Aanvullingen op de jaarkeuren van Oirschot 1632-1672

28-3-1632

.....ende is oock expresselyck met ordonnantie van schouteth, schepenen, gezworens en raetsmannen geboden, dat nyemant egheen vlasch en soude mogen rooten in de weteringen gelegen teynden den dyck loopende beneffens Bysterveldt naer Straten op te pene als voor present alle de schepenen except Verhoeven.

25-4-1632

Van het halen van de meyboomen

Alsoo vele jaeren herwaerts binnen dese Vryheyt by d'ingesetenen ende andere is geperpetreerd een groot abuys ende delict te weten dat de selve ionge gesellen hen vervoordert hebben dieffelyck en metter nacht te haelen ende te steelen den goeden ingesetenen deser Vryheyt ende andere ontrent het yerste van de maendt van meye soeckere ende vele meyhoomen ten grooten verdriete ende leetwesen vande voorsc. ingesetenen d'welck hooghnoodigh dient versien ende geremedieert, soo hebben myn heeren schepenen ende die van den eede deser Vryheyt geordineert ende expresselyck verboden ende geinterdiceert, ordineren, verbieden ende interdiceren mits desen, dat voortaen egheene ionge gesellen oft andere hen meer en sullen hebben te vervoorderen te haelen, doen halen oft laten haelen eenige meyboomen van wat natuere van hout dye moghten syn t'sy metten nachte oft by daghe in eeniger manieren om die yeuwers te planten oft yewers anders toe te gebruycken in eeniger manieren op pene van daer van gecorrigeert te worden arbitralyck, gelyck diemen behooren gecorrigeert te worden, ende soo men yewers eenige meyboomen geplant vyndt, ende men nyet cost weten, wye de selve geplant hadde, oft waer de selve gehaelt waren, soo sal men daer voor mogen aenspreecken den genen voor wyens dore dye geplant sullen wesen, dye daer voor sal moeten responderen ende de schuldige namen designeren, ende soo hy die niet genoemen en coste, sal verbeuren voor dat hy sulckenen meyboomen voor syn doore heeft laten planten ses carolus guldens ten behoeve vande heere paratelyck te betaelen. Gepubliceert den XXVen april anno 1632.

27-4-1633

Van te mogen schutten opten duyne

Is nogh by de drye stoelen, kerck- en Heylighgeestmeesters deser Vryheyt geordineert ten eynde men de schade die in de heyde geschiedt metten in ende overloop van den sande comende uytte duynen mochte schutten ende den voortganck van dien benemen dat nyemant wye hy sy syne schaepen oft beesten en sal mogen hoeden dryven oft laten gaen opte duynen oft eenige plaetsen daer sy het sant ofte duyne los treeden mogten, door dien de voorsc. schaede daer door te meer gecauseert wordt, contrarie doende sullen breucken te weten elck huiis 21 st. behoudelyck dat die schepers oft herders begerende door den duyne te stauwen ofte dryven op de gemeynte met sant niet overloopen ende door den duyne gelegen, sullen mogen stauwen ende dryven ongecalangiert, door alsulcke drcven alsser tegen elcken hertganck met hoopkens afgeteeckent syn.

