Deze uitspraak is niet gedaan door een biologisch onderzoeker, maar is afkomstig van president Clinton. Hiermee wil hij aangeven dat ook de politiek zich realiseert dat ons in de komende eeuw ontwikkelingen op het gebied van het biologisch onderzoek te wachten staan die minstens zo sterk zullen ingrijpen in ons dagelijks leven als de ontwikkelingen op het gebied van computers en telecommunicatie dat momenteel doen.

Biologie is de wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen van eigenschappen van levende organismen. In principe buigen alle biologen zich over de volgende drie fundamentele vragen:

Hoe is het leven op aarde in al zijn verscheidenheid tot stand gekomen?
Hoe ontwikkelen bestaande organismen zich van hun vroegste ontwikkelingsvorm tot het volwassen stadium?
Hoe kunnen organismen zich aanpassen aan een omgeving die steeds verandert?

Sinds een tiental jaren is het mogelijk de erfelijke eigenschappen van organismen in detail te onderzoeken. Deze erfelijke eigenschappen liggen vast in de genen in de vorm van een specifieke codering in het DNA. Binnen tien jaar van nu hoopt men de volledige codering van het DNA in de mens in kaart te hebben gebracht. Dit zal het mogelijk maken om aangeboren afwijkingen nog veel beter op te sporen en om risico-groepen voor bepaalde ziekten vast te stellen. Door het vervangen van niet goed functionerende genen zal het steeds meer mogelijk zijn allerlei ziekten te behandelen en te voorkomen. Gebaseerd op deze kennis zullen ook hele nieuwe generaties medicijnen ontwikkeld worden om ziekten en verouderingsprocessen tegen te gaan. Biologisch onderzoek is dan ook het fundament voor de medische wetenschap.

Wetenschappers realiseren zich terdege dat hun werk ethische consequenties heeft en dat alleen in goede discussie met de samenleving dergelijke experimenten kunnen plaatsvinden. Maar steeds meer wordt duidelijk dat met name genetisch gemodificeerde muizen van essentieel belang zijn bij het bestuderen van genen die bijvoorbeeld betrokken zijn bij het ontstaan van kanker. Daarnaast zijn biologen zich als geen ander bewust van de samenhang tussen organismen en hun omgeving. Om die reden is "het milieu" en de manier waarop wij daarmee om moeten gaan, ook een van de belangrijkste gebieden van biologisch onderzoek.

Biologisch onderzoek kan plaatsvinden "in het klein" of "in het groot": men spreekt wel van de verschillende organisatie-niveaus binnen de biologie. Sommige biologen onderzoeken de structuur van enkele moleculen of genen (moleculair biologen) of de manier waarop dergelijke genen worden overgedragen (genetici). Anderen bestuderen de eigenschappen van geïsoleerde cellen (celbiologen, microbiologen) of het functioneren van hele organen of organismen (fysiologen). Weer anderen bestuderen de samenhang tussen verschillende organismen in hun leefomgeving (ecologen). Hoewel hun onderzoeksmethoden verschillen en zij werken met hele grote of hele kleine onderzoeksobjecten, is het uiteindelijk doel van het onderzoek van al deze biologen om inzicht te krijgen in de drie bovengenoemde vraagstellingen.

Eigenlijk draait alles om biologie! Alles wat wij doen en onderzoeken heeft op een of andere manier wel te maken met het leven op aarde. Gericht biologisch onderzoek vindt niet alleen plaats aan universiteiten en gespecialiseerde onderzoeksinstituten, maar ook steeds meer in het bedrijfsleven. Waren vroeger alleen biologen gespecialiseerd in bepaalde technieken werkzaam in het biologisch onderzoek, tegenwoordig vinden steeds meer wetenschappers uit allerlei richtingen hun inspiratie in biologische vraagstellingen. Voorbeelden hiervan zijn biochemici, biofysici en wiskundigen die modellen opstellen voor biologische problemen. Deze ontwikkeling is mede mogelijk gemaakt door de recente stormachtige ontwikkelingen in het biologisch onderzoek, gepaard aan de steeds verbeterde technische mogelijkheden.

Het doel van biologisch onderzoek aan universiteiten en gespecialiseerde onderzoeksinstituten is om onze kennis op biologisch terrein te vergroten. Dit fundamentele onderzoek beoogt met behulp van steeds vernieuwende onderzoeksmethoden nieuwe wetmatigheden op te sporen volgens welke de natuur zich gedraagt.

