Rudolph Garrels (1675 - 1750)
Orgelbouwer
Orgel hervormde kerk te Maasland
(bouw
1724
- 1725, verbrand 1945)
Beschrijving
De Maaslandse kerkmeesters hebben in
1723 voor de bouw van een nieuw orgel eerst onderhandeld met Johannes Duyschot,
toen te Leiden woonachtig. Waarschijnlijk vanwege ziekte van Duyschot
hebben de onderhandelingen niet tot een contract geleid. De kerkmeesters wenden
zich vervolgens tot Rudolph Garrels die op dat moment ook in Leiden woont. Naar
alle waarschijnlijkheid heeft de Haagse organist Veldcamps, die veel voor het
orgel in de brede regio maar ook voor Rudolf Garrels als orgelbouwer heeft
betekend, bemiddeld in het contact en geadviseerd voor de opzet van het orgel.
Op 3 maart 1724 tekent Rudolph Garrels het contract met de "Kerckmeesters
van Maesland voor het maecken van een orgel in de Kercke van Maesland".
De dispositie wijkt sterk af van die van Garrels vroegere
werk, dat tot de school van Arp Schnitger gerekend wordt. In Maasland geen
borstwerk, zoals in het orgel van Anlo, maar een bovenwerk, waarop de voor de
Hollandse orgelfactuur zo typische combinatie van Quintadeen 8 vt, Baarpijp 8 vt
en Vox Humana 8 vt en op de beide klavieren een Cornet 4 sterk. Een
bijzonderheid in het contract is de voorwaarde de gedekte pijpen en de andere
van "Spys 100 pont loot geformeert met 30 pont tin" te vervaardigen.
De contractprijs bedraagt f 2300,- waarbij de kerkmeesters van Maasland zorgen
voor de orgelkas, galerij en zolder voor de blaasbalgen. Ook de transportkosten
voor het orgel nemen zij voor rekening.
Op 24 juni 1725 is het orgel in gebruik genomen in een
kerkdienst waarin ds. Theodoris van den Houte voorgaat. Hij preekt daarbij uit
Psalm 30 vers 5: "Psalmzingt de HEERE, gij Zijn gunstgenoten! en zegt lof
ter gedachtenis aan Zijn heiligheid". In het dankwoord voor de vrijwillige
bijdragen voor de bouw van het orgel haalt de predikant 1 Kronieken 29 vers 16,
17 en 18 aan waarin gesproken wordt over de inwijding van de tempel te
Jeruzalem: "HEERE, onze God, al deze menigte, die wij bereid hebben om U
een huis te bouwen, voor de Naam van Uw heiligheid, dat is van Uw hand, en het
is alles van U. En ik weet, dat Gij het hart proeft, en dat Gij een welgevallen
hebt aan oprechtigheden. Ik (d.i. Salomo) heb in oprechtigheid van mijn hart al
deze dingen vrijwillig gegeven, en ik heb nu met vreugde Uw volk, dat hier
bevonden wordt, gezien, dat het zich voor U vrijwillig gedragen heeft. O HEERE,
Gij, God van onze vaderen, Abraham, Izak en Israël, bewaar dit in der
eeuwigheid in de zin van de gedachten van het hart van Uw volk, en richt hun
hart tot U".
Op het front van het orgel is het volgende gedicht aangebracht geweest:
Het orgel streelt het oor en 't hart van
Christus Bruid
Bestreelt het psalmgezang beschaafd en vormd de zeden
Sticht Sion, sticht Gods lof, bezuint Zijn heerlijkheden
En galmt den dag des heils met duizend keelen uit
Het orgel is te samen met de kerk op 18 juni 1945 verbrand als
gevolg van het afsteken van een lichtkogel door een inwoner van Maasland bij
viering van het feest ter herdenking van de bevrijding uit de Franse
overheersing.
Dispositie
Dispositie bij oplevering
| ONDERKLAVIER | |
| Bourdon gedeckt van loot | 16 vt |
| Prestant | 8 vt |
| Holpyp gedeckt | 8 vt |
| Octaaff | 4 vt |
| Fluyt gedeckt | 4 vt |
| Suyper octaaf | 2 vt |
| Cornet Regterhand | IV Dick |
| Sexquialter Regterhand | II Dick |
| Mixtuur | IV, V, VI Dick |
| Trompet | 8 vt |
|
BOVENWERK |
|
| Quintaadena gedeckt | 8 vt |
| Baerpyp | 8 vt |
| Octaaf | 4 vt |
| Suyper Octaaf | 2 vt |
| Cimbaal | III Dick f: A c') |
| Sexquialter Regterhand | II Dick |
| Cornet Regterhand | IV Dick |
| Vox Humana | 8 vt |
|
PEDAAL |
|
| Overgehangen | |
Verder: Tremuland, Coppelingen gehalveert, 2
afsluytingen, Vier blaasbalke yder lang 8 vt en breet 5 vt, Langh clawier,
Fluyte-dou toon.
Foto's
Orgel (tot 1945)
Interieur kerk (tot 1945)
Links
geen
De links van deze pagina worden periodiek
gecontroleerd. Mocht desondanks een link niet juist functioneren of onjuist
zijn dan kunt u dit
doorgeven.
Indien
u aanvullende informatie bezit dan kunt u dit eveneens doorgeven.
Bij voorbaat bedankt.
Literatuur
- Van een
deftig Orgel, Jan Zwart. Uitgeverij en antiquariaat "Jan Zwart", Koog
aan de Zaan, 2e vermeerderde druk 1977 pagina 60 - 62
- Het Garrels-orgel in de Oud-Katholieke Kerk in Den Haag, dr. A.J. Gierveld, H. de Kler, dr. H. van Nieuwkoop en drs. C.E. Zonnevylle-Heyning. Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Hoofdafdeling Monumentenzorg, VOM-reeks 1997 nummer 1.
- Archief Kerkvoogdij Hervormde gemeente van Maasland, nr 119
- Fotomateriaal: Gemeentearchief Maasland, met dank aan dhr. M.A. Allewijn.
Naar: Algemene pagina Rudolph Garrels
Versie 9 mei 2005