vrouwenverdag", Nemesis 1991, p. 13.
  62. Vgl. Loenen, "Het discriminatiebegrip", a.w. en idem, "Rethinking Sex Equality as a Human Right", Netherlands Quarterly of Human Rights, 1994, nr. 3.
  63. Dit wordt in artikel 24 in algemene termen herhaald.
  64. Advies van de Raad van State, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) B, p. 14; Nader Rapport, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) C, p. 18; MvT, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) nr. 3 p. 11; VV, TK 1984-85, 18 950 (R 1281) nr. 4, p. 11-12; MvA, TK 1986-87, 18 950 (R 1281) nr. 6, p. 22-24.
  65. Zie respectievelijk de artikelen 25, 26, 32 en 53 EVRM.
  66. Achtste sessie, 1989. Zie ook het einde van deze paragraaf "Geweld tegen vrouwen".
  67. E.A. Alkema en B. Zaaijer, "Artikelen 2, 3, en 24: De reikwijdte van het Vrouwenverdrag" in: A.W. Heringa, e.a. (red.) "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 17.
  68. HvJEG 25 oktober 1988, zaak 312/96, Jur. 6315.
  69. Zevende sessie, 1988.
  70. Wadstein, a.w., p 16. Vgl. N. Kaufman Hevener, "An Analysis of Gender Based Treaty Law: Contemporary Developments in Historical Perspective", in: Human Rights Quarterly 1986, nr. 8, p. 73 en 82-86; Th. Meron, "Human Rights Law-making in the United Nations", Oxford 1986, Ch. II "The Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women", 53-82, op 73-77; en "Note on the Question of Compatibility between the UN Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women and Certain ILO Conventions on the Protection of Women" in: 68 ILO Official Bulletin 1985, Ser. A, no. 1, 40-42.
  71. Vgl. W.C. Monster, "Bescherming van het moederschap, onderzoek naar de regelgeving inzake zwangerschap, bevalling en arbeid", Nijmegen/1995, p. 15-50 en 281-305.
  72. A.W. Heringa, "Voorkeursbehandeling en moederschap", in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 33.
  73. E. Lijnzaad, "Over rollenpatronen en de rol van het Verdrag", in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 44.
  74. E. Lijnzaad, in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", p. 46.
  75. Algemene Aanbeveling 3, Zesde zitting, 1987.
  76. E. Lijnzaad, a.w., in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", p. 51.
  77. Burrows, a.w. p. 430-431.
  78. R. Haverman en J.C. Hes, "Vrouwenhandel en exploitatie van prostitutie", in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 60.
  79. Dit zijn de Internationale Overeenkomst tot Bestrijding van de Handel in Vrouwen en Meisjes (1904; Stb. 1906, 369, 5-9 en Stb. 1907, 79, 12-16); het Verdrag tot Bestrijding van de Handel in Vrouwen en Meisjes (1910, Stb. 1912, 133, 3-11 en Stb. 1922, 355, 13-22); beide gewijzigd in het Internationaal Verdrag nopens de bestrijding van de handel in meerderjarige vrouwen (1933, Stb. 1935, 598); Convention for the suppression of the traffic in persons and of the exploitation of prostitution of others, 1949 (Nederland is hier geen partij bij).
  80. Trb. 1968, 92, 2-7 en 17-19.
  81. J.E. Goldschmidt en B. Verhage, "Participatie in binnen- en buitenlands beleid", in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 84.
  82. Achtste zitting, 1989.
  83. Zevende zitting, 1988.
  84. Hierover onder andere: G.R. de Groot, "Gelijkheid van man en vrouw in het nationaliteitsrecht", Preadvies Nederlandse Vereniging voor Rechtsvergelijking, no. 25, Deventer/1977, 67-94; en H.U. Jessurun d'Oliveira, "Nationaliteit", in: "Internationaal Recht en Vrouwen, de betekenis van het internationale recht voor Vrouwen in Nederland", Deventer/1987, 279-291.
  85. Verdrag tot beperking van Staatloosheid (1961, Trb. 1967, 124), Verdrag betreffende beperking van gevallen van meervoudige nationaliteit en betreffende militaire verplichtingen in geval van meervoudige nationaliteit (1963, Trb. 1964, 4) en bijbehorend Protocol houdende wijzigingen en Aanvullend protocol (1977, resp. Trb. 1981, 45 en Trb. 1985, 76; en Trb. 1981, 46 en Trb. 1985, 77).
  86. Nederland heeft het Verdrag inzake de nationaliteit van de gehuwde vrouw (New York/20 februari 1957, Trb. 1965, 218) opgezegd, zie Goedkeuringswet van het Vrouwenverdrag EK 1989-1990, 18 950 (R 1281), nr. 258.
  87. Wadstein, a.w., p. 9.
  88. In dat verband kan opgemerkt worden dat de leeftijdsgrens in de studiefinanciering wellicht tot indirecte discriminatie leidt, evenals de leeftijdsgrenzen bij de NWO-financiering. Over tweede-kansonderwijs en studiefinanciering: VV, TK 1984-1985, 18 950 (R 1281) nr. 4, p. 16; MvA, TK 1986-1987, 18 950 (R 1281) nr. 6, p. 32-33; EV, TK 1986-87, 18 950 (R 1281) nr. 8, p. 9; NnavEV, TK 1988-1989, 18 950 (R 1281) nr. 9, p. 16.
  89. Er is veel gesproken over de relatie tussen het uitbannen van stereotypen en grondrechten. Onder andere: VV, TK 1984-1985, 18 950 (R 1281) nr. 4, p. 9 en 16; MvA, TK 1986-1987, 18 950 (R 1281) nr. 6, p. 16-17, 29, 33-34; en Handelingen II, 26 juni 1990, TK 82, p. 4615 en 4623; Handelingen II, 3 juli 1990, TK 85, p. 4849 en Handelingen II, 4 juli 1990, TK 86, p. 4872.
  90. F. Coomans, "Artikel 10: Emancipatie en onderwijs: over inhoud en betekenis van artikel 10 IDVD", in: "Het Vrouwenverdrag: een beeld van een verdrag...", a.w., p. 111 .
  91. ILO-verdrag 140 betreffende betaald scholings- en vormingsverlof, 1977.
  92. ILO-verdrag 111 betreffende discriminatie in arbeid en beroep (1958), Trb. 1962, 41, vertaling Trb. 1972, 70.
  93. Richtlijn 75/11/EEG, Pb. 1975, L 45.
  94. Zie voor het loonbegrip: Defrenne I. HvJ EG 25 mei 1971, Jur. 1971, p. 445 en Bilka Kaufhaus GmbH HvJ EG 170/84 en werkingssfeer: Barber HvJ EG 29 oktober 1988, 262/88.
  95. Achtste zitting, 1989.
  96. Achtste zitting, 1989.
  97. ILO-verdrag nr. 100 betreffende de gelijke beloning van mannen en vrouwen voor werk van gelijke waarde (1951), Trb. 1952, 45 en Trb. 1971, 134.
  98. Tiende sessie 1991.
  99. Burrows, a.w., p. 443-444; Wadstein, a.w. p. 16.
  100. ILO-verdrag 103 betreffende de bescherming van het moederschap (1952). Inwerkingtreding voor Nederland 18 september 1982; Trb. 1953, 129 en Trb. 1981, 230.