Jaarkeuren van Oirschot 1619

Jaerkeurboeck der vryheyt ende heerlyckheyt van Oirschot waer inne begreepen syn alle polliticquen ordonnantien, keuren ende breucken over memorie van menschen by de drie stoelen, kerck ende heylich geestmeestern der selver vryheyt geraempt geordonneert, gedecreteert ende achtervolght ende allenskens geaugmenteert, geaddeert, verandert, ende gecorrigeert naer gelegentheytvan tyd ende wederom de novo hersien ende geredresseert daer dat van node is,naer de ontleeninge van de voorschreven heerlyckheyt onder reserve van geheel te willen blyven in nogh voordere additie, veranderen ende vermeerderen naer hen believen ende gelegentheyt van der saecke

1619

Van de mate

In den iersten is geordonneert dat een ygelyck schuldigh sal syn te hebben, de gereghte mate der vryheyt van Oirschot van alle natte ende drooge waeren 't sy wyn, romanie, bastaert olye, meede, honich, terre, vrempt bier, binnen bier ende desgelycken, ook rogge, terwe, eerweten, boonen, lysaet, raepsaet, oock laecken, lynden ende wullen, ende alle andere coren ende graen, ende soo dickwils en menighwerfven als imamt bevonden wordt contrarie doende sal breucken elcke reyse XXI st.

Van de kleyne steene ende tenne potten te verbeuren boven de pene

Ende soo wanneer eenige steenen off tenne potten by den keurmeesteren oft eyckmeesteren te cleyn bevonden worden dat se die in stucken sullen mogen slaen, oft mede dragen als verbeurt synde ende nochtans niettemin den breuck sohuldich syn te betalen by den geenen die cleene steenen oft tenne potten toebehooren, wel verstaende gat een ygelyck herberge houdende niet en sal mogen behouden eenige potten meerder dan drye pinten houdende ende egheen tapkan groot, ende sal becalangieert woorden een cleyn can.

Van de keuren ende peenen te converteren ende deylen

Van welcke voorgaende ende naebeschreven breucken die heeren schouten ende rentmeesteren ofte henne stadthouderen elck in't syn respective sullen hebben de gerechte hellichte ende die andere hellichte die keurmeesters ende gesworen die dat elck in't syn op hennen eedt aenbrengen sullen welcke hellichte dye officieren sohuldigh sullen syn den gesworen ende keurmeesters deughdelyck te betalen ende uyt te reycken 't sy by executie of andersints naer behooren voor ende aleer met parthyen te overcoomen oft composeren ende naedemael hem van de keuren en der breucken by de gesworen, oft keurmeesters genoech gebleken sal syn, sal die selve officier de voorschreven keuren ende breucken met heerlycke reele executie mogen invoorderen sonder voorder vonnisse ten minsten tot nomptisatie ende daer naer in reght oft oppositie ontfangen te mogen woorden 't selve alsoo voor nu voor alsdan als vonnissen verc1arende ende ordonnerende.

Van den gewigte van natte ende drooge waeren

Is noch geordoneert dat een ygelyck schuldigh sal syn te geven rechtveerdige gewichten van allen natten en droogen waeren, ende soo wye bevonden woort contrarie doende of daer af becalengiert woort van de keur- oft eyckmeesters, oft oyck by den heere officier in presentie van schepenen sal breucken van elken gewichte telcker reysen dat ment te kleyn bevindt XXI st. als voor te deylen ende oft gebeurde ymant den heer oft keurmeesters weygerden het gewicht te laten eycken dat deselve sullen breucken t'elcker reyssen van elcken gewichte XXI st. als voor te deylen.

Van het schouwen van den rieviere d'Aa

Is geordonneert dat een ygelyck tegen syn erffenisse die grote Aa tegen die weyde van der Arcken ende die sluys Aa lofbaaerlycken schuldigh sullen syn te veegen als geboden sal worden, contrarie doende sal breucken XXI st. als voor te deylen, ende oft gebeurden dat binnen acht daghen naar de yerste schouwinge die voorschreven Aa noch niet lofbaaerlyck geveeght en waere sal men andere mael mogen schouwen en sullen andermael breucken.

Van eenen boom van 12 voeten lanck ter sandinge te brengen

Is geordonneert dat een ygelyck de gemeynte gebruyckende met weyen, torffven offt andersints sal schuldigh syn ter sandige geboden wesende te brengen eenen goeden boom met wortelen 12 voeten lanck om op die gemeynte te setten, en denselven niet te stten dan by consent oft bywesen van gesworens oft pootmeester contrarie doende sal breucken seven st. te deylen als voor ende die egheenen boom en brenght, sal gehouden syn op te selve sandinge daer voor te betalen ten minsten eene stuiver aen den gesworen oft die daer toe gestelt sal zyn om pooten daer omme te coopen ende in cas van weygeringe sal by heerlycke ende reele executie daer voor geexecuteert worden.

Van eegheenen torf oft bagert te mogen vercoopen oft copen

Is geordonneert dat niemant van de gemeynte eenigen torf oft baggert en sal mogen vercoopen oft coopen contrarie doende sullen breucken t'elcker reysen soo wel de cooper als vercooper XXI st.

Van den torf ende heyde gemeyt ende geslagen op ongeoorloofde plaetsen verbeurt te syn

Is geordonneert dat allen den torff ende heyde die men bevynden sal geslagen oft gemeyt te syn ter plaetsen daer men niet en behoort te slaen ofte te meyden, oft dat ymant geslagen oft gemeyt heeft voor den ontslach oft naerder beslagen vryelyck sal mogen by den gesworen vercogt worden waer af d'eene hellight sal comen totter kercken van Oirschot en d'ander hellight ten behoeuff van den gesworen voor hennen aerbeydt, ende sullen nogtans diegeene die alsoo gemeyt off geslagen hebben, elck breucken XXI st. als voor te deylen.

Van egheen buyten beesten te mogen aennemen om op dese gemeynte te laten gaen weyden

Is mede geordonneert dat niemant van binnen Oirchot eenige beesten van buyten Oirschot en sal mogen aannemen om op onser gemeynten te laten gaen weyden, contrarie doende sal breucken XXI st. als voor te deylen.

Van egheen groestorff te mogen slaen niet vercoft

Is geordonneert dat men geheel Oirschot door egeene groestorff en sal mogen op de gemeynte slaen dan naer den uytgeven in de Groote Heyde achter den Diefwech, contrarie doende sal breucken XXI stuiver als voor te deylen te verhalen soo wel op den genen die hy voor hem selven oft voer een ander aanveerden sal.

Van de schauwen, oft schoorstenen vyf voeten boven het dack te moeten maecken

Is geordonneert dat men alle backovens, brantovens ende schorsteenen lofbaerlyck sal maecken comende vyff voeten boven het dack, ende soo waer men bevyndt dat die niet lofbaerlyck gemaeckt en syn sal de heere oft syne dienaeren dye mogen inslaen, ende nogtans elck breucken XXI st. als voor te deylen

Van de schaepen te moeten houden uytten broeck

Is geordonneert dat ygelyck syne schaepen uitten Broeck sal houden ten zy op den vooraert totten cuylen of hoopen die tegen elcken hertganck respective gesteecken sullen woorden, ende de leege geheel daer uyt te blyven, contrarie doende sal elcke reyse breucken XIIII st. Tot het steecken van den voorschreven cuylen syn gekommitteert Dirck de Hoppenbrouwer, Peter Wouters van de Venne, Niclaes Ariens van Nistelroey, Adriaen Jan Joris ende Bartholomeus Ariaens van der Achter, Dye van Aerle totten Nieuwen dyck toe, dye van Naestenbest en Verrenbest tot den Royschen wegh toe.

Van het toe maecken ende schouwen van de velden liggende buyten aen de gemeynte

Is nogh geordonneert dat een ygelyck die erffen liggende heeft aen die gemeynte, die alsoo heymen sal dat die geene daer by ende ontrent binnen liggende daer door egheen schade en lyden op ten breuck van seven st. Ende men sal schauwen aenvanck nemende met aprill ende eenigelyck sal syn beemden toe slaen voor aprill, te schouwen by schepenen ende naer dien dat de beempden beschouwt sullen syn soo sal die heere daer af den gebruyckere oft proprietaris van den selven de weete moeten doen binne drye daghen oft andersints sal die schouwinge wesen van onwaerde.

