Plant weer en klimaat

 

Intro

Bepaalde (subtropische/exotische) planten kunnen zich hier best wel eens meer thuis voelen dan we vermoeden. Ze zijn, hoe ingenieus de zaadverspreidingstechnieken ook zijn, gebonden aan een geografisch bepaald milieu, en ze groeien dus meestal ver van ons vandaan.

 

Aanpassen

Niet alle omstandigheden waar onze tuinplantenzijn voor mensen altijd even prettig om in te vertoeven. Maar de aanpassingen hebben vaak geleid tot bijzondere vormen, die wij erg mooi vinden. Deze aanpassingen waren nodig om te overleven. Van de Kalahari woestijn tot de sawa’s in IndonesiŰ. Van de pool tot het tropisch regenwoud.

 

Hitte

De meeste exotische planten groeien het beste bij een temperatuur van ongeveer 20 Ó 25 ║C wordt de temperatuur te hoog dan wordt de groei geremd. Sterker nog, ze gaan op hun reserves teren (negatieve groei). Veelal uit watergebrek zich in voortijdige bladval, hoewel ook grond die geen water doorlaat, dus te nat is, resulteert in bladval.

Planten hebben diverse mechanismen om zich tegen te veel hitte te verdedigen:

Datura heeft b.v. zachte bladeren met een enorme oppervlakte, die zoveel verdampen, dat ze bijna de omgevings (lucht)-temperatuur kunnen aannemen. Als men dit weet betekent het veel water geven bij droog heet weer, bij dit type planten! Datura is niet geschikt voor het Nederlandse klimaat, maar het is wel een mooi voorbeeld van een dergelijke reactie.

Andere planten hebben harde met was bedekte bladeren, vaak kunnen zij nog meer warmte en langere periodes van droogte verdragen. Zij hebben dus minder water nodig, minder water geven wil soms de bloei bevorderen. Grijs/viltbladige planten kunnen vaak goed tegen droogte. De Olijf is hiervan een prachtig voorbeeld.

Een bijzonder geval is de Eucalyptus, als deze het te bar wordt met de zonneschijn, dan draait de boom zijn blad een halve slag en laat het merendeel van de zonnestralen langs zich heen glijden.

 

Droogte

Droogte en hitte verschijnselen lijken erg op elkaar, maar een aantal verschijnselen zijn typisch reacties op droogte. Als een plant zijn bladeren laat vallen (Fargesia, Ficus carica bij vorst, of andere droge omstandigheden (Dicksonia), is dit is een ingebouwd mechanisme, om aan een te veel aan verdamping te ontkomen. Andere ingebouwde mechanismen zijn: het laten groeien van kleine of geen bladeren (cactus), dikke bladeren en/of behaarde bladeren. Deze planten hebben een natuurlijke afweer tegen droge periodes. In de vollegrond echter betekent dit een droge plaats zoeken, vooral gedurende de winter!

 

Neerslag

Uit het voorgaande zou u kunnen afleiden, dat veel planten tegen langdurige droogte kunnen, maar dat is niet zo. Er zijn veel planten, die relatief veel water nodig hebben (Het weer in Ierland, West Engeland is prima), maar Nederland heeft vaak toch wat drogere zomers. De planten, die van veel neerslag houden, hebben vrijwel allemaal voorkeur voor een licht zure grond. Zet de planten echter nooit in het water, de grond moet goed doorlatend, maar toch vochthoudend zijn. Veel organisch materiaal in het plantgat doen (klei is een moeilijke grondsoort voor dit type planten). Bamboe, Fuchsia, Camellia, Rhododendron zijn bekende voorbeelden van planten, die van deze omstandigheden houden.

