Politiek reglement voor de vryheyt Oirschot(1662)

De Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, allen den genen die desen sullen sien ofte hooren lesen, saluyt. Doen te weten, dat wy door eenige heeren gedeputeerden uyt het middel van onse vergaderinge ende gecommitteerden uyt den Raedt van State der voorsz. Vereenichde Nederlanden hebben doen examineren de questien ende verschilIen de welcke inde vryheyt van Oorschot, Meyerye van 's-Hertogenbosch tusschen de regenten ende d'ingesetenen van vier gehuchten van de selve vryheyt waren ontstaen gheweest ende naer ingenomen rapport vande gemelte heeren onse gedeputeerden ende gecommitteerden uyt den welgemelten Raedt van State tot nederlegging ende voorkominge vande voorsz. ende aIle andere questien ende verschillen, goet ghevonden hebben voor die vande voorsz. vryheyt te arresteren het reglement hier naer volgende van woorde te woorde geinsereert.

I.

Erstelyck dat de regieringe der vryheyt van Oorschot, midtsgaders de macht ende authoriteyt van de selve privativelyck competeert ende toekomt oock voortaen competeren ende toekomen sal aende seven schepenen, seven geswoorens, seven raedtsmannen, twee kerckmeesters ende drie armmeesters ende dat de selve het corpus vande regieringe aldaer eygentlick sullen blyven representeren gelyck van oudts gebruyckelick geweest is ende dat de voorsz. schepenen, geswoorens ende raedtsmannen sullen dienen by touren, te weten een jaer als schepen, een jaer als geswooren ende een jaer als raedtsman successivelick.

II.

Dat de voorsz. schepenen, geswoorens ende raedtsmannen sullen blyven inde bedieninge vande voorsz. regieringe haer leven langh geduyrende ende vande voorsz. functien niet en suIlen worden verlaten ofte entset, ten ware om infamerende oorsaecken, by ordentelycke ende wettige proceduyren, door den competenten rechter gedecreteert.

III.

Dat tot voorkominge van alle onlusten ende jalousien ende om aen een yeder vande gehuchten te gheven volkomen kennisse ende gherustigheydt ontrent het beleydt der saecken tot de voorsz. regieringe specterende ende bysonderlyck vande belastingen die over de voorsz. vryheyt in toekomende souden mogen werden omgeslagen de voorsz. functien ende bedieningen soodanich sullen werden verdeelt, dat den Kerckenhoff daeraen sal participeren met twee schepenen, een gesworen, een raedtsman, een kerckmeester ende een armmeester; Verrenbest met een schepen, een geswooren, een raetsman ende een kerckmeester; Spoordonck met een schepen, een geswooren, een raetsman ende een armmeester; Strathum met een schepen, een geswooren ende een raetsman; Naestenbest met een schepen, een geswooren ende een armmeester; Aerle met een schepen, een geswooren ende een raetsman Notel met een geswooren ende een raetsman ende Hedel met een raetsman ende dat van nu voortaen onverbreeckelick die respective functien ende bedieningen aende voorsz. respective gehuchten op die maniere sullen blyven geassigneert.

IIII.

Verders noch met desen verstande dat d'ingesetenen vande voorsz. respective gehuchten, yeder inden haren sullen vergaderen soo dick ende menichmael, als soodanigen bedieninge van haer district by af1yvigheyt ofte by infamerende oorsaecke als boven ofte ten respecte vande kerckmeesters ende armmeesters ter expiratie vanden tydt harer bedieninge sal komen te vaceren ende dat sy uyt het midden van hare gehuchten tot yeder van die respective functien sullen voorstaen ende nomineren drie persoonen, behoorlyck ghequalificeert ende ghegoet, in dat gehuchte ten minsten tot de somme van een duysent guldens, de selve oock vele het mogelick is, nemende van diegenen, die zyn vande ware gereformeerde christelycke religie ende dat die nominatie sal werden over gebracht aen de drie stoelen van schepenen, geswoorens ende raetsmannen voorsz. om de selve te examineren ende te approberen ende vervolgens d'electie daer uyt gedaen te werden als van oudts by den genen, die daer toe gerechtight zyn.

