Costuymen van St Oedenrode ende haeren resorte

Eerw. edel, wyse ende seer voorsinnighe heeren, cancellier ende andere heeren geordonneert inden Rade ons heeren des keysers in Brabandt, wy gebieden ons seer dienstelyck tot uwe eerw. Wy borgemeesteren, schepenen ende leenmannen van S. Oeden Rode uwe onderdanige dienaren, hebben ontfangen seeckere besloten brieven der keys. majesteyt by de welcke ons geordonneert ende bevolen wordt over te seynden die costuymen van onser bancke die wy pretenderen te hebben, ende tot noch toe onderhouden hebben, soo wel in materie van jurisdictie, successie, soo van den leen, als van erfgoeden, contracten van houwelyck, testament, duwarien, etc. Soo in de brieven ons heere des keysers daer van breeder gementioneert is.

Art I.

Eerw. heeren obtempererende de selve brieven der keyserlycken majesteyt, soo hebben wy gesamentlyck oversien ende gevisiteert die voorsz. brieven, ende omme de selve bevelen te voldoen, soo adverteren wy de selve u.e. in alder ootmoedt dat wy bevinden by oude ende wettige bescheeden, ende andere oude ende lange usantien ende hercomen, dat die voorsz. vryheyt jurisdictie heeft gehadt.

II.

Te weten dat die van S. Oeden Rode innegeboden hebben ende bevonnist, die aldaer gelofte gedaen hadden buyten Rode gheseten, voor poorters van Rode, oft schepenen, soo waere die schouteth van Peelandt, van weghen ons heere des keysers jurisdictie heeft.

III.

Resorteren aldaer tot Rode te hoofde in alle materie van leeringe ende appellatie onder die schepenen van Rode, ende leenmannen van Peelandt, die van Son, ende Broghel, Schyndel, Erp, Vechel, Liemde, Aerlebeeck, Ryxtel, Lieshout, Baeckel, Doirne, Lyrop, Tongerle, Nuenen, Gerwen, ende Nederwetten [en Stiphout HV]

IV.

Aengaende successie hebben die van S. Oeden Rode uyt krachte van seeckere privilegien, ende van oude hercomen altyt geuseert, dat man ende wyf vergadert wesende in houwelycken staet ende erfgoeden te saemen brenghen, oft staende houwelyck conquesteren, magh den langstlevende alle de goeden besitten in tochte syn leven lanck, ende naer de doodt van den tochter oft tochtersse, succederen die goederen op hunne wettighe kinderen, ende ingevalle daer gheen kinderen en zyn, op de wettighe naeste erfgenaemen op de zyde daer van die erfgoeden comende zyn, ende die verkregen erfgoeden succederen half te mans zyde, ende half tot wyfs zyde, in welcke erfgoeden oock gecomprehendeert zyn bedden, gestrypten werck, cooperwerck, silverwerck, sittecussens ende alle lynwaet, ende dierghelycke.

V.

Item magh den langstlevende van man ende wyf, doen synen eygen vryen wille, met allen dat gereedt goedt, daer inne gecomprehendeert zyn, koeyen, peerden, ossen, schapen, verckens, ende dierghelycke, ende allen 't gereedt geldt.

VI.

Item wat goeden dat een tochter verkryght oft aensterft, staende synen weduwelycken stoel, magh daer mede doen synen vryen eyghen wille, beyde have ende erfve.

VII.

Ingevalle een tochtenaer oft tochtersse gheraeckt te comen tot eenen anderen houwelyck, allen die erfgoeden die verkregen worden, staende den tweeden houwelyck, ende daer oock kinderen zyn succederen die erfgoeden half op die kinderen, die staende den tweeden houwelyck verkregen zyn, ende half op de voorkinderen.

VIII.

Item oft gheviel dat dry broeders oft susters daer af die twee hadden, te weten die eenen broeder een ofte twee kinderen, die ander sesse oft seven kinderen, min oft meer, ende beyde die gebroederen aflyvigh worden voor hunnen derden broeder die gheen kinderen en hadden, succederen die goeden alhier naer doode der derde broeders in capitibus soo dat vande kinderen, van beyde broeders gelyckelyck ghedeylt te worden.

IX.