Verboth van donsgelt te heysschen

Item alsoo over iangen tydt van jaeren herwaerts de ingesetenen binnen dese Vryheyt hen hebben vervoordert gehadt te heysschen daer nieuwe howelycken gemaeckt worden donsgelt oft quansel bier sonder dat men sulckx schuldigh is te geven ende datter groote moetwillicheyt om geschiedt ende schade wort gedaen aende huyssen ende goederen vande voorsc. nieuw gehouden ofte henne ouders by aldien de voorsc. ionge gesellen nyet ofte nyet genoech naer hennen contentemente gegeven en wordt ende dat sulckx dagelyckx meer ende meer wordt vermeerdert ende geschapen is noch meer te vermeerderen, wanter niet inne versien en wort, dwelck noghtans hooghnoodigh dient gedaen om meerdere disordre, inconvenienten, swaricheden, schaden ende periculen te eviteren ende voor te comen, is als voren geresolveert ende geordineert, dat nyemant wye hy sy voorthaen meer geen donsgelt oft quanselbier en sal mogen eysschen ofte doen eysschen, geven oft doen geven, noch oock daer op oft voor byer oft wyn tappen oft laten tappen, drincken oft helpen drincken in eeniger manieren opten pene van ses caroli guldens te verbeuren by den genen contrarie doende ende diat de ouders offte meesters voor henne kinderen ofte boden voor den selven peene sullen mogen geexecuteert enie aengesproocken worden, welcke pene de meesters aen de hueren van henne boden sullen mogen inhouden ende corten, ende dat oock in den selven mede sullen vervallen alle de gene die hen met het gene voorsc. is gemoyt oft daer present geweest souden mogen hebben. Gepubliceert den 27en appril 1633.

24-4-1655

Alsoo binnen dese vryheyt Oirschot metter nacht geschieden verscheyde straetschenderyen in het uytslaen vande gelaesen aen de huyssen soo van den officier schepenen ende predicant als van andere particuliere persoonen ende dat d'auchteurs en quaetdoenders daer van mits de duysternisse van den nacht tot nochtoe niet en syn ontdeckt geworden, d'welck is een onlydelyck quaet, dat by alle mogelycke middelen dient tegen gegaen, soo doen myn heeren schouteth ende schepenen condigen dat alle wie aen den heere officier sal kennelyck maecken den genen alsulcken feyt begaen oft daer toe by eenige middelen geholpen hebbende oft eenichsints daer aen plichtigh synde voor syn aenbrengen sal hebben ende ontfangen eene somme van tsestigh caroli guldens ende want het gebeurde dat den aenbrenger daer mede sellfs aen plichtigh waere, dat sal hem syn ende blyven vergeven ende synen naeme geswegen. Is oock geraemptende geordineert dat al wat by sulcke oft dyergelycke straetscheynderyen aenden heere officier, regerende schepenen ende predicant hun huyssingen ofte goeden sal werden misdaen, aen de selve ten laste van de gemeynte sal werden goetgedaen ende gerefundeert soo dat de selve heeren syn onbeschadight. Actum den 24 appril 1651

20-2-1656

In den vastenavondtdaghen geen gansen te ryden

Den heere officier, schepenen ende die van den eede deser vryheyt hebben geordineert, gestatueert ende verboden aen alle jonge gesellen ende lieden, dat voortaen nyemant hem en sal hebben te vervoorderen in de vastenavondtdaeghen 't sy voor oft naer te reyden oft te trecken met perden te werpen oft met clypelen te slaer, eenige gansen, haenen oft hinnen, oyck dat nyemant hen en sal vermommen oft tot mascaraden te maecken noch oock publieckelyck om de linde oft lanckx de straeten te dansen met pypen, trommelen, velonsen oft dyergelycken instrumenten op eenen pene van XXI st. by eenen ygelycken te verbeuren contrarie doende, noch oock by nacht yemanden eenich hout t'ontdragen op peene dat deselve arbitralyck gestraft sullen worden, welcken voorsc. peene by heeren schepenen is verclaert executabel, ende dat de ouders voor haere kinderen ende meesters voor hunne boden voor denselven pene sullen mogen aengesprocken ende geexecuteert worden. Gepubliceert den 20en february 1656 ter presentie van officier en schepenen.