V.

Dat alle jaer, op seeckeren dach sullen vergaderen de voorsz. schepenen, geswoorens, raetsmannen, kerckmeesters ende armmeesters ende ten bywesen vanden secretaris der vryheyt, die de penne sal voeren, eerst hooft voor hooft stemmende met pluraliteyt van stemmen, verkiesen een collecteur totten ontfangh vande verpondinge voor het aenstaende jaer alleenlyck ende soo voorts van jaer tot jaer.

VI.

Dat den selven collecteur sal moeten woonen wel ghegoeyt ende geerft zynde, inde voorsz. vryheyt van Oorschot.

VII.

Ende sal gehouden zyn binnen ses weecken naer syn afgaen voor syne administratie voor ghelycke vergaderde regenten als vooren behoorlycke reeckeninge, bewys ende reliqua te doen sonder tot collecte weder ghekooren te werden voor dat syne reeckeninge sy gedaen ende geslooten.

VIII.

Dat oock de voorsz. reeckeningen van verpondinge midtsgaders alle andere over de administratie van der gemeentenpenningen sullen werden ghepresenteert naer voorgaende drie sondaechsche publicatien aende voorsz regenten als van outs, om door haer exactelick gheexamineert, de behoeften wel naer ghesien, met pluraliteyt vande stemmen, daer op geresolveert ende die naer behooren geroyeert ofte gepasseert en gemelte reeckeningen alsoo geslooten ende door hen gheteeckent te worden ende dat niet te min oock daer by sullen mogen komen alle andere des gelievende, die mede sullen mogen werden ghehoort, doch egeene stemme noch teeckeninge hebben, welverstaende oock dat de reeckeningen van verpondinge, beden ende van de personele lasten deser vryheydt sullen yeder apart ende distinctelick moeten werden gestelt ende opgenomen, sonder eenige confusie ofte vermenginge van de selve.

IX.

Ende dat in cas eenige reeckeningen van der gemeentenpenningen a tergo, buyten de ghesamentlycke vergaderinge ofte alle de voornoemde regenten niet daer over gheroepen zynde, mochten werden gedaen, dat de selve sullen werden ghehouden voor ongedaen, niet gesloten ende niet gearresteert.

X.

Dat de lyste ofte het quohier van verpondinge op nieuws sal werden naergesien en geexamineert by de voorsz. regenten aengestelt ende geconstitueert, als vooren, op dat men moge weten of de selve den justen taux van verpondinge is uytbrengende en of daer onder egeene andere lasten en werden vermengelt.

XI.

Dat tot den ontfangh vande beeden ende ghemeene dorpspenningen van jaer tot jaer in yeder gehucht sal werden gekooren eenen schatheffer gelyck van oudts ende dat de selve acht mannen of schatheffers uytten haeren sullen mogen kiesen eenen borgemeester volgens privilegie van hertogh Maximiliaen sonder onderscheyt van re1igie als vooren.

XII.

Dat volgens de setcedullen vande voorsz. beeden mede op nieuws sullen werden naegesien, ofte daer onder egeen andere lasten en werden vermengelt.

XIII.

Dat den voorsz. borgermeester insgelycks van synen ontfangh ende administratie van jaer tot. jaer sal hebben te doen pertinente reeckeninge, bewys ende reliqua voor de voorsz. regenten als boven binnen ses weecken naer het expireren van syn jaer ende tydt.

XIIII.

Ende dat hy de comptoiren ende andere noodige lasten, ghelyck oock die collecteurs der verpondinge soodanich ten tyde haerder bedieninge sullen betalen, dat de gemeente daer over niet en werde gheexecuteert ofte dat anders de kosten van executien ende schaden dienthalven te lyden sullen komen tot laste vande voornoemde collecteurs ofte borgemeesters, die bevonden sullen werden in faulte te zyn gebleven.

XV.

Dat de voorsz. heffers ofte achtmans voor het collecteren ende ophalen der voorsz penningen sullen genieten eenen stuyver vanden gulden ende den borgemeester een half oort stuyvers als voor desen. Des sal hy de penningen overtellen daer't behoort, op syn eygen kosten sonder eenige onkosten van omsetten ofte verlies van gelt, dachgelden ofte verteeringen daer voor tot laste van de gemeente te brengen.