 

Aengaende de successie van leengoederen, en heeft men gheen seeckerheyt, dan dat men aldaer altydt geobserveert ende gheuseert heeft, dan man ende wyf die t' saemen leengoeden inbrenghen, oft staende den houwelyck conquesteren, ende die vader oft man wordt eerst aflyvigh, en heeft die vrouwe oft wyf geen duwarie, dan by provisie, oft donatie, ende succederen die leengoeden naer doode van vader en moeder, met vollen recht op den oudsten soon, den welcken dien aengaenden te vreden zyn moet, indien hy die alleen houden wilt, al waert datter vele chynsgoeden waeren.

Ende inghevalle hy mede deylen wilt in de chynsgoeden, moet verlaten het derde gelt van de leengoeden tot behoef van andere kinderen.

X.

 

Item leengoeden die alsoo op eenen broeder gedesolveert ende gesuccedeert waren naer de doot van vader ende moeder, ende die ghene daer de leengoeden alsoo op gestorven waeren, worden oock aflyvigh sonder wettigh oir achter te laten, sterven die leengoeden op de wettighe broeders, indien daer meer dan een waeren gelyck te deylen.

XI.

 

Aangaende de contracten van houwelyck, en heeft men alhier gheen privilegien, dan oude costuymen, te weten wie in onderstant van houwelyck yet gelooft have oft erve, het zy met wat persoon dat is voor autentycq persoon, oft andere wettighe getuyghen, zyn schuldigh, 't selve te volbrenghen, hetz y van wat gelde dat waere.

XII.

 

Item aengaende de testamenten, en heeft men insgelycx alhier gheen kennisse, dan man oft wyf die hypoteceert have oft erve, staende den weduwelycken stoel, magh de tochter oft tochtersse daer van disponeren in haeren testamente naer synen geliefte.

XIII.

 

Ende insghelycx die ghene die sonder houwelyck yet conquesteert oft op hem gedevolveert is, magh 't selve oock disponeren naer syne geliefte in syn testamente.

XIV.

 

Neempt men insghelycx voor die weth aldaer kennisse van legaten, die naer den testamente gemaeckt worden, inghevalle daer twist ende differentie comt.

XV

 

Observeert men alhier uyt krachte van oude costuymen, ende hercomen, ende privilegien, dat man ende wyf vergadert zynde in houwelyck, ende t'saemen erfgoeden brenghen oft conquesteren, magh die man staende het houwelyck alle die erfgoeden vercoopen, in 't gheheel oft deel, sonder consent van syn wyfve, ende die transporteren voor schepenen soo 't behoort, sonder consent van syn wyve, waer inne het wyf geen macht en heeft.

XVI

 

Item man ende wyf t' samen vergadert zynde in houwelycken staet, ende erfgoeden te saemen brengen, oft conquesteren, ende kinderen hebbende, ende die eene wordt aflyvigh, en magh die langhstlevende gheen erfgoederen vercoopen, belasten, oft becommeren in eenigher manieren, ten waere sulcke langhstlevende met groote armoede bevanghen wordt, ende hem met de vruchten vande erfgoeden niet conde alimenteren ende onderhouden, magh den selven die erfgoeden in deel oft gheheel vercoopen, indient hem van noode waere, ende met groote armoede bevanghen worden, soo verre daer gheen ander houwelyck gedaen en waere, ende die naerbueren van sulcken van beyde zyden dat lofbaer luyden waeren, affirmeerden stoutelyck by eede dat sulcx van noode waere

XVII.

 

Aengaende naderschappe, dat goeden die openbaerlyck verkocht worden, staen een jaer lanck open te vernaderen, daer inne die naeste vanden bloede optie heeft een jaer lanck, naer dien dat den palmslagh ende coop gedaen is.

XVIII.

 

Item soo waer susters ende broeders gedeylt hebbende hunne erfgoeden, ende die eene syne erfgoeden, oft part daer af vercoopt aen eenen vremden, dan wordt preventie in de naderschappe, te weten wie die naderschap eerst doet van die susters of broeders, die behoort daer inne te berusten

XIX

 

Item en succederen gheen erfgoeden op eenighe natuerlycke kinderen, die men heet bastaerden, ende in gevalle vader oft moeder sulcke bastaerden versien wilt van eenighe erfgoeden, moet geschieden by donatie inter vivos oft in testamenten gepasseert voor notaris ende getuygen, ende dat in aelmoessen.