Van den torf en hoeveel te slaan

Is geordonneert dat de heyde en den torff in vrede sullen blyven liggen totter tyt toe die sullen uytgegeven worden, ende ontslagen wesen, daer aff elck huys zal mogen slaen met eenen persoon teulende ses lopen saet, ende daer beneden twee daghen, die over de ses loopen saets teulen tot twelffve toe drye daghen, boven de twelfve vier daghen; ende niet meer ende die niet en teult eenen dagh, sal elck niet te min te vorens als dat geboden sal woorden comen haelen een briefken van syn daghen torffvens, ende eer men sal mogen consent hebben van elcken dagh te vooren te betaelen seven stuyvers. Ende die men bevindt buyten syn consent geslagen te hebben sal breucken den torff den torff ende drye gl. elcker reyse ofte twee persoonen dobbel te rekenen.

Van het vleys geslagen by den somer binnen XXIV ueren ende des saterdaeghs te moeten vercoopen

Is geordonneert dat nyemant eenigh vleyschen sal mogen vercoopen op ter straeten dat langer geslagen is geweest dan XXIV ueren, ende dat van aengaende Paesschen tot half gerstmaendt toet; selve te slaen vrydaeghs omme 't saterdaeghs te vercoopen op die verbeuret van XXI st. als voor te deylen.

Van den sande te gaen

Is geordonneert dat men alle gewoonlycke sanden sal stoppen op ter gemeynte all Oirschot door als't nut en oirbaer wesen sal, ende als dat geboden sal woorden met alsulcke gereetschap ende getauwe aldaer te coomen dat daertoe dienende is ende niet van daer te scheyden sonder oorlof ende consent der gesworen ende te comen uyt elcke huyse eenen bequamen aerbeyder egheen kinderen oft vrouwen daer manspersoonen in huys syn op verbeurten t' ecker reysen seven stuyvers als voor te deylen.

Van egeen aerde geschoten uytte gragte liggende aen de gemeynte wegh te mogen haelen

Is geordonneert dat nyemant eenige aerde en sal mogen vegen uyt eenige grachten in de herbanen, lyckweghen, dycken, gemeyn straeten liggende om eweg te voeren daer aff die aerde loopt uytten gemeynen wegh maer te moeten late liggen ten sy dat hy voor elcke karre eerden wederom in den gemeynen wegh brenge een karre sants, contrarie doende sal breucken tecker reysen seven st. als voor te deylen.

Van tot hoffsteden, missien en andersints te hooghen egeen aerde oft rossen te mogen halen sonder consent

Is geordonneert dat niemant egheene heyrossen oft aerde op de gemeynte en sal mogen halen om hofsteden oft missien te hoogen, graven te vullen oft anders yets daer mede te doen sonder ten minsten van drye gesworen daer toe consent te hebben, ende plaetse gewesen te syn daer dat nutste en oirbaerste sal connen geschieden ter minster schaden contrarie doende sal breucken van elcke karre oft weghvoeren seven st. als voor te deylen.

Van te schouwen allen baneynden

Is geordonneert dat en alle baneynden in vreden houden sal ende die te schouwen by raede ende in presentie van schepenen als noot wesen sal ende te breucken aen elck baneynde seven stuyvers, als voor te deylen.

Van de baneynden toe te doen

Is geordonneert soo wie door eenige baneynden gaet oft vaert ende die selve niet weder toe doet ende open laet staen, sal breucken t'elcker reysen twee st. als voren te deylen, waer af een ygelyck sal mogen becalangieren met waerheede.

Van de becalangiringe van allen banheymsel

Is geordineert dat men alle banheymsel sal mogen becalangiren by rade en in presentie van schepenen als noot wesen sal, van elcker becalangiringe seven st., als voor te deylen ende als 't selve becalangiert sal wesen en binnen drye daghen daer nae nyet gemaeckt en sal syn dye weete daer aff gehadt hebbende soo sal men 't selve op dobbelen cost maecken by de gezwooren.

Van banheymsel op te vueren ende eynden open te laten staen

Is noch geordineert soo wie eenige banheymsel op vuert oft ynden aen yemants erffve hangende opleet ende de selve niet weeder toe en doet, waer by yemanden schaede souden mogen gebeuren, sall breucken telcker reysen twee st. als voor te deylen.

Van op nyemants erve te mogen plucken, schapen oft beesten te hoeden

Is geordineert dat niemant sonder oorloff oft consent op een anders erffve en sal mogen plucken, schapen oft andere beesten niet en sal mogen hoeden op verbeurte van XXI st. als voor te deylen.

Van op syns selffs erffve allen schay doende beesten selffs te mogen schutten

Is geordineert dat yegelyck sal mogen schutten oft doen schutten op syn selffs erffve alle schaey doende beesten by synen eede oft synen huysgesinne ende die te brengen ter vroente waer aff den breuck sal wesen vier st.

Van allen wateren en reviren te openen

Is geordonneert dat een yegelyck sal openen alle wateren ende riviren die daer loopen ende gewoonlyk syn te loopen ende die te openen, ende yegelyck op syns selffs erffve oft anders waer op die verbeurte van seven st. als voor te deylen, ende die ter saecke van dien becalangiert wort, ende binnen drye dagen niet gemaeckt en wort soo sal men 't selve mogen doen besteeden op dobbele coste in maniren als boven.

Van de loopende strate oft andere loopen niet te stoppen oft te verleyden

Ende de loopende straten door Straten tot Boxtel waert niet te verleyden oft te verstoppen, op de verbeurte van eenentwintich stuyvers, als voor te deylen noch oock den loop die uytter Mortelen compt ende naar Heerbeeck loopt noch eenige andere loopen

Van egeen beesten meer opt broeck te mogen houden dan als men selfs helt

Is geordineert dat niemant geen beesten noch schapen opter gemeynte ofte in't Broeck houden, hueden oft dryven en sal meer dan hy selve uyt ende inne helt oft vuedt sonder argelist op te verbeurte van XXI st. als voor te deylen

Van egeen schitten te mogen rapen op de gemeynte

Is geordineert dat niemant geen schitten rapen noch dragen en sall van der gemeynte op de verbeurte van seven stuyvers als voor te deylen

Van egeen buyten byen opte gemeynte te mogen brengen

Is geordineert dat nyemant van buyten Oirschot in der heyden, vroenten ende gemeynten binnen Oirschot byen houden nog setten en sall sonder consent van de schepenen, contrarie doende zal breucken van elcken stock eenen halven stuyver daechs als voor te deylen

Van putrossen ende vorstrossen te moeten steecken in de garstmaent

Is geordineert dat niemant egeen groesrossen steecken en sal ten ware in de garstmaent om aen putten te leggen oft huyssen te vorsten op de verbeurte van seven stuyvers als voor te deylen. Oock geen huysrossen meer te mogen steecken dan men op te huyssingen van doen en behoeven sall ende naedemael die gesteecken syn binnen acht dagen daer naer van de gemeynte te ruymen ende op de huysinge te dragen op verbeurte van seven st. als voor te deylen.

Van op ten kerckhoff niet te mogen vercoopen ende niet tegen te mogen loopen

Is geordineert dat nyemant op den Kerckhoff coopen noch vercoopen en sall visch, vlees, eyeren, booter ende andere dergelycken op te verbeurte telckerreyse seven st. als voor te deylen oft dat nyemant eenige eyer, booter, garen en sulcx ter merckt brengende en sal mogen tegenloopen, maersal tusschen beyde lynden brengen op te verbeurte als voor te deylen.

Van op sondagen oft ban-vierdagen niet te mogen vercoopen onder 't sermoen ofte hooghmisse

Ende dat oock nyemant en sal coopen noch vercoopen op sondagen noch ban-vierdagen eenigerhande waren van acht ueren tot elff ueren toe ten tyde als men preekt ende sermoon ende hoochmisse doet op die verbeurte van seven stuyvers als voor te deylen.

Wye den steenwech vegen moet

Is geordineert dat dye naegebeuren aenden steenwech woonende van den eenen rooster totten anderen dat yaer lanck durende op alle saterdagen, op alle ban-vierdagen-avonden loffbaerlycken sullen reynigen den steenwech, elck voor zyn erffve ende deure ende der hoeckhuysen inwoonden sullen den steenwech reynigen tusschen beyden so verre den steenwech reyckt in der lengde ende in der breyden, opdat die processie ende andere goede luyden daer reynelyck overgaen mogen ende dies en sullen die selve naegebueren dit yaer niet verbonden syn te gaen ter gemeynder dyckinge ende sandinge, contrarie doende sal breucken telcker reyse twee st. als voor te deylen.

Van op de hoecksteenen van de roosters nuet te mogen leenen

Is geordineert dat niemant op alle sondagen en op alle ban-vierdagen voor den noenen en sal mogen liggen leenen op de hoecksteenen over de beyde syden van den rooster staende tussen beyde de kercken noch daer ontrent by mogen blyven staen op een halve roede naer noch ontrent de andere doorgangen van de kerckmueren op dat de oude en andere lieden tot hennen gemacke daer over ende door ter kercken mogen gaen, contrarie doende sal breucken twe st.

Van ongecoorden visch niet te mogen vercoopen

Is geordoneert dat nyemant soo wye hy sy, het sy van buyten oft van binnen Oirschot egeen visschen het sy zeevisschen oft doode gruenvisschen vercoopen en sal mogen tensy dat hy voor ende eer sal wesen gekeurt by de keurmeesteren, contrarie doende sal breucken telcken reyse seven stuyvers als voor te deelen, waer aff die viscoopers hebbende vis wert zynde eenen gulden ende daer boven schuldich sullen zyn den keurmeesters voor hennen salaris te geven eenne halffven stuyver, daer ondereen oort stuyver oft visch daer voor, ende naer dien den selven visch afgecoert wort so sullen de vischvercoopers schuldich syn den selven visch buyten Oirschot te vueren oft te graven op den pene van XXI st.

Van de vuylicheyt comende van den visch te moeten graven

Is geordineert dat alle vischvercooperen schuldich sullen zyn alle vuylicheyt van den vissche comende in den aerden te graven oft buyten de vyer eynden te dragen, contrarie doende sal breucken seven st. als voor te deylen wel verstaende dat 't selve sall geschieden op ten selven dach naer dien sy hen merckt sullen hebben gedaen.

Van de straten te ruymen tegens den oycxtmerckt en jaermercktdagen

Is geordineert dat men alle straten ruymen sal all Oirschot door goetstyts voor den oicxt ende alle boomen opsnoyen op dat een yegelyck ingeseeten mach sonder eenige schade te lyden varen met synen wagen ende karre geladen met hoy, stroy ende ander rouw ware ende in den hertganck van den Kerckhoff van asshoopen, leemshoopen, misthoopen ende desgelycken tegens paasdagen, mercktdagen ende kermisse dagen ende dat hout van den boomen op te snoyen, op te verbeurte van seven st. te deylen als voor.

Van egeen hout te mogen houden liggen op te jaermercktdagen opter straten ofte kerckwegen

Ende is noch geordineert dat niemant ter voorschreven dagen egeen hout en sal mogen leggen oft houden liggende op ten Vrythoff 't zy ryshout oft hert hout ende dat oock buyten den Vrythoff in de gemeyne straten oft kerckwegen noyt yemant en sal mogen leggen gelycke hout, erdt, steenhoopen oft andere letselen daer door yemant den wegh soude moeten wycken op gelycke poenen van seven st. als voor te deylen.

Van egeen scherpe staecken te mogen slaen in tuynen oft eynden omhoogh

Is geordineert soo wye aen dye gemeyn wegen tuynen maeckt ende eynden met staecken boven scherp wesende ende daer eenige beesten in versuymt worden dat als dan die geenen die de selve tuynen hebben doen maecken, die beesten betaelen sullen ter discretie van den schepenen.

Van egeen hout oft andersints in de gemeyn wetreingen te doen

Is geordineert dat niemant egeen houdt, vlasch ende andere vuylicheyt brengen, dragen, liggen noch werpen en sal groen noch desgelycken wasschen in of aen den Vrythoffputh noch in eeniger gemeyne weeteringen al Oirschot door. Contrarie doende sal breucken XIIII st. als voor te deylen.

Verckens gestorven van 't vur moeten op des meesters erffve begraven worden

Is nog geordineert dat iegelyck syn vercken van den vure sieck wesende ende stervende op syns erffve houden ende graven sal op verbeurte van eenentwentich st. als voor te deelen.

Ruydige perden moeten gehouden worden van de gemeynte

Is geordineert dat nyemant eenige ruydige perden houden en sal op ter gemeynte op XXI stuyvers te verbeuren als voor te deelen, waer aff den aenbrenger off schutter die de selve perden in de vrunte gebrocht hebben sal seven stuyvers.

De geswoorens sullen mede mogen schutten als mede alle onder den eed staende

Is geordineert dat het jaer lanck duerende allen de geswooren deser vryheyt mede schutters sullen syn ende regard nemen op alle schay doende ende weerseegde beesten ende mede sorge dragen dat alle voor ende naervolgende ordonnantien achtervolght worden.

Van leeren voor de deuren des soomers te setten in drooge tyden

Is geordineert dat een iegelyck des soomers alst het heet is ende geboden wort voor syn deure schuldich sal syn te setten een goede stercke leere ten minsten veertigh voeten lanck met eender cuype met water ten minsten een halve tonnen groot, sonderlinge in den hertganck van Straten, Spoordonck ende den Kerckhoff ende dat elck geheel Oirschot door sal hebben eenen goeden stercken yseren vierhaeck met eenen steen vyftthien oft 16 voeten lanck op verbeurte van XIIII st. als voor te deylen.

Van den dycken, straten, etc. te maecken

Is geordonneert dat iegelyck sal moeten compareren als geboden sal worden om te comen helpen maecken gemeyne dycken, wegen ende voetpaden soo wel de nieuwe als de oude, den stercksten man uytten huysse met getauwe, karre ende andersints soo dat gepubliceert sall worden naer verheys van den wercke ende van daer niet te scheyden sonder consent van den gesworen oft dyckmeester ende den selven gesworen oft dyckmeester t'obedieren int maecken van elck syn portie sonder tegen seggen op te verbeurte van veerthien st. als voor te deylen.

Van dycken, wegen, waterlaten, etc. qualyck gemaeckt te verbanen

Is geordineert offt dit jaer eenige dycken, schooren, waterlaten, sanden ende desgelycken qualycken gemaeckt ende qualycken geveegt bevonden worden oft corts daer naer als sy geveeght ende gemaeckt waeren geweest wederom gebroecken worden, te weten water in eenige schooren oft dycken met eenige opvueren off andersints, dat die heere ter yerster instantien egheen breucken daer af en sal mogen eysschen hy en moet voor ende eer op eenen sondaghe doen gebieden t' gebrek in de waterlaeten, schooren, dycken ende sanden te dien maken en vegen binnen ses daghen daer naestkomende.

Wanneer de gebreckelycken breuckachtige syn

Ende indien 't voorschreven gebreck alsdan niet gemaeckt en is soo magh die heer ende gesworen staen naer haer breucke ende den breuck alsdan verhalen aen dengenen daer nyet comparerende ende niet aan den genen daer geweest hebbende ende soo wat hertgangen dat gehouden syn in eenige sanden, schooren, dycken, waterlaeten oft desgelycken te maecken ende breuckachtigh bevonden worden soo en sal den heelen hertganck niet meer breucken dan eenentwintich stuyvers, als voor te deylen, maer indien daer ymant waer ende nyet en quame helpe veege, dycken oft sanden oft desgelycken sal breucken als voor genoegh geseyt is.

Hoe lange men de groote klock sal mogen luyden

Is nogh geordineert dat nyemant soo wie hy zy hem en sal vervoorderen op eenige feestdaghen oft avonden van gulden offt schutteryen offt eenigherhande andere oyrsaecke smorgens, snoenens oft s'avondts noch oock om begraeffenisse van lycken oft uytvaerden metter groete klocke van Sinte Peeterskerkcke langer te luyden dan een quartier uers ende die daer mede soo luyden willen sullen yerst ende voor al aen de kerckmeesters moeten betaelen voor elcke reyse sesse stuyvers om by de selve kerckmeesters geemployeert te worden tot reparatie ende behoef van den kercke voorschreven op pene van XXI stuyver als voor te deylen.