20-3-1661

Ordonnantie van op sondaghen onder de predikatie ontrent de kercke niet te spelen, geene winckels open nogh geene gelaegen te mogen setten

Alsoo in ervaerentheyt comen ende meer ende meer sien gebeuren datter vele ongeregeltheden ende groote insolventien geschieden by d'ingesetenen deser vryheyt op den sabbadagh des heeren, streckende tegens godts geboth ende der kercken godtsdienst tot groote ergernisse van de goede ende vroomen ende om alle soodanige ongeregeltheden voor coomen ende te weeren, soo hebben die heeren schoutethen, schepenen ende regeerders der voorsc. vryheyt goet gevonden ende verstaen expresselyck t'interdiceren ende verbieden gelyck sy doen by dese, dat nyemant wye hy oock sy, jonck oft oudt, voortaen op de sondaghen hem sal vervoorderen onder den godtsdienst der kercken oft gedurende de predicatien voor oft naer middagh ontrent de kercke op oft by den kerckhoff oft die plaetse eenich geraes te maecken met trommelen, schieten, kegelen, balslaen, caetsen oft eenige andere diergelycke exercitien te doen oft te plegen op eene pene ende boete van sesse caroly guldens tellekens aen't officie by ider een contrarie doende te verbeuren, ende sullen de ouders voor henne kinderen ende meesters ende vrouwen voor hare booden moeten caveren.

Item sullen de backers ofte winckeliers op sondaghen geen broodt oft eenige waeringen ten thoon voor stellen oft op hunne winckels voort doen, op eene pene van sesse gelycke guldens aen't officie te verbeuren t'elcke reyse sulcx doende.

Ende sullen de tappers ofte herbergiers op de sondaghen geen gelaegen mogen setten voor des naemiddaghs de clocke dry ueren hoe kleyn het geselschap oock soude mogen syn, contrarie doende by de tappers ende herbergiers te verbeuren den pene van twelff guldens ende sullen die geene daer in't gelach bevonden vordende yeder verbeuren ses guldens wel verstaende dat den vremden rysenden man in dese pene exempt is ende niet begrepen sal syn.

Welcke voorsc. penen dus geordineert ende by heeren schepenen verclaert worden onder heerlycke, reele en parate executie sonder eenige conniventie voor nu als voor als dan voor't officie executabel, op sondagh den 20en marty 1661 ter paye vanden raethuyse de meeste menigte van menschen vergadert synde gepubliceert ten bywesen ende overstaen van schepenen excepto Doesbcrgh onderteeckent quod attestor supscriptus secretaris P. van Andel."

30-11-1664

Alsoo tot nogh toe veele ongeregeltheden syn ende worden gepleeght op den sabath des heeren en die niet naer behooren en wordt geviert ende onderhouden, ende ten alderhooghsten nodich geacht wordt daer tegens te worden versien, soo wordt van wegens myne heren schouteden ende schepenen deser vryheyt Oirschot by desen wel expresselyck verboden dat vortaen geen herbergiers, brouwers, tappers, brandewynvercoopers ofte eenige anderen en sullen vermogen des sondaeghs onder ofte gedurende de predicatien eenige gelaegen te setten, wyn, bier brandewyn ofte andere drancken te tappen onder wat pretext het oock soude mogen wesen op eenen peene van ses carolus guldens t'elcke reyse te verbeuren by die gene die selve sullen komen te doen.

Ende sullen alle die gene die sondaeghs onder de predicatien worden gevonden in herbergen ofte plaetsen daer men wyn, bier ofte brandewyn tapt ende aldaer wyn, bier ofte brandewyn drincken verbeuren ider drye gulden, sonder dat sy lieden voor excuse ofte uytvlyght sullen mogen bybrengen dat sylieden van den weerdt ofte weerdinne oft imandt anders syn ofte werden beschoncken, waer mede oock weerden oft weerdinnen haer niet en mogen behelpen ofte ontschuldigen, wel verstaende niet te min dat reysende offte passerende persoonen van buyten de vryheyt incomende hieronder niet en worden begrepen.

Sullende mede voortaen geene winckeliers, backeren ofte andere persoonen eenige neringe doende des sondaegs vermogen op haere vensters ofte thoonbancken voor stellen ofte ten thoon setten eenigerhande waeren ofte kremeryen, broodt, vruchten ofte andere die sy lieden te coop ofte veyl hebben, maer sullen gehouden wesen hare winckels ende thoonvensters den geheelen dagh geslooten te houden op pene van ses carolusguldens t'elcken reyse by de contraventeurs te verbeuren.

