DEN HAAG 

Evangelisch Lutherse Kerk (Lutherse Burgwal)


 

De orgelgeschiedenis van de Evang. Luth. Kerk wordt hieronder in vogelvlucht weergegeven aan de hand van enkele (uitgebreide) bronnen: "Zeven eeuwen orgels in Den Haag" door Herman de Kler (uitg. Repro-Holland, 1987), de brochure ""Het orgel van e Evang. Luth. kerk te 's-Gravenhage" door M.J. Grund (uitg. Kerkvoogdij, 1987), "De orgelmakers Bštz" door Gert Oost (proefschrift, 1975) en "Het Historische Orgel in Nederland" dl. II (uitg. NIvO, 1997)

 

1648 - Orgel gebouwd door Hans Wolff Schonat, Kitzingen (D.)

1668 - Uitbreiding door Appolonius Bosch

1723 - Uitbreiding en plaatsing in de noordwesthoek, Rudolf Garrels, Den Haag. Ook werd de orgelkas gewijzigd naar ontwerp van DaniŽl Marot.

Dispositie: (Oost)

HOOFDWERK: CDEFGA-c''' RUGWERK: CDEFGA-c''' PEDAAL: CDEFGA-d'
Bordon 16' Holfluit 8' Aangehangen
Prestant 8' Prestant 4'  
Holpijp 8' Octaaf 2' Gehalveerde klavierkoppeling
Octaaf 4' Quintfluit 1 1/2'  
Superoctaaf 2' Sexquialter II D.  
Mixtuur III-IV Scherp III-IV  
Sexquialter II D.    
Cornet IV D.    
Trompet 8'    

1753 - Nieuw orgel in de bestaande orgelkassen met gebruikmaking van enig pijpwerk van het vorige orgel, J.H.H. Bštz, Utrecht

Dispositie: (Oost)

HOOFDWERK: RUGWERK: PEDAAL:
Bordon 16' Prestant 8' Aangehangen
Prestant 8' Holpijp 8'  
Roorfluyt 8' Octaaf 4' Klavierkoppel
Quintadeen 8' Fluyt 4'  
Octaaf 4' Octaaf 2'  
Gemshoorn 4' Flageolet 1 1/2'  
Quint 3' Sexquialter II D.  
Superoctaaf 2' Scherp III-IV  
Waldfluyt 2' Hautbois 8'  
Cornet IV D. Afsluiting  
Mixtuur IV-VI-VIII    
Scherp III-IV    
Trompet 16'    
Trompet 8'    
Tramblant     
Afsluiting    

1759 - Demontage i.v.m. afbraak kerk en nieuwbouw nieuwe kerk, J.H.H. Bštz

1762 - Nieuw orgel met gebruikmaking van laden, pijpwerk en balgen van het vorige orgel, J.H.H. Bštz.

1824 - Herstel fa. J. Bštz, Utrecht. Het orgel wordt o.a. omgestemd in gelijkzwevende temperatuur.

1837 - Herstel en dispositiewijziging, fa. J. Bštz. HW: Scherp en Dulciaan 8' vervangen door resp. Fagot 16' en Trompet 4'. De Mixtuur wordt uitgebreid m.b.v. pijpen van de Scherp. RW: Hautbois vervangen door Dulciaan 8' BW: Gemshoorn 4', Nachthoorn 2' en Flageolet 1' vervangen door resp. Salicionaal 4', Roerfluit 4' en Roerfluit 2' PED: Mixtuur en Trompet 2' vervangen door Roerquint 6' en Trompet 4' Mogelijk op een later tijdstip is de Sesquialter van het RW verwijderd.

1891 - Nieuwe frontpijpen, dubbelkoren buiten gebruik gesteld of verwijderd, fa. Witte, Utrecht

1921 - Toevoeging Sesquialter op RW, plaatsing electrische windvoorziening en toevoeging pneumatische zwelwerk (achter het orgel en gevoed vanuit cancellen BW en PED), fa. A. Bik, Amsterdam.

1948 - BW: Salicionaal 4' vervangen door Nasard 3', toevoeging Octaaf 4' en Scherp, beide op pneumatische lade, gevoed vanuit cancellen BW-lade), fa. A. Bik. Later heeft Bik de tremulant van het RW vervangen en een pneum. tremulant op het HW aangebracht.

1970 - Herstel na kerkrestauratie, fa. J. de Koff, Utrecht

1988 - Restauratie pedaallade en houten pijpen Bourdon 16', fa. Flentrop, Zaandam

1995 - Restauratie RW-lade en vervanging Sesquialter, fa. Flentrop

 

(foto: N.N., archief A. de Kort)

 

Dispositie:

HOOFDWERK: C-c''' RUGWERK: C-c''' BOVENWERK: C-c''' PEDAAL: C-c'
Bourdon 16' Prestant 8' Prestant 8' Prestant 16'
Prestant 8' Holpijp 8' Baarpijp 8' Bourdon 16'
Roerfluit 8' Octaaf 4' Quintadeen 8' Prestant 8'
Quintadeen 8' Fluit 4' Octaaf 4' Prestant 8'
Octaaf 4' Octaaf 2' Roorfluit 4' Roorquint 6'
Nagthoorn 4' Flageolet 1' Nasard 3' Octaaf 4'
Quint 3' Mixtuur III-IV Roorfluit 2' Bazuin 16'
Octaaf 2' Sexquialter II D. Scherp III Trompet 8'
Woudfluit 2' Dulciaan 8' Schalmy 8' Trombone 4'
Mixtuur V-VIII Tremulant Vox Humana 8'  
Cornet IV D.   Tremulant ZWELWERKPEDAAL: 
Fagot 16' KOPPELINGEN:   Subbas 16'
Trompet 8' P+HW, HW+RW B/D., ZWELWERK: * Bourdon 8'
Trompet 4' HW+BW B/D.,  Holpijp 8' Violoncel 8'
Tremulant ZwWPed.+ ZwW Dolce 8'  
    Viola di Gamba 8' DIVERSEN:
    Voix Cťleste 8' transpositeur**
    Fluit harmonique 4' trede zwelkast ZwW
    Woudfluit 2' combinatie (=tutti ZwW)
      4 afsluiters
toonhoogte: a'= 435 Hz     ventiel

mechanische toets- en registertractuur m.u.v. zwelwerk en zwelwerkpedaal (pneumatisch)

* bespeelbaar vanaf 3e manuaal; zwelwerk is uitgebouwd tot c''''

** verlegt de klank van het zwelwerk ťťn octaaf omhoog

 

Aart de Kort, december 2000

HOME Haagse Orgel Kring        Terug naar Orgels in Den Haag