Van de ruydige schaepen

Is geordonneert dat soo wanneer onder ymants schaepen bevonden worden drye ruydige schaepen dat men alsdan de ruydige daer uytgedaen synde de andere niet ruych wesende wel op ter gemeynte sal mogen houden tot ter tyt toe datter dat derdeel van de ruydicheyden af uytgedaen is, sall als dan de ander twee derdendeelen ende voorts al met den ruyigen moeten hoeden van der gemeynte ende hoeden die op syns selffs erffve den tyt van sesse weecken contrarie doende sal breucken t' elcker reysen als hy daer af becalangiert wort XXI stuyver als voor te deylen.

Van vlach te roiten

Is geordonneert dat nyemant syn vlasch en sal mogen rooten in eenige gemeyn weteringen oft aen gemeyne kerckweghen oft ontrent eenige nagebueren op verbeurte van XXI stuiver als voor te deylen.

Imant pootsel pretenderen op dycken moet die onderhouden

Is geordonneert soo wanneer ymant binnen syn erffve oft tegen synder erffve dycken liggende heeft daer af hy het pootsel voor syn eygen houden wil, dat hy dien dyck schuldigh sal syn lofbaerlyck te houden omme daer over te mogen vaeren, dryven ende gaen, contrarie doende sal breucken seven stuiver als voor te deylen.

Nyemants tuynen te mogen afbreecken

Is geordonneert dat nyemant ander luyden tuynen oft heymsel en sal mogen breecken op te verbeurte van 21 stuyver als voor te deylen.

Van egheen geweer in een gelach te mogen hebben

Is geordonneert dat nyemant sittende oft staende in een gelagh openbaerlyck oft heymelyck over hem hebben en sal mogen eenigh beyle oft op syn mouwen oft in syn mouwen oft hosen hebben nogh dragen en sal mogen eenigh cort wapen te weten opsteecker, priemen, werpclooten, bussen oft desgelycken op te verbeurte van XXI stuyver als voor te deylen.

Van egheenen steen te mogen vormen op ter gemeynte

Is geordonneert dat nyemant egeheenen steen oft loidsen op ter gemeynte en sal mogen setten op te verbeurte van XXI stuyvers als voor te deylen ten waere by consent van schepenen ende kerckmeesteren daer toe verkregen.

Egheen asschen met vuer te mogen uytdraegen

Is geordineert dat niemant eenigh vuer met syn asschen uytdragen en sal, hy en sal dat vuer met kouwer aerden oft cauwen asschen schuldigh syn te bedecken op te verbeurte van seven stuyver als voor te deylen.

Van onder ymants potsel egheen vlaschrossen te mogen steecken

Is geordonneert dat nyemant eenige rossen en sal mogen steecken onder een anders potsel om vlasch daer mede te decken in der rooten oft oock egeen rossen te mogen steecken om als dat vlasch in der roote gedeckt is geweest te drogen ende te bornen.

Van die twee perden hebben een met de kerre ter dyckinge te brengen

Is geordonneert dat soo wye hout all Oirschot door twee perden dat die schuldigh sal wesen ter dyckinge te brengen een karre met een perde, contrarie doende sal breucken 14 stuyvers te deylen als voor uytgenomen die van den Kerckhoff, die welcke nochtans al ist dat se maer een pert en hebben sullen schuldigh syn in 't dycken onder den Kerckhoff te brengen een karre met een perde op verbeurte van vierthien stuyver als voor, ten sy by consent als boven.

Van op ten vooraert egheen torf te mogen slaen

Is geordonneert dat nyemant al Oirschot door op ten vooraert torff slaen noch hey meyen en sal op te verbeurte van eenentwintich stuyvers als voor te deylen.

Hoeveel men het bier sal verkoopen

Is geordineert dat nyemant egheen binnen gebrouwen bier duerder en sal mogen verkoopen dan den pot eenen stuyver ten waer duerder by den keurmeesters gekeurt ende egheen vrempt bier duerder dan twee blancken, ten waere oock duerder by den keurmeesters gekeurt ende dat nyemant egheen tweederhande bier en sal mogen tappen alles op de pene van eenentwintig stuyvers te deylen als voor ende sullen de voorschreven keurmeesters hebben voor hennen salaris van elcken keur eenen stuyver oft een kan biers.

Van egheen groesrossen te mogen steecken

Item is geordineert dat nyemant soo wie hy sy egheen groes, schorfft oft moerrossen geheel Oirschot door en sal mogen op de gemeynte steecken op te verbeurte van elck roey wallen daer innen eenige sulcke rossen geleght te verbeuren XXI stuyver oft van elcken rosse, soo die bevonden sal connen worden seven stuiver als voor te deylen.

Onder den dienst godts niet te mogen tappen

Is geordonneert dat nyemant wye hy sy van binnen Oirschot op alle sondaghen ende banvierdagen van acht ueren dat men het woort godts sal beginnen te predicken totdat die hoochmisse uyt sal syn niet en sal mogen drincken noch lepelen in eeniger manieren in eenige herbergen, contrarie doende sullen breucken soo weerdt oft weerdinne als dranckers elck van telcker reysen eenentwintich stuyvers als voor te deylen ten sy weghveerdige persoonen.

Egheen beesten met vorcken te mogen hoeden noch egheen St.e Martensvuer te mogen stoecken

Is geordonneert dat nyemants boden ofte kinderen die beesten oft schaepen sullen mogen hoeden opter gemeynte met vorcken maer alleenlyck met roeyen, contrarie doende sullen breucken die ouders ende meesters van deselve telcker reyse seven stuyvers als voor te deylen ende becalamgiert worden van allen diegene die van eede syn, insgelyckx dat egheene boden, kinderen of jongers en sullen mogen stoocken Ste Martensvueren in de eckeren ende velden in geender manieren, contrarie doende te verbeuren als voor en becalangieren als voorschreven is.

Van maer twee gansen en eenen gent opt broeck te mogen houden ende de verckens te moeten ringen

Is geordineert dat nyemant heel Oirschot door (om het broeck in eeren te houden) meer dan twee gansen en sal mogen houden ende eenen gent opt broeck, contrarie doende sal breucken seven stuyvers ende allen die gansen breucken die men daer meer bevinden sal dan de voorschreven is ende oock egheen vercken op dat broeck te mogen houden sy en sullen regt op oft in de neuse geringht syn moeten, contrarie doende sal ygelyck van elcken vercken breucken 4 st. als voor te deylen, die welcke die sullen mogen becalangieren allen die genen die van ede syn.

Egheen kuchers te mogen verkoopen

Is geordineert dat nymant egheen onganse hoornebeesten die men gemeynlyck noempt kuchers en sal mogen verkoopen, contrarie doende sal breucken telcker reyse sesse gulden als voor te deylen ende daer en boven het vleesch te verbeuren.

Van broodt backen

Is geordineert, dat men alhier binnen der vryheyt van Oirschot by den genen die broodtverkooperen syn, sal moeten leveren alsoo veele pont broodts, soo wit als andere te weten terwe ende rogge gelyck men voor elcker prys levert binnen der stadt van 's Hertogenbossche waer af die keurmeesters het stael sullen halen tot Boxtel s'vrydaeghs omme sanderdaeghs daer naer den brootverkoopers oft beckers daer af te adverteren en de dies sal elcken becker schuldigh syn te setten een teecken opt broot dat hy backende ende verkoopende is, daer men syn teecken ende gebeckt aen bekennen magh ende en sullen de voorscheven beckers oyck onder de terwe egheen ander graen moghen mengen, d'welck de keurmeesters sullen keuren, des men hen op henne kennisse sal gelooven op de verbeurte van het broodt dat men te kleyn en het witte broodt dat men met ander granen gemengelt bevonden sal hebben ende daer toe noch XXI st. van het broot te ligt bevonden als voor te deylen.

Van voor den langen dyck egeenen torff te mogen slaen

Is geordineert dat nyemant van nu voortaan en sal mogen torff slaen voor den Langen Dyck op te verbeurte van 21st. als voor te deylen.

Van egeen verborgen ruydighe schaepen te mogen houden

Is nogh geordonneert dat men geen verborgen schaepen die ruych syn en sal mogen houden en ingeval eenige gehouden worden, schade doende, sal bruecken XXI stuyvers en sal oock schuldigh syn de schade te repareren die schaepen gedaen sullen hebben.

Van de lasten reelycken te moeten betalen

Is geordineert dat een ygelyck alhier geset wordende in de beede in den commer oft eenige andere lasten oft onraet by den schepenen ende andere goede mannen geordineert uyt te deylen, sal gehouden syn dese te betalen op heerlycke ende reele executie als offet van keysere, conincxs oft 's heeren penningen innen manier van wygeringe eerst ende voor al namptisatie ende daer teynde regt.

Hoeveel duyven men sal mogen houden

Is geordonneert dat nyemant hem en vervoordere eenige duyven te houden dan tot elck lopen saet lants twee opte verbeurte van eenentwintich stuyvers te deylen als voor.

Van egheenen afgecoorden visch te coopen oft vercoopen

Item is geordineert dat nyemant wye hy sy hem en vervoordere te coopen binnen der stadt van Den Bossche oft elders eenigerhanden affgecoorden visch omme den selven binnen Oirschot te vercoopen op te verbeurte van eenentwintigh stuyvers te deylen als voor.

Van nae thien ueren niet te mogen tappen oft drincken

Is geordineert dat nyemant hem en vervoordere by nachte nae den thien ueren te tappen offte te drinckenen te setten opten penen van XXI stuyvers te verbeuren soo wel by den werdt offte werdinnen als by den drenckers.

Van putten te schouwen

Is geordonneert dat een yegelycken syn schoftputten alsoo sal bewaeren met tuynen oft met plancken datter nyemant anders egheene schade by synen persoonen, kynden oft beesten door en leyde op te verbeurte van verthien stuyvers ende deselve te verbeuren soo wanneer die beschout sullen worden.

Van egeenen voorcoop te mogen doen

Is geordonneert dat nyemant wye hy sy hem en vervoordere eenigen voorcoop te doen oft te doen doen van vleesch oft visch, boteren oft eyer op te verbeurte van XXI st, als voor te deylen

Van vleysch des saterdaeghs nyet vercocht binnens huys te moeten vercoopen

Ende sullen de vleeshouwers hen vleesch des saterdaeghs te merckt moeten brengen ende dat sy het niet al en hadden vercocht dat sy hetselve vleesch sullen mogen dan vercoopen binnen hennen huyse, sonder op de strate 't selve te merckten oft te vercoopen op de verbeurte van XIIII st. als voor te deylen.

Van den waterlaten in 't Besterbroeck den eenen in den anderen te laten

Is geordineert dat die hertgangen van Verrenbest, Naestenbest ende Aerle sullen comen in de gerstmaendt als 't selve sal worden geboden met omgaende ploeghen ende henne perden daer aen ende andere egheene perden hebbende met schoppen ende spaeyen oft andersints soo dat geboden sal worden en heel Oirschot door in het Besterbroeck om den eenen waterlaet in den anderen te brengen op te verbeurte van XXI st. als voor te deylen.

Van door het steenstraetyen ofte over ons livrouwen kerckhoff niet te vaeren

Is nog geordineert dat nyemant wye hy sy hem en sal vervoorderen door het Steenstraetyen te vaeren ten sy hy daer eenen wegh over heeft, noch oock over de roosters van Onser Vrouwen Kerckhoff op te verbeurte van XXI st. als voor te deylen.

Van den vrythoff te hooghen

Is geordineert dat men elcken van den hertgangen sal versuecken tot assistentie van den Vrythoff te verhoogen, ten eynde 't water sal afloopen ende elcken hertganck daer toe versocht wesende sal gehouden syn eens te compareren op te pene van XIIII st. dies sullen due van den Jerckhoff egheen perden oft kerren hebbende assistentie moeten doen omme daer te slichten ende helpen laeyen.

Van te graven op ten vrythoff dat het water afloopen magh

Is geordonneert dat een ygelycken tusschen Adriaen Schoenmakers ende Marye Cuypers woonende voor syn erffve gehouden sal syn te graven oft doen graven, ten eynde dat het water daer door synen cours hebben sal op te pene als boven.

Van de lynden te bewaren

Is geordineert dat men alle beyde de lynden sal alsoo bewaren ende perserveren datter nyemant van den ingesetenen hem en sal vervoorderen deselve te quetsen met tacken af te houwen oft snyden oft andersints hinderlyck te wesen, contrarie doende sal bruecken XXI st.

Van de plassen af te laten

Is geordonneert dat een yegelycken voor ende tegen syn erffve alle plassen soo wel binnen als buyten sal aflaten naer den naesten cours op te verbeurte van seven st.

Van momboireyen

Is geordineert dat alle momboireyen die voortaen gestelt syn ofte sullen worden tot behoeufft van eenige onmondige kinderen, sullen doen den behoorlycken eedt, daer af den secretaris sal gehouden worden een goedt register te houden op dat ten eynde van den jaere dye selve momboiren sullen ontboden worden voor schouteth ende schepenen ende alfaer te doen reeckeninge, bewys en de reliqua.

Van die van buyten alhier comen woonen

Is nog geordineert dat nyemant wye hy sy hem en sal vervoorderen binnen Oirschot van buyten netterwoon te comen woonen, om den aert offt gemeynte te gebruycken met beesten ende andersints ten sy dat hy yerst ende voorall metten officier ende schepenen en sal wesen overcomen ende den selven gegeven tot behoeff van den gemeynen commer der voorgenoemde vryheyt ses Carolusguldens, welke ses Carolusguldens sullen gehouden syn te betalen alle persoonen van buyten hier comende woonen voor en aleer ymant de selve sal mogen huyssen oft houen, op arbitrale correctie ende den hooghsten breuck die sullen moeten geven die hen huyssen sullen, ende daer en boven schuldig sullen syn certificatie te brengen van de weth daer sy uytgetrocken syn, ende als nogh borge moeten stellen dat nogh sy nogh nyemant van hennen 'twegen den Heyligen Geest, nochte de gemeynte binnen acht jaeren niet lastigh vallen en sullen voor ende aleer men deselve sal mogen ontfangen.

Van contradictie te doen

Is geordonneert dat een ygelyck bevonnist wesende aengaende schadt schult willende contradictie doen, behoort en is schuldigh te namptiseren thien stuyvers deen hellight voor den schouteth ende de andere hellicht voor den schepenen naer ouder gewoonte, ende een ieder bevonnist wesende, aengaende erffpachten, renten, oft chynsen, oft andere erfftalen, soo behooren sy te namptiseren, den gewoonelycken breuck van XXI st. tot behoeff van den heere alleen.

Van de bruylofften ende cramen

Is geordonneert achtervolgende sgeenen in voorleden jaeren gepubliceert is geweest, dat men egheen bruylofften oft cramen en sal houden omme geldt van den genooden te ontfanghen oft willen ontfanghen, op ten pene van XXI st. te breucken alsoo wel by dengenen die ter bruyloft oft cramen is gaende, als by den genen die de selve bruylofften oft cramen is houdende.

Van allen dingen te moeten verkoopen tusschen de twee leynden op saterdaghen

Is geordonneert dat een ygelyck hebbende te koop vleysch, visch oft cremerye, 't sy met cramen oft taeffelen van wullen, laecken, speceryen, oft diergelycken dingen sullen gehouden syn te stellen, offt setten hen taeffelen, oft cramen van de voorgenoemde waeren binnen die twee lynden, beginnende van de groote linde totter andere linde op ten pene van XXI st. te deelen als boven.

Van eyeren, booter, vlasch, garen, etc. Te verkoopen

Is geordineert dat een ygelyck hebbende te koop andere waren 't sy booter, eyeren, vlasch, gaeren oft andere diergelycken dingen sullen gehouden syn hen te stellen in 't rondsomme vander grooter lynde, wel verstaende dat nyemant hem vervoorderen en sal te stellen omme te verkoopen buyten den styger van den puth van den Wildeman, ende dit op alle saterdaghen maer anders niet op ten pene als boven.

Van tot wat uere men de saterdaghen merckt beginnen sal

Is geordineert dat een ygelyck willende verkoopen booter, eyeren, vlasch, garen offt diergelycke dingen sal gehouden syn te compareren omme de groote lynde des saterdaeghs des somers van Paesschen aff tot Bamis toe smorgens tot vyf ueren en daer te vorens nyet, ende des s'winters ten agt ueren van Baemisse aff tot Paesschen toe, maer te voorens nyet, tot dat die merckt sal wesen voleyndt op ten peen van seven st. als voor de deylen.

Van alle granen niet te mogen buyten verkoopen sonder yerst des saterdaeghs ter merckt gepresenteert te hebben

Is geordineert dat een ygelyck t' sy geestelyck oft wereldlyck willende buyten Oirschot verkoopen eenigh cooren t' sy rogge, terwe, garst, haver, boeckweydt, ofte diergelycken dat sy gehouden syn te koopen op den saterdagh daer te voorens ende houden metten selven rogge, terwe, garst, haver, boeckweydt, oft stael van dien eenen mercktdagh omme t'selve alhier te presenteren te verkoopen op ten pene van XXI st. te deylen als boven.

Van het broodt tot gewicht te backen

Is geordonneert dat alle backers broodt backende sullen gehouden syn broodt te backen tot soo veele gewichts als de ceur oft eycken t'selve sullen geset hebben op te pene achtervolgende dese jaerceuren, ende indien dat de selve backers t'selve weygeren te doen, offte daer inne bevonden worden contrarie doende, soo sal hen by den heere oft synen officier verboden worden in een jaer niet te mogen backen op ten peen van ses gulden telcker reyse te verbeuren.

Van hen te beclagen aende keurmeesters dier te veel voort broot gegeven hebben

Is voort geordineert indien dat eenich persoon broodt gecocht hebbende hem beveyndt meer gelts daervoor gegeven te hebben dan geordineert is geweest, dat dye selve persoon sal coomen by die keurmeesters den selven persoon sullen goet doen oft bylegghen t'geene te kleyn is bevonden, ende meer daer voor heeft moeten geven behoudelyck dat die keurmeesters hen verhael sullen hebben op ten geenen die t'selve broodt sullen hebben vercoght ende gebacken.

Van egheen heesters offt pooten te mogen afhouwen

Is geordineert dat nyemant wie hy sy van binnen oft buyten Oirschot hem en sal vervoorderen af te houden off doen afhouden eenige heesters oft pooters geset oft gepoot op eenige dycken oft andersints al Oirschot door opten pene van daer af by den heere crimenelycken gecorrigeert te worden ende de schade te refunderen.

Van over eghen dycken te mogen vaeren

Is geordineert dat nyemant wie hy sy hem en vervoordere t'sy met waegens oft kerren te vaeren over eenige dycken daer eenen vaerwegh neffens is loopende.

Waer men onder aerle geen leem steecken en mach

Onder Aerle is geordineert geen leem te steecken voor de Royschen wegh, dan achter den Royschen wegh soo dat by de gesworen geordineert sal worden gelyck voorgeseyt is.

Van honden ende catten in huys te houden in tyde van pest

Is geordineert dat een ygelyck syn verckens, honden ende catten alsoo sal binnen synen huyse offt erffve houden in tyde van peste dat se van den eenen huyse totten anderen niet en geraecken te comen opten pene van den hoogsten breucke.

Hoe ende wat men doen sal in tyde van pest

Is nogh geordineert dat soo wanneer de peste geraeckt te comen in eenige huyssingen alwaer egheen beesten en worden gehouden, ende eenige personen syn gestorven, dat men die selvige huyssingen sal toe sluyten een maendt lanc voor en aleer die selvige sullen geschrobt worden, wel verstaende, dat indien de proprietarissen ende die schrobbers in die selvige huyssingen wil- len blyven dat sy lieden gehouden sullen wesen te blyven op hunnen erffenisse op arbitrale correctie ende opten pene van vyffentwintigh guldens ende soo vele den schrobbers is aengaende soo sal men die mogen doorschieten, doende dese ter contrarie.

Ende opdat de schrobbers te gevuegelycker souden blyven mogen op henne erffenisse soo is geordineert dat de proprietarissen sullen gehouden syn den selven schrobbers te voorsien met cost dranck ende andersints, alsoo dat die schrobbers hen des niet behoeven te beklaghen ende oft daer inne eenich gebreck mogte vallen, soo sal het selve by den naebueren, de weth en magistraet te kennen gegeven worden omme t'selve geremedieert te worden by derselver weth.

Ende soe veel sal aangaan de schamele menschen die 's Heylichs Geest leven, offte den genen die egheen middelen en hehben, om sulckx te doen als voorschreven is, ende gebleecken wesende by naebueren, soo sal hetselve geremedieert worden by de naegebueren oft by den Heyligen Geestmeesters oft by der Vryheyt.

Ende voor soo veel is aengaende de huyssingen daer beesten syn, soo sullen de proprietarissen oft schrobbers deselve beesten mogen dryven op henne weyden naer den sonnen opganck ende wederom thuys haelen voor den sonnenonderganck, hebbende in hen handt een witte roeye lanck vier voeten, ende middelertyt nochtans gehouden syn te blyven op henne erffenisse, ende de huysinge gesloten te houden gedurende den tyt van ses weeken.

Is geordineert dat soo wanneer eenige dooden sullen begraven worden van der peste gestorven dat hetselve sal geschieden op den middagh, mits doende de wete dat t'selve sal geschieden, oft ten minsten roepende een ygelyck die daer ontrent soude mogen wesen dat sy lieden uytten wege gaen souden.

Ende voor soo veel is aengaende van die hen in hutten sullen begeven, die sullen gehouden syn te dragen drye weecken lanck eene witte roede, ende hen houden uytter kercken, herhergen, ende andere vergaederinge a1tyt naer den lesten dooden oft siecken.

Is nogh geordineert dat egheen schrobbers hen sullen vervoorderen yet te verbranden geduerende den tyt van sesse weecke oft eenige roocken oft dampen te maecken op te verbeurte van den lyve ende omgebracht te worden vanden genen dye hen sal konnen bekomen.

Is noch geordineert dat nae dien blyckt dat de peste in andere plaetsen is reguerende daer aff d'ingesetenen van deselve plaetsen hen syn begevende in diversche andere plecken, ende alsoo de peste voort dragende, dat een ygelyck herberge houdende oft oyck andere persoonen en sullen logeren oft herbergen op ten pene van den hooghsten breuck.

Is nogh geordineert dat nyemant wie hy zy hem en sal vervoorderen binnen eenige steden, vryheden oft dorpen daer de peste is reguerende te coopen eenich vlas oft andere plonderinge van cleederen oft andersints omme de selve binnen Oirschot wederom te verkoopen op ten pene van twintigh guldens, ende het vleesch, cleederen ende plonderinge ende noch daer en boven arbitralycken gecorrigeert te worden, ende mits oock betalende alle schaden ende interesten ter cause van dien te lyden, indien dat de peste ter cause van dien geraeckten voort te gaen ende schade te doen.

Is oock geordineert dat nyemant egheen bruylofften oft andere vergaederingen en sal houden oft maecken op ten pene in de jaerkeuren begrepen.

Van hoeygewassen op onganse aerden

Is noch geordineert dat nyemant egheen hoeygewasscn op lege oft onganse aerden en sal mogen leggen oft hoeyen op gemeynte plaetsen daer eenige schapen mogen weyden dan alleen binnen hen heymsel oft erffve op dat de schapen aen egeen ongans en weyden op ten hoogsten breuck te deylen als voor.

Van ordonnantien te maecken

Is geordonneert dat men van nu voortaen egheen ordonnantien van policquen der Vryheyt Oirschot aengaende in plaetse van jaerkeuren en sal mogen doen publiceren op te pene van eenige breucken ten sy dat de selve ordonnantien yerst en voor al geraemt syn ende gesloten by de goede mannen van den eede ende kerck en Heyligh Geestmeesteren daer toe vergadert wesende, offte andersints dat deselve publicatie ende geboth sal wesen van onwaerden.

Van egheen costuymen oft usantien te veranderen, dan bij de generaliteyt en pluralteyt van stemmen

Is geordineert dat een ygelyck den eed gedaen hebbende egheene oude deughdelycke costuymen ofte usantien en sal helpen veranderen dan met gemeyn advis van den eede ende andersints doende dat deselve veranderinge sal wesen van onweerden.

Van reeckeninge te doen

Is noch geordineert naer dien vele in diversche persoonen alhier binnen Oirschot ontfanck gehadt hebbende sullen gehouden syn te doen goede legale reeckeninge dat deselve henne reeckeninge in allen den articulen met goede authenticque quittantien oft in plaatse van dien met goede levende getuygen sullen verificeren ende dat deselve reeckeninge doende ende niet thoonende gelyck niet thoonenden gelyck voorschreven is met hennen eede ter cause van dien presenterende niet en sullen volstaen, maer afgeslagen worden ten sy dat 't selve by appostille op 't margine van de reeckeninge omme redenen naerder en wordt geappostileert oft versien en anders niet.

Van egheen broodt ende kermick te samen te mogen verkoopen

Is nogh geordineert dat nyemant verkoopende roggenbroodt, eeģigen kermick en sal mogen backen, oft verkoopen, ende kermick verkoopende en sal egheen broodt mogen verkoopen, contrarie doende sal breucken telcker reysen seven st. als voor te deylen.

Van egheen heymsel te mogen opwerpen

Is geordineert offter yemant eenige ynden, wallen, offt ander heymsel van eens andermans erffve opworp, instoodt oft onbreedt met opsetten willende in der vuegen dat den selve persoon oft henne goederen daer door beschadight worden met synen beesten oft andere, dat alsucke persoon al breucken telcker reysen XXI st. ende het selve weder om te heymen ende daer en boven alsnogh arbitralyck gecorrigeert te worden.

Van met geyckt gewichte te moeten wegen

Item is noch geordineert dat nyemant meer en sal mogen weghen met eenich ghewicht dan met hetgene dat by de keurmeesters geeyckt is ende wel van te voren ondersocht gereght te wesen, sonder met steetyens, popkens oft andere onbehoorlycke gewicht te weghen op ten pene van XI st. als voor te deylen.

Van ledigh goet voor de contributie te verhueren

Item offter oyck eenige gronden van erffven, huyssingen ende andere landen waren ledigh liggende, soo is geresolveert dat men 't selve landt ende huyssinge gerichtelyck sal verhueren voor de contributien ende andere commeren voor den achterstellen van dien ten achter ende datter overschiedt sal geemployeert worden totten genen daer toe reght hebbende.

Van de afgeroepen maenden terstont om te moeten dragen

Dat oyck de hefferen alle maenden afgeroepen wesende terstont promptelyck sullen moeten omme dragen, ende goede maninge doen sonder eenige maenden op malkanderen te laten loopen op pene van by hem promptelyck verschooten te moeten wordcn offte daer voor te worden geexecuteert.

Van egheen penningen te mogen opnemen

Is nogh geordineert dat nyemant eenige penningen en sal mogen lichten dan metter generaliteyt, contrarie doende, sal 't selve tot synen laste staen in 't particulier ende niet ter gemeynte.

Van des vryheydts schadelycke renten in een register te registreren

Is geordineert dat men sal maecken een cohyer oft register daer inne alle jaerlyckse renten sullen worden geregistreert in folys, ende een ygelyck, pretenderende op te gemeynte te heffen ende en sal nyemant betalen hy en sal yerst ende vooral doen registreren en lichten ordonnantie ende betaelt synde terstont in 't selve cohyer offt register doen teeckenen wclck register hem als dan voor quittantie sal strecken.

Van egheen insolvente heffers te mogen stellen

Aengaende de hefferen offt collecteurs, dat off geviel datter eenige hefferen waeren insolvent oft door henlieden eenige swaricheyt geviele, dat men 't selve sal mogen verhaelen op ten hertganck daer 't selve sal mogen geschieden, overmits sy den selver overgegeven hebben.

Van de reeckeninge te sluyten

Dat oyck alle voorgaende reeckeningen by der gecommiteerden aff sullen worden gedaen ende dye noch te doen syn, by den drye stoelen te sluyten ende dat alle degene die van nu voortaen reeckeninge sullen hebben te doen, de selve altyt te Sinxten sullen gereet hebben offte een maend oft twee daer naer onbegrepen.

Van den weeckhercktdagh

Item den weeckmercktdagh wort gevrydt naer ouder gewoonte, te weten van 's vrydaeghs 's middaghs tot sondaghs 's middaghs, ende dat de selve verkoopers op de selve merckt niet en sullen mogen coopen, somers te weten tusschen Paesschen ende Bamis voor seven ueren ende 's winters den anderen tydt voort' nyet voor acht ueren op den pene van XXI st. te deylen als voor.

Van egheen duynen oft heyde aen te stoocken oft in brant te stoocken

Is geordineert dat nyemant wie hy sy hem en sal vervoorderen eenigen duyn oft heyde aff te stoocken op ten peene van XXI st. als voor te deylen ende indien 't selve eenige jongens oft scheepers sulckx syn doende sal men den selven breuck verhalen op de ouders oft meesters.

Van peerden besmet met den ryworm

Is geordineert dat een ygelyck peerden hebbende dye metten ryworm besmet syn, dat hy deselve van der gemeynten sal moeten houden op te verbreucken XXI st. als voor te deylen.

Vande veranderinge van pachters

Is geordineert dat ygelyck van buyten oft van binnen coomende op een ander goet woonen schuldigh sal wesen aen te veerden de gemeyne lasten die daer op gestelt sullen worden oft die ter voren daer op gestelt syn geweest, alsoo dat door veranderingen van pachters egheen veranderinge en sal geschieden in 't tauxeren van de lasten, dan dat den aencomenden pachter, sal in alles convenibel syn ende moeten voldoen, gelyck den voorgaenden soude hebben moeten doen, soo dat de gemeynte daer aen niet verliese, ende sullen de selve lasten, geseth oft nogh te setten, met heerlycke reele ende parate executie, gelyck voor 's landts conincx penningen ingevordert mogen worden, sonder respect te dragen op d'eene oft d'ander persooncn.

Van nyemanden vry te houden

Volgende der actien van den persoonen binnen Oirschot vry gehouden wesende onder date den derthienden merte anno 1583 is naerder geresolveert, dat voortaen nyemant en sal vry gehouden worden 't sy staende onder eedt oft andersints maer sal gegagiert worden naer synen dienst ter moderatie van schepenen.

Van egheene nieuwe policye te maecken

Item soo verstaen wort dat ymant de gemeynte oft eenige van dien soude mogen versoecken oft quellen omme eenige nieuwe policye te stellen, ofte eenige andere nieuwicheyt inne te brengen van reeckeningen te lauderen, te debatteren oft andersints soo wort uytterlyck geresolveert dat nyemant van den schepenen 't sy in d'een oft d'ander jaer yet en sal mogen consenteren lauden noch nieuwe ordonnantien, oft policyen stellen oft maecken, 't sy by overvestinge van eenige gemeynten, heyden, wateren, weteringen, duynen, oft andersints, noch oock laudatie van reeckeninge, diewelcke sy resteren totter vergaederinge ende probatie van hen lieden, contrarie doende sullen alsulcke persoonen, die sulcken consent dragen, ende sonder voorgaende advis van de andere, alsulcke overvestinge op henne goederen moeten nemen, als deselve voor soo veele verplichtende voor de gemeynte, als alsulcke gemeynten, heyden, wateren, weteringen ende duynen weert sullen mogen syn, omme op henne erffven ende goederen te verhalen ende wat reeckeningen dat by de selve goede mannen oft door hennen advys by hennen gecommitteerde, soo verre yerst daer af publicatie gedaen is ende openbaerlyck voor alle man uytgewesen ende gedebatteert, ende gehoort is ende dien volgens laudabel bevonden worden als nyemant gecompareert synde, die ter contrarien wettelyck geallegeert heeft sullen worden gelaudeert, ende geapprobeert sullen alsoe gelaudeert ende geapprobeert blyven sonder eenigh wedersegghen, ende dit al volgens der ander polytycker costuymen ende hercomen, over thien, twintigh, dertigh, veertigh, vyfftigh en meer jaeren geobserveert ende oock conform den eedt by ygelyck van de goede mannen voorsc. in't aennemen van henne officien gedaen, als aldaer gelooft en gesworen, de oude polytycqe saecken ende der Vryheyt in hare oude rechten te houden omme dat dyenvolgens in sulcken gevalle die selve oft synen officier den selven goeden mannen niet en vervangt van overtredinge van hennen eedt.

Van insufficiente collecteurs

Item soo oock seeckere collecteuren gestelt syn, oft gestelt souden worden omme de contributien oft commeren te ontfangen souden mogen bevonden worden insufficient, soo is geresolveert gelyck oock anderen tyden is geordineert dat alle hefferen henne quote niet opbrengende sullen worden geexecuteert aen henne persoonen offte haefftelycke goeden soo verre die syn tot voldoeninge van hennen achterstellen ende indien die niet genoegh sufficient en syn dat men sal procederen op de erffelycke goederen, oft het regres haelen op ten hertganck die niet en voldoet dewelcke sulcke collecteurs sullen mogen hebben gestelt ofte alnoch souden mogen stellen.

Van de schouwe der straten ende weghen

Alsoo in voorlede jaeren door diversche claghten gecomen over het repareren ende maecken van de wegen, straten, dycken en voetpaden oock ten versoecke van den officieren omme daer inne beter versien te worden, was geordineert als volght ende mits daer inne behoort gecontinueert te worden soo wort alhier wederomme geordineert dat naer d'yerste geboth ofte publicatie van de voorsc. wegen, straten en voetpaden te maecken ende den geprefigeerden tyt overstreecken synde, die voorsc. officier de selve wegen, straten en voetpaden naer ouder gewoonte mette schepenen en gesworen sal begaen, ende ter ordonnantie ofte wysinge vande selve sullen die gebreckelycke persoonen die de voorsc. wegen, straten ende voetpaden tegen henne erffenisse ende daer sy die moeten onderhouden niet behoorlyck en sullen hebben gemaeckt verbeuren oft verbeurt hebben voor de yerste reyse den ouden en gewoonlycke pene van seven st. ende alsoo verscheyde persoonen souden mogen wesen, die op de verbeurte vande selve penen niet en souden achten, is alnogh geordineert dat die tweede publicatie gedaen synde, ende mede geinthimeert wesende by de selve publicatie die voorgaende gedaene becalengieringe met specificatie van de gebreeckelycke persoonen naer den tweeden geprefigeerden tydt alle voordere gebreeckelycke persoonen sullen verbeuren den pene van vierthien st., alles t' employeren ten profyte van oudts gewoonlyck ende dat voor den derde reyse den voorsc. officier de gebreeckelycke parceelen sal mogen bestaden naer inhoude als voren oft by den vorster particulierlyck tot henne laste te doen op dobbelen coste ende niet te min XXI st. pene ende alle de selve peenen en dobbelen coste te nemen naer ouder gewoonte.

Van aen de gemejjnte geen grachten te hogen vollen, grooter maecken etc

Is geordonneert dat nyemant sonder consent van de weth en sal mogen vollen eenige grachten aen de gemeynte, offt aen gemeyne straten, wallen in grachten aen te leggen, oft eenige de minste incorporatie te doen, noch oock sonder consent van de weth uyt de grachten aen de gemeynte oft gemeyne wegen eenigh leem te graven oft de grachten wyder te maecken, als die te voren waren op pene van XXI st. te deylen als voor.

Van egheenen torff oft rossen opt bersveldt, ofte vloedt te mogen steecken oft slaen

Is geordonneert dat nyemant hem en sal vervoorderen eenige rossen oft torff te steecken, off te slaen opt Bersveldt offte Vloedt by daeghen oft by nachten op ten pene van te verbeuren voor elcker rossch oft torf seven stuyvers als voor te deylen.

Van egheen consent particulier te mogen dragen tot afhouwen van eenigh hout oft tot eenige incorporatie

Item is geordineert dat nyemant particulier van die vanden eede oft andere gebueren yemanden van den ingesetenen en sullen mogen consenteren 't sy om wat saecke oft tot wyens behoeve dat het sy oft in wat hertganck dat het ware te verkoopen oft afhouwen eenigh hout op de gemeynte staende 't sy doofhout, schaerhout, eycken hout opgaende offt ander hout oft eenige hoecxkens offte graghten vande gemeynte te laten incorporeren, sonder volcomen consent ende generale commissie van die geheele magistraet op den peene van sesse gld. te deylen als voor, de schade te refunderen ende goet te doen ende alnoch arbitralyck gecorrigeert te worden naer gelegentheyt vande saecke, te verbeuren den pene ende correctie soo wel ten lasten vanden genen die 't voorsc. onbehoorlycke consent dragen sullen als die d'incorporatie off afhouwinge doen sullen.

Van egheen beesten die de boomen blecken, bogen etc. op de gemeynte te mogen laten gaen

Is nogh geordineert dat niemant egheene beesten oft peerden op de gemeynte en sal mogen laten gaen die de pooten oft heesteren blecken, nederhalen oft boogen ende de bladeren offte scheuten aff byten gelyck men in voorgaende jaeren gesien heeft geschiedt te syn offt sullen breucken elcke reyse XXI st. als voor te deylen ende goet te moeten doen de schade ende die des versoght synde oft eens becalangiert geweest hebbende de selve noch nademael bevonden sullen wesen te hebben laten gaen, sullen dat geheele jaer daer naer alle henne beesten van de gemeynte moeten houden oft sullen telcken breucken XXI st. als voor te deylen.

Van de beesten van duyn te moeten houden

Is geordineert dat nyemant syne perden off beesten en sal mogen laten gaen van Paesschen af tot Baemisse toe op de duynen ende die van Verenbest oft Naestenbest oock niet henne schapen het sant soo seer weycken sullen als mogelyck syn sall, mits de groote schade die door de losmaeckinge van den selven sande gebeurt ter tydt ende wylen toe het sant beeter bepoot ende gewassen sal syn oft sullen breucken elcke reysse XXI st.

Van in sommige weteringen egheen schapen te mogen wassen

Is geordineert dat men egheene schaepen en sal mogen wasschen in dese naevolgende gemeyne weteringen te weten tot Verrenbest nyet in de Croonsche Weteringen, de Weteringe Schaepsdyck, Naestenbest nyet in de Rotsche Weterenghe, Quade Weteringen, Hooge Weteringe, ende Nieuwe Weteringhe, Aerle in de Voortsche Weteringe aen de Dycken by Jan Peetersen den Santcuyl, by Adryaen Jan Joris, by Baetyen Neelen, de Weteringe by Ghys Werts Boucht, ende by d'Armer Hoeve, tot Straeten die Snepschutse Weteringe ende by Jan Schepens ende in den Nootel in geene Weteringen in't Broeck op den pene van XXI st. als voor te deylen.

Van onder den dienst godts op ter straten nyet te mogen gaen wandelen

Item is noch geordineert dat nyemant wye het oock sy anderen ten quaden exempele onder het sermoon en sal men mogen op de plaetse ofte Vrythof omtrent de kercke gaen wandelen oft hem aldaer houden, oft yet uytrechten op de pene van vierthien st. als voor te deylen.

Van den ruydighen schaepen

Is nogh geordineert dat nyemant noch van buyten noch van binnen egheene ruydige koyen en schaepen, al waert op syn eyge erffve en sal vermogen te hueden ofte dryven ofte doen ofte laten hueden noch op egheene gemeene plaetsen laten beweyden op peene van de binnenschapen te verbeuren als voor geordineert is, ende die buytenschaepen te schutten op den breuck in de schutcaerte vermelt.

Van den riolen

Item is geordineert dat men de ryole geweest synde den Pensenpoelloop sal doen veegen ende soo dickwils beschauwen als daer inne gebreck bevonden wort op den pene van XXI st.

Van egheen moess oft gootwater over den vrythoff onbedeckt te mogen laten loopen

Is geordineert datt ygelyck rondsomme den Vrythoff ende aen de gemeyne straten daer ontrent egheen moes offt gootwaeter en sal laten buyten loopen tsy op de plaetse oft straten 'tgene gemeynelyck grooten stanck ende vuyligheyt maeckt, dan bedeckt onder door soyen.

Van wacht te houden voor de dieveryen

Is geordineert mits de moetwillicheyt van de dieverye die men als nu dagelycks is hoorende dat men des nachts sal scherpe wachte houden alle nacht met vier persoonen in elcken hertganck, daerop d'officier met advys vande schepenen instructie sal maecken ende leveren aen alle capiteynen ende en sal niemant faelgieren, die't achtervolgen ende elck in synen tour behoorlyck te waecken op de pene van XXI st. te deylen als voor.

Van den ban ende vrede over de voorsc. ordonnantien

Item is ter manisse des schoutethen geordineert ende geresolveert, dat die selve alle dese ordonnantien behoirlyck sal bannen ende vreede imponeren, ende een ygelyck bevelen op de pene van 'tsestigh goude realen te verbeuren tot behoeff vande selve hoocheyden oft die daer toe gereght soude mogen wesen ende op arbitrale correctie deselve nyet te blameren noch nyemant ter saecken van dyen te injurieren oft qualycken te tracteren dan met manieren van recht.

Bron: SRE AA Oirschot ongeinventariseerd

Zie: Campinia afl. 1-7

Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 3 oktober 2009.