Wordt mede by desen wel expresselyck verboden dat voortaen des sondaeghs gedurende de predicatien nochte onder de geboden niemant hem vervoorderen te kaetssen ofte den bal te slaen te kegelen, negen kuylen, met den bol te schieten, te trommelen ofte eenge andere geraes te maecken op pene dat yder die daer tegens compt te doen sal verbeuren ses carolus guldens ende sullen de ouders ende vooghden voor haere kinderen ende meesteren voor haere dienstboden moeten instaen, mits sullen dat vermogen van haere hueren af te trecken.

Wordt mede hier benevens een ider kennelyck gemaeckt, dat niemant woonende binnen dese vryheyt, ofte in de naeburige plaetsen daer buyten, voortaen en sal vermogen des sondaeghs te coop te brengen ende onder de leynde veyl te setten, eenigerhande waeren, vruchten ofte koopmansschen, hoe die oock souden mogen werden genaempt, op een pene van twelf carolus guldens, maer die iets te koop ofte veyl heeft sal dat te merckt ende te coop brengen op den saterdagh als wanneer het daer toe den gewoonlycken dagh is.

Ende op dat alle dese voorsc. penen te beter ter executie sullen konnen werden gebraght soo verclaeren myn heeren schepenen die selve penen soo nu als dan die sullen comen te vervallen by desen executabel ten behoeven van het officie.

Aldus geordonneert, gearresteert by 't collegie van heeren schepenen, voor't officie verclaert de pene executabel volgens de voorsc. articulen, ende ten overstaen van heere schouteden en schepenen, den volcke meest onder den gebode vergadert synde, ter paye van denraethuyse distinctelyck opgelesen ende vercondight op den lesten dach der maendt november ende geaffigeert don sesden daer aenvolgende ende tot Best door den voster Felix Soetens gepubliceert ende geaffigeert op ten sevenden dagh der selver maendt in desen jaere YVIc vier ende sestigh.

1672

Acte ende ordonnantie van geen schapen oft beesten de luyden haer velden te hoeden oft weyden sonder billet vande eygenaer ende van den eede

Alsoo verscheyde klaghten wegen de schutteren deser vryheyt worden gedaen dat sy luyden niet worden gemainteneert ende als sy eenige beesten hebben geschudt, datter als dan dickmacls tegen de waerheyt wort geseydt datter permissie was vande eygenaers om aldaer de schaepen ofte beesten te hoeden etc., soo is 't goet gevonden byde regeringe om daer tegens te versien, dat soodanige permissien niet en sullen valideren, ten waere deselve schrifftelyck te vorens waeren gegeven byde eygenaers ten bywesen van twee geloofweerdige getuigen, ofte van dyen vanden eede, welcke permissie den scheper oft hoyder by sigh sal moeten hebben aenstonts te verthoonen aen den schutter, ofte sal dobbel schudtgelt verbeuren, sonder conniventie. Item soo wanneer eenen schutter met eenen gesworen ofte ymant vanden eede kan bewysen datter schaepen oft beesten in een andermans landt oft veldt worden gedreven oft passantschewyse in't gaen oft weyden, schoon dye voorsc. schaepen oft beesten niet op der daet geattrapeert en worden maer ontiaeght worden, sulcx datse op dien selven tydt al is 't op haer eygen lant syn gevlucht, soo sullen niet te min verbeurt hebben het schudt.gelt, ende daer en boven moeten betaelen en voldoen de schaede aende gebueren gedaen. Actum ende ter paye vanden raethuyse by den voster Felix Soetens gepubliceert den 3en april 1672 ende alsoo als voorsc. goetgevonden, geraemt ende geordonneert by heeren officier, schepenen en die vanden eede meest alle present.

Bron: SRE AA Oirschot ongeinventariseerd

Zie: Campinia afl. 8-10

Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 3 oktober 2009.