XX

 

Item aengaende crimineele saecken observeert men uyt krachte van privilegien dat yemandt geperpertreert hebbende kleyne criminele delicten, en magh die hooge heere den selven uyt syn huyse fortselyck niet haelen, soo wanneer die doore ende vensteren naest de doore geslooten zyn.

XXI.

 

En magh insghelycx die hooghe heere niemandt van sulcke kleyne delicten uyter bancke haelen, soo wanneer hy aldaer te recht geheyscht wordt, den welcken die heere alsdan aldaer bedinghen moet.

XXII

 

Observeert men oock aldaer voor recht een renthier heffende eenighe renten oft pachten op yemandts erven, op landt, huysen, bempden oft diergelycke etc. ende die pachtenaer dilayeerden syn pachten, chynsen die op syn landt oft goeden geassigneert waeren te betaelen, ende die renthier uyt gebreck van betaelinghe wilt met recht procederen en tot syn betaelinghe te komen, die renthier in gebreck van betaelinghe gerichtelyck lese syne brieven van constitutie, voor alsoo veele pachten als hy ten achteren is, tot dryen toe ende niet voorder, ende die brieven gelesen zynde, doet die renthier uyt krachte van vonnisse, ende die schepenen haelen metten vorster ende twee schepenen eenen pandt, te weten een rusch oft ander stuck van syn onderpandt, d'welck men brenght tot vier genechten toe inde rechten, ende naer dien het pandt de solemniteyten inden rechten alsoo gehadt heeft, noemtdie renthier ten lesten genechte uyt krachte van gewysde vonnis in possessorio van syn onderpandt, ende naer dien hy possessie genomen heeft, doet syn onderpandt veylen in de prochiekercke tot drye verscheyde sondaghen, elck 14. daeghen naest den anderen, ende naer dien het syne solemniteyten alsoo in de kercke gehadt heeft, staet het opgewonnen erve een jaer lanck open voor den verbuetere, die syn erve verbueten magh met die achterstellen ende costen van recht, ende als die opgewonnen erven bejaert zyn, ende niet verbuet, vercoopt die renthier syn wederpandt voor syne verscheene pachten ende costen excederen, is den profyte van den pachtenaer ende ingevalle die erve alsoo vele niet gelden en moghen, moet die renthier te vreden zyn, soo wanneer hy gheen garand en heeft, welcke erve naer dien die alsoo verkocht zyn, blyven ten eeuwigen daeghe aen den cooper.

XXIII.

 

Item een renthier hebbende alle die brieven die by lanckheyt van tyde geworden zyn obscuer, alsoo dat hy synen onderpandt niet vinden en kan, magh procederen op den lesten betaelder des pachters ende den lesten herbrengher, die welcke betaelen moet, oft moet eenen schuldiger wysen, d'welck men observeert door sekere ordonnantie gemaeckt tusschen die stadt van Den Bossche, ende haere Meyerye.

XXIV.

 

Item een renthier die syn brieven by tyde van oorloghe door brandt geconsumeert waere, oft anderssints ontvremt, magh die renthier procedeeren op syne bruycker van syn onderpandt in possessorio op syne goeden geprescribeerde possessie, waer op men den selven oock justitie administreert

XXV.

 

Item van 't ghene dat voorschreven is, observeert men in de dorpe voorghenoemt.

XXVI.

 

Uytgenomen man ende wyf vergadert in houwelycken staet ende kinder te saemen hebbende, ende die een worde aflyvigh, moghen die kinderen den langhstlevende half die erfgoeden afdeylen voor alimentatie ende onderstant van houwelyck

Ende dit al onder correctie van u eerw. den welcke wy overseynden 't ghene dat voorschreven is, omme daer inne by u. eerw. voorts ghedaen te worden soo behooren sal. Gedaen tot S. Oeden Rode den XII dagh januarii anno vyfthienhondertsesenveertigh, onderteeckent

Hessel

Resort van St. Oede Rode

Son

Broghel

Schyndel

Erp

Vechel

Liemde

Aerlebeeck

Ryxtel

Stiphout

Lieshoudt

Baeckel

Doirne

Lyrop

Tongerle

Nuenen

Gerwen

Nederwetten

Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 2 oktober 2009.