XVI.

Dat de penningen procederende van torf, hout, vlaggen ende andersints op de vroenten ende gemeenten vallende ende van gemeents wegen werdende verkocht mede sullen worden ingevordert ende ontfangen by de heffers respective elck in syn hertganck ofte gehuchte ende alle jaer in des borgemeesters reeckeningen sullen werden verantwoort ter auditie ende ten overstaen als vooren.

XVII.

Ende alsoo de voorsz gemeente is belast met opgenomen penningen loopende op interesse, soo sal daer afgemaeckt werden eenen pertinenten staet soo van capitale als achterstallen ende die gherepartieert werden over de voorsz. acht gehuchten naer proportie, contingent ende quote van yeder, am by elcken hertganck separatelyck 't syn te werden betaeldt ofte afgelost ofte anders oock des aengaende ten meesten nut ende oorboir ghedaen te werden, soo men sal bevinden ende overkomen konnen te behooren.

XVIII.

Ende dat voorts aen sonder octroye van de hooge overigheyt egeene penningen sullen mogen werden gelicht ende opgenomen tot laste ende hypothecatie vande voorsz. vryheyt, noch oock, dat 't versoeck derhalven te doen, mede sal mogen geschieden en ghedaen werden, dan alvoorens met voorweten, consent ende volkomen kennisse vande gesamentlycke regenten, wettelyck daer op geconvoceert ende vergadert zynde ende die anders souden mogen doen, dat d'opneminge daer van sal komen t'haren last.

XIX.

Dat tot den ontfangh vande verpondinge, beede ende andere gemeene dorpspenningen niet en sullen mogen werden gekosen noch aengestelt eenige officiers als schout ofte stadthouder noch andere als schepenen, schoolmeester ofte koster.

XX.

Dat oock de selve officieren, schepenen ende magistraetspersoonen niet en sullen mogen hebben eenigen ontfangh, bewint ofte administratie van kercken, h. geest- godts- ofte gasthuysen goederen in de selve vryheyt om dat de selve ampten ofte bedieningen niet wel metten anderen zyn compatibel als niet konnende te same rendant ende auditeur van reeckeningen wesen ende oock hare reeckeningen door haer authoriteyt, vreese ende ontsach souden konnen doen passeren.

XXI.

Dat den impost op de wynen, bieren ende andere drancken op den name ende tot laste vande vryheyt ofte gemeente niet en sal mogen werden gepacht ofte overgenomen.

XXII.

Ende in gevalle met goetvinden ende toestaen van haer edele mo. de heeren gecommitteerde uyt den Rade van State op de verpachtinge der gemeene middelen tot eenigen tyt gepacht ofte overgenomen wierde op den name ende ten laste der voorsz. gemeente den impost van gemael ende bestiael, dat echter de penningen ter saecke van dien, niet en sullen werden omgeslagen over ende naer advenant de landen, andere vaste ende reele goederen, maer hooft voor hooft opgebracht worden, in gevolgens ende naer't ghetal der persoonen ende de consumptie die in yeders huys gheschiet ende dat de taxatie van soodanige lyst ofte omslach sal ghedaen worden, met volkomen kennisse vande gesamentlycke regenten als vooren.

XXIII.

Ende indien den impost op de bezaeyde mergen ende hoornbeesten oock met goetvinden ende consent als boven ingepacht ofte overgenomen wierde dat die omgeslagen sal werden proportionelick naer de groote van yeders culture ende quantiteyt van beesten ende dat de taxatie ende settinge oock sal ghemaeckt werden met kennisse ende beramen als vooren.

XXIIII,

Dat alle vergaderingen vande voorsz. regenten tot wat tydt ende over wat saecken het oock soude mogen wesen, sullen moeten werden gheleydt ende ghehouden op het stadthuys tot Oirschot ende dat egeene verteeringen, vereeringen ofte schenckagien by schepenen, borgemeesters ofte andere tot laste van't corpus en sullen mogen ghedaen werden onder wat name ