Wiskunde en ICT
in het onderwijs

Ton Lecluse
docent wiskunde en auteur van Geocadabra en algecadabra
en trots lid van de berenclub

 

 


laatste wijziging
2/7/12 19:16

antwoorden op
gestelde vragen

 

Google Discussiegroepen
geocadabra & algecadabra
Naar deze groep gaan
E-mailadres:

Vrijgave van geocadabra en algecadabra

De programma's zoals deze nu zijn kunnen (inclusief gratis licentie) worden gedownload:
(Een klik op de download link hieronder resulteert in het oproepen van uw email-client, waarin u uw wens kunt verwoorden. Er volgt een reply met de downloadlink zelf.)

  download geocadabra
  download algecadabra
  download algecadabra junior

De handleiding van geocadabra staat hier.

VWO-meetkunde programma

In de huidige eindexamens VWO wiskunde-B staat op pagina 2 een samenvatting voor meetkunde.
De schoolboeken sluiten hier niet mooi op aan.
Ik heb me de moeite genomen om in volgorde van de eindexamen-samenvatting een lesprogramma te schrijven, waarin de definities en stellingen zijn verwerkt, bewezen en voorzien van (zelf ontworpen en een gelinkte lijst met aanvullende eindexamen) opgaven.
U kunt dit document hier downloaden.
Om een idee te krijgen van de behoefte aan dit lesmateriaal heb ik het volgende bedacht. U kunt me emailen waarna ik u alle uitwerkingen en bewijzen, en alle erbij behorende geocadabra-tekeningen terugstuur. Daarmee heeft u ook de beschikking over alle tekeningen in geocadabra-formaat. Het lijkt me ideaal lesmateriaal.

Oude doos artikelen uit Euclides

In Euclides, het didactisch vaktijdschrift voor wiskundeleraren, uitgegeven door de Nederlandse vereniging van Wiskundeleraren, verzorg ik sinds enkele jaren de rubriek Uit de oude doos. Hierin bespreek ik oude opgaven, die begin vorige eeuw gebruikt zijn in toelatingsexamens tot universiteiten. Deze opgaven werden dus voorgelegd aan leerlingen die geslaagd waren voor hun gymnasium- of HBS-examen en wiskunde wilden gaan studeren. Je zou verwachten dat de huidige wiskundedocent hier geen moeite mee zou moeten hebben. U hoeft geen drempelvrees te hebben: in elk artikel wordt de opgave gepresenteerd en ook opgelost. Vaak ga ik nog een stapje verder door aanvullende vragen toe te voegen, of opmerkingen hoe de opgave kan worden aangepast om geschikt te zijn voor de huidige generatie vwo-wiskunde-B leerlingen.
Niet alleen zijn alle tekeningen gemaakt met Geocadabra, ook bij het analyseren van de opgaven heb ik er gretig gebruik van gemaakt. Mijn programma is in staat een meetkundig model door te rekenen en geheimen te ontrafelen zoals aanwezige gelijke hoeken of afstanden, evenwijdigheden, loodrechte standen, lijnen door één punt, punten op één lijn, koordenvierhoeken, gelijke omtreks- en raaklijnhoeken (boog en koorde), bijzondere driehoeken. In de handleiding van geocadabra staat bijvoorbeeld uitleg en achtergrondinformatie hierover. Door het aantal eigenschappen van een tekening te tellen, kan Geocadabra ook een maat voor de complexiteit van een model uitrekenen. Op deze wijze zouden bijvoorbeeld de meetkundeopgaven van de eindexamens (of schoolboekopgaven of uw proefwerken) gemeten kunnen worden op complexiteit. Aangezien Geocadabra dit ook allemaal kan met ruimtemeetkundige modellen, ligt hier een uitdaging voor de wiskundige. Wie neemt de handschoen op?
Hieronder volgen de links naar betreffende artikelen. Elk artikel is een MS-WORD-document, dat u naar believen kunt aanpassen voor bijvoorbeeld lesgebruik of in een proefwerk. U kunt ook een directe link leggen vanuit de ELO van uw school naar lesmateriaal op deze website, zodat u niet de artikelen zelf hoeft de verplaatsen.

Artikelen uit de oude doos: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

Meetkunde-opgaven VWO B, 2e fase
(Foutje in een opgave gevonden? Even melden graag!)
De sterretjes geven de moeilijkheidsgraad aan.

Enkelvoudige opgaven

Samengestelde opgaven

Kegelsneden

Analytische meetkunde

Meetkundige constructies

Net buiten de stof

Nog niet opgelost (Wie helpt mee?)

  • Onverwacht gelijke lijnstukken 2 (verplaatst naar samengestelde opgaven)
  • Gelijke oppervlakte (verplaatst naar enkelvoudige opgaven)
  • Onverwacht evenwijdig (verplaatst naar enkelvoudige opgaven)
  • Onverwacht raken (verplaatst naar enkelvoudige opgaven)

Ideeën (te gebruiken of om te vormen tot opgave)

   

Net nieuw

Geocadabra op YouTube

In Amerika (Texas) wordt Geocadabra met name gebruikt on ruimtelijk inzicht te ontwikkelen bij jonge kinderen. Een demonstratie van het werken met blokjes kan worden bekeken op YouTube.

Geocadabra user's group

Vanuit Amerika is een user's group gestart. Gebruikers in Engelstalige gebieden kunnen hier met elkaar in contact blijven en materialen uitwisselen. U kunt ook meedoen. De voertaal is wel Engels.

In april 2007 was ik op twee conferenties in Engeland.

In Loughborough (nabij Nottingham) in de eerste aprilweek was de ATM conferentie (Association of Teachers in Mathematics).
Op deze conferentie werd vooral getoond hoe je de wiskundeles kunt verlevendigen. Op allerlei manieren werd duidelijk gemaakt, dat het boek alleen niet zaligmakend is. Er werden grote zeepbellen geblazen, er werden de mooiste veelvlakken en sterren gevouwen (origami), er werd veel met materiaal gewerkt om modellen in de hand te hebben. Geocadabra kreeg hier de kans om te laten zien hoe je met ICT mooie modellen kunt ontwerpen op de computer, om deze daarna te maken via een geprinte uitslag van het model.
In de week na Pasen was ik in Keele (nabij Stoke on Trent), op de MA conferentie (Math Association). Ook hier waren docenten van alle niveaus aanwezig, maar het gemiddelde niveau was hoger, tot universiteitsniveau toe. Ik gaf er de workshop die ook in Loughborough een succes was. We bouwden er prachtge ruimtelijke modellen, waarbij Geocadabra het model omtoverde tot een fraaie bouwplaat.
In een tweede workshop toonde ik de kracht van Geocadabra om bij diverse pittige meetkundige modellen te laten uitzoeken, welke fraaie eigenschappen zo'n model heeft. De gelijke omtrekshoeken, verrassende evenwijdigheden en collineairiteiten , koordenvierhoeken, Thales, enzovoort, vlogen je om de oren.
Ik trof in de wandelgangen Michael de Villiers, die ik drie jaar geleden ontmoette in Zuid-Afrika op de AMESA conferentie in Potschefstroom (zie foto). Michael worstelt nog steeds met het afronden van een bewijs rond de negenpunts-ellips. Wellicht dat Geocadabra de ontbrekende schakel kan helpen vinden. Mijn workshop over pittige meetkundige bewijzen vond Michael, ondanks een jetlag, prachtig.
Volgend jaar juli bezoek ik weer Zuid Afrika. Daar komen we elkaar beslist ook weer tegen op de AMESA conferentie. Wellicht kunnen we dan samen het bewijs bij de negenpunts-ellips afronden. En mag ik Retha van Niekerk helpen een grote groep zwarte intelligente Zuidafrikanen (330 personen) te vormen tot wiskundigen op de universiteit van Witwatersrand in Johannesburg.

In 2008 is in de eerste week van april een grote jubileumconferentie in Keele, waar de ATM, MA, NANAMIC samenwerken. De organisatie was zeer te spreken over mijn presentaties in 2007, en heeft me uitgenodigd voor de 2008-conferentie.

In het oog springend in de nieuwe versie zijn de instap-modules voor nieuwe gebruikers. Je kunt kiezen uit een aantal wiskundige toepassingen, waarbij alleen die knopjes zichtbaar zijn, welke daarvoor nodig zijn. Te denken valt aan het oefenen van doorsnedeconstructies, de stelling van Pythagoras, loodrecht en evenwijdig, symmetrie, bouwplaten maken, perspectief tekenen, woordformules, functies raden (lijnen, parabolen, sinusoïden, enzovoort), of hoeken schatten.
De gevorderde gebruiker zal vooral het meetkundig onderzoek waarderen. Laat het programma een tekening onderzoeken, en de gelijke hoeken, gelijke afstanden, koordenvierhoeken, collineairiteiten, loodrechte en evenwijdige standen worden opgesomd, evenals speciale driehoeken (congruentie, gelijkvormigheid, gelijkzijdige en gelijkbenige driehoeken 30-60-90- en 45-45-90-driehoeken). Hiermee kan menig geheim worden ontsluierd, nieuwe sommen ontworpen, bewijzen onderbouwd.

Geocadabra in Texas

Op uitnodiging van het Rice University Mathematics Leadershop Institute mocht ik in de derde week van juni 2005 te Houston, Texas, binnen het Math and Science Leadership Program een aantal workshops Geocadabra geven. Dit program is een nascholingsprogramma voor leraren wiskunde. Ook in juni 2007 mocht ik een aantal presentaties verzorgen.
Enkele reacties:

Ton, Thank you for coming to Houston, Texas. I really enjoyed your visit at our table! The puzzles were challenging and I can't wait to find some for my students this year. Your web site was awesome and very enlightening! You are absolutely brilliant!!! I will share this information with the teachers and the administrators in my school. I hope that you enjoyed your stay and had a safe trip home. Thank you again for taking time out your schedule to visit and to share such valuable information. May God bless you in all of your endeavors. Sincerely, Sheryl

Thank you Ton for your time and patience last week showing us how to navigate Geocadabra. I love the software! I am going to talk to my curriculum coordinator about purchasing a site license for our school. We really did appreciate your enthusiasm and your motivation. You really inspired us. Wednesday was one of the most memorable days I've had in the program this month. Thank you, Qiana

Hello! I was in the 3rd/4th grade group that you presented to at the Rice University Summer Math Program in Houston, TX yesterday. I just wanted to tell you THANK YOU so much for sharing your program with us. I'm very excited to explore it more and to allow my students to do the same. It is wonderful! Thank you again, Kristi

Ton, Thank you for your presentation to the Teachers of the 3-4 group in Houston, Texas USA. They, and me as well ,were glowing with the possible mathematics done with the program Geocadabra. Your modeling of games and thinking processes was so teriffic. The teachers will always remember how great, brilliant and creative you are. I hope you are enjoying our cuisenaire rods and hidden rod word puzzles I gave you. I will buy more sticks with shorter strings online and also make puzzles for my students to have. Thanks, thanks, and thanks again for coming to America and sharing your program and ideas. Remember I am Carolyn, I told you when you were typing an email not to forget me, because I will not forget your creativity as a mathematician. Thanks again....
Hey Ton. You definitely hit the spot with my group – they all wrote wonderful things about you and your work in their journals. Their responses have surpassed my expectations. I simply wanted them to see solid geometry in another way – to extend their personal knowledge. You did much more than that for them. I think this collaboration will grow – it seems to be quite firmly rooted already. All the best, Jackie

De jaarvergaderingen van de Nederlandse vereniging van wiskundeleraren

Gehouden op zaterdag 6 november 2005 op het Oosterlicht College te Nieuwegein. De Geocadabra workshop werd twee keer gehouden. Hier is de niuwe versie gepresenteerd. De deelnemers waren enthousiast over de nieuwe dynamische functionaliteit. Dick Klingens, in de wandelgangen Mr Cabri genoemd, typeerde dit met: "Eindelijk is in Geocadabra geïmplementeerd wat ik altijd al wilde zien. En Geocadabra ligt 6 jaar voor op Cabri". Dit mede naar aanleiding van zijn bezoek aan Cabriworld in september in Italië. Dick toverde snel in een ruimtelijke figuur een kegel op het scherm door binnen een kubus een groeiende cirkel dynamisch te schuiven.

Ontwikkelingen buiten Nederland

De Universiteit van Cyprus heeft Geocadabra onlangs aangeschaft. Ook op universitair niveau heeft het programma veel te bieden.

De Belgische uitgever Die Keure Educatief heeft een nieuwe wiskunde methode Van basis tot limiet geïntroduceerd. Veel tekenwerk in deze methode is gebaseerd op Geocadabra. Overal in de boeken kom je tekeningen en schermafdrukken van Geocadabra tegen.

Onderwijsorganisaties in Zuid-Afrika gaan Geocadabra integreren in het nieuwe wiskundecurriculum, dat in Zuid-Afrika in 2006 van start is gegaan. Om dit op te starten, heb ik op uitgenodiging van de African Mathematics and Science Institute (=AMASI) van 25 juni tot 9 augustus 2004 een aantal workshops, verspreid over het land te geven, onder ander op het AMESA congres (1-4 juli te Potchefstroom nabij Johannesburg). Momenteel draaien verschillende projecten in Zuid-Afrika, waarin Geocadabra voor de meetkunde wordt gebruikt.


In Houston, Texas wordt momenteel (in samenwerking met de Witwatersrand Universiteit, Johannesburg) gewerkt met de nieuwe, uitgebreide blokkendoos van Geocadabra.
Dr. J. Sack, projectleider op de Rice University (MLI), werkt hierbij samen met Dr. R. van Niekerk (Johannesburg), om materiaal te ontwikkelen en te laten testen door wiskundestudenten en teachers, in de klas.