Mocht de het heel droog zijn via de volgende link kunt u zien of regen nadert: buienradar.nl

 

Licht

Alle groene planten kunnen niet zonder licht. Ze kunnen er bijna geen genoeg van krijgen. Maar direct zonlicht is niet altijd wenselijk, Dicksonia, Rhododendron groeit onder bomen en houdt niet van al te veel zon. Bloeiende planten, die niet van veel zon houden kunnen in de zon soms reageren met een uitbundiger bloei, mooi meegenomen. Misschien is het goed om dat eerst eens uit te proberen, door een plant eerst in een pot te planten, voordat ‘ie de tuin ingaat. Te weinig licht, zeker voor zonaanbidders is funest!

Als er niet te veel over de plant bekend is, kunnen de voorgaande algemene beschrijvingen u een aardig eind op weg helpen.

 

Wind

De wind is een spelbreker van de eerste orde, vooral voor banaan en Datura. De bladeren raken snel beschadigd. De Datura heeft dan ook nog last van te veel verdamping en het wordt dan gieten tegen de bierkaai! De Datura zien we hier echter alleen als kuipplant.

Ook bijna alle klimplanten hebben last van wind. Ze kunnen er zelf niets tegen doen, omdat ze meestal gewend zijn door bomen en struiken te groeien, die hen de nodige bescherming tegen wind geven. Wind in combinatie met vorst is zeer gevaarlijk voor de bladhoudende subtropische planten!

 

Hulp van de tuinman

Vorst (temperatuur)

Planten kunnen niet direct reageren op vorst door zich warm aan te kleden, dus de tuinman moet bij minder winterharde planten meehelpen. Het weer stuurt de planten langzaam richting winter, de dagen worden korter en de temperatuur gaat naar beneden. De plant reageert door middel van allerlei chemische processen en weet zichzelf af te harden (een soort winterrust). De belangrijkste factor is korter worden van de dagen. Hoe langzamer echter de temperatuur naar beneden gaat hoe beter. Een Kali (meststof) gift aan het einde van het groeiseizoen geeft de planten ook extra vermogen de winter beter te overleven. Als het plotseling gaat vriezen, kunnen zelfs zeer winterharde planten schade oplopen! EÚn uitzondering is vreemd genoeg de Trachycarpus fortunei, deze kan een plotselinge vorstaanval van 10 graden boven nul tot 13 onder nul overleven.

Als het weer warmer wordt geschiedt het omgekeerde proces, daarom is het voorjaar zo verraderlijk. De late nachtvorsten kunnen zeer zwaar zijn. Een Olijf is dan voor de poes, want bij slechts 2 ║C verhoging van de temperatuur begint deze alweer te groeien. En is de sapstroom weer op gang dan dreigt er groot gevaar, als de vorst later weer invalt. Kortom het voorjaar is meestal gevaarlijker voor de exoten dan de herfst.

Ook droge wind in het voorjaar is gevaarlijk, de verdamping neemt sterk toe. Zeker als planten veel bladvolume hebben is het zaak te gieten/sproeien.

Een aantal factoren kunnen we soms kunstmatig be´nvloeden om de plant een goede kans op overleven te geven: temperatuur, water, grondwaterstand, structuur van de grond, bemesting, licht en lucht. Buiten zijn alleen licht door een juiste standplaats, juiste grondsoort, structuur van de grond, bemesting en watergift kunstmatig te be´nvloeden. Lucht, grondwaterstand zijn nauwelijks te be´nvloeden. Warmte kunnen we ook niet geven, alleen extreme koude kunnen we be´nvloeden door een kunstmatig dek te creŰren.

Kijk zelf regelmatig naar de lucht, vooral in de wintertijd* en volg ook het weerbericht: Nederland http://www.knmi.nl of AgriWide, de internetsite voor boeren en tuinders.   Het weerbericht is niet altijd 100% betrouwbaar. Als er b.v. een koude nacht wordt voorspeld en het is erg helder, dan kunt u meer vorst verwachten dan voorspeld is. Neem dan eventueel maatregelen!

 

Winterhardheid meer is dan een temperatuurtje bij de plantenbeschrijving!  De herkomst van de plant, bodemgesteldheid, drainage het (micro) klimaat, de weersomstandigheden en het klimaat zijn elkaar sterk be´nvloedende factoren!

 

Actueel weer in Veenendaal