Gebaseerd op de bevindingen van dit fundamenteel wetenschappelijk onderzoek vindt er op diverse plaatsen toegepast biologisch onderzoek plaats. Medisch biologen, die met name in academische ziekenhuizen werkzaam zijn, proberen aan de hand van deze fundamenteel biologische inzichten nieuwe methoden te ontwikkelen om bij patiënten diagnoses te stellen en proberen daarnaast de basis te leggen voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Artsen in deze ziekenhuizen zullen dan vervolgens deze nieuw ontwikkelde medicijnen kunnen toepassen op patiënten.

Algemeen geldt dat aan universiteiten de fundamentele principes in de natuur bestudeerd worden en dat het bedrijfsleven probeert om gebaseerd op deze principes nieuwe commerciële producten te maken. Valt het fundamentele onderzoek weg, dan zullen de mogelijkheden voor het bedrijfsleven om nieuwe producten te ontwikkelen binnen korte tijd opdrogen. Vandaar dat het bedrijfsleven ook vaak geïnteresseerd is om meer fundamenteel gericht onderzoek aan universiteiten financieel te steunen. Daarnaast zijn de universiteiten ook de opleidingscentra voor de biologen die later in het bedrijfsleven of specifieke onderzoeksinstituten werkzaam zullen zijn. Momenteel geldt veelal dat als men in het bedrijsleven onderzoek wil verrichten, men eerst aan een van de universiteiten een academische promotie afgerond moet hebben met het verdedigen van een proefschrift.

In Nederland zijn 7 universitaire mogelijkheden om biologie te studeren, te weten in Amsterdam (UvA en VU), Groningen (RUG), Leiden (RUL), Nijmegen (KUN), Utrecht (UU) en Wageningen (LUW). Om komend van het VWO toegelaten te worden tot de studie biologie moet je doorgaans biologie en scheikunde in je eindexamenpakket hebben. Aan alle universiteiten wordt een programma aangeboden dat in 5 jaar afgerond kan worden. Biologie is een arbeidsintensieve studie waar je het grootste deel van de tijd bezig bent met het volgen van colleges, het practisch uitvoeren van experimenten en het volgen van excursies.

Hoewel er per universiteit kleine verschillen zijn, bestaat de studie in principe uit 3 gedeelten. In de zgn. algemene fase krijg je een algemene biologische basis die je nodig hebt ongeacht de biologische richting waarin je je later wilt specialiseren. Tot deze basis behoren ook hulpvakken zoals wiskunde, scheikunde, natuurkunde en computerkunde. Deze algemene fase duurt tenminste 1 jaar, maar meestal iets langer. Na 1 jaar vindt er een wettelijk examen plaats, het propedeuse-examen, dat meestal gekoppeld wordt aan een studie-advies waaruit blijkt of men geschikt is de biologie-studie verder voort te zetten.

In de daaropvolgende differentiatie-fase maak je meer gedetailleerd kennis met een aantal specifieke onderdelen van de biologie waar je zelf voor gekozen hebt. Deze fase, die ongeveer een jaar duurt, is met name bedoeld als een voorbereiding op de richting binnen de biologie waarin je je vervolgens gaat specialiseren. In de laatste anderhalf jaar ga je dan echt leren hoe je wetenschappelijk onderzoek moet opzetten. In deze specialisatie-fase zet je je eigen onderzoek op door bij twee door jou gekozen onderzoeksgroepen een stage te volgen. De biologie-opleiding wordt afgesloten met het doctoraal-examen; hierna ben je doctorandus in de biologie.

De meeste Nederlandse universiteiten kennen naast de algemene biologie-studie ook meer gerichte opleidingen, waaronder de medische biologie. De medisch biologische opleiding is met name bedoeld voor die studenten die later toegepast klinisch onderzoek willen doen in bijvoorbeeld academische ziekenhuizen. Medische biologie is een natuurwetenschappelijke opleiding met dezelfde opbouw als de algemene biologische opleiding. Wel krijgen studenten in de medische biologie meer vakken met een medische achtergrond. Aan sommige universiteiten bestaat ook de opleiding Biomedische wetenschappen; deze wordt verzorgd vanuit de medische faculteiten en is heel anders van opzet dan de biologische opleidingen.