Raadsel

Op de Nationale Wiskunde Dagen 2004 kreeg elke bezoeker een tangle-puzzel mee. Hiernaast staat een lint afgebeeld van een zogenaamde tangle. Deze bestaat uit losse deeltjes van precies een kwart cirkel elk.Je kunt ze aan elkaar klikken.
Volgens de theorie geldt dat voor elke gesloten, platte curve, die je met tangle-stukjes maakt, het aantal stukjes altijd een viervoud is. Zo kun je met precies 4 stukjes een kleine cirkel maken.
Maar hiernaast is een gesloten, platte kromme afgebeeld die bestaat uit 18 stukjes. Een heuse, eerlijke foto! Klopt de theorie niet, of is hier iets anders aan de hand?

Wie ziet wat hier mis is?

Ook kwam ik 's avonds professor Van der Blij tegen. Natuurlijk had hij weer een mooi probleem paraat: Het product van de drie getallen van een Pythagorees drietal is altijd een zestigvoud. Wie geeft het bewijs?

Tips:

Laat leerlingen ook thuis de software installeren.

Wijs leerlingen op deze website, met aanvullend oefenmateriaal en opgaven.

Laat leerlingen vragen stellen en ideeën doorgeven via deze site (knop midden bovenaan op deze pagina).

Wie een storende fout in het programma aantreft, en deze naar de auteur emailt, krijgt omgaand een nieuwe versie van Geocadabra waarin de fout hersteld is.

Download papiersoorten

Met Geocadabra kun je onder andere speciale papiersoorten maken. Een aantal voorbeelden staan hieronder.
Kies uit, welke je wilt gebruiken.

enkel logaritmisch papier

dubbel logaritmisch papier

gonio papier

normaal waarschijnlijkheidspapier

Wiskundepractica

Deze practica helpen je bij een wiskundig onderwerp, in Geocadabra of Excel de weg te vinden.

Inleiding dymanische meetkunde

Perspectiefkastje (inleidend practicum)

Perspectiefkastje (de techniek)

Kegelsneden

Boomdiagrammen

Grafieken en formules

Grafieken tekenen en gebruiken

Logaritmische schaalverdelingen

Logpapier maken

Hellinggrafieken

Een uitslag ( = bouwplaat ) maken

Sinusoïden onderzoeken met parameters

Uitslag van veelvlakken bouwen

Wegen tellen in een rooster

Benaderen met een normaal model

terug naar boven


Antwoorden op (sommige) gestelde ingewikkelde vragen tref je aan in de volgende documenten:

De minimale afmetingen van een doos met gegeven inhoud


Geocadabra tips

Trucje om een afgeknotte piramide te maken: Ga uit van een kubus of balk, en verander (via rechtermuisknop) de coördinaten van de punten in het bovenvlak.

Teken een (verticale) asymptoot bij een grafiek: Teken eerst de twee punten op deze asymptoot, en verbind deze door een (halve) lijn(stuk).

Enkelvoudig of dubbellogpapier kun je met Geocadabra zelf maken. Let er wel op dat bij de betreffende as(sen) de onder-en bovengrens beide positief moeten zijn. Pas daarna kun je aanvinken dat je deze as in logschaal wilt laten indelen. Zet in het configuratievenster de afdrukdikte van lijnen op 1. Dit geeft dan mooie dunne lijntjes bij het afdrukken. In de practica hierboven wordt in detail verteld hoe het moet.

Ook waarschijnlijkheidspapier kun je zelf genereren met Geocadabra.

Spreek met je leraar af dat je geschikte wiskundeopgaven van je huiswerk, gemaakt met Geocadabra, mag inleveren, bijvoorbeeld door deze te emailen naar je docent. Dan kun je je resultaat op school laten zien op computer, misschien wel geprojecteerd met een beamer!

VWO-examenklassers: als je een meetkundesom te moeilijk vindt, kun je Geocadabra laten zoeken naar geheimen in de tekening. Hoeken die gelijk zijn, loodrechte of evenwijdige lijnen, koordenvierhoeken, gelijke afstanden en punten-op-één-lijn, congruente of gelijkvormige driehoeken, enzovoort, Geocadabra zoekt ze je op. Dan moet het bewijs wel lukken.
En oefen de meetkundeopgaven op deze site!

terug naar boven


Praktische opdrachten

Mijn leerlingen maken met Geocadabra praktische opdrachten (bijvoorbeeld bovenbouw VWO, wiskunde B).
Het werkstuk van Lourens wil ik niemand onthouden. Download en bekijk! De opdracht was: ontwerp en analyseer een ruimtelijk ontwerp.
Zo ook het werkstuk van Lourens, Tommer en Lorenz samen.
Het tweetal documenten van Nordin, Lester en Arthur levert ook een fraaie ruimtelijke ster op.

Voor de brugklas, voor het symmetrie project:

terug naar boven


Aanbevolen wiskunde sites

Geocadabra

Voor de leerling (bronnen voor praktische opdrachten)

Voor de docent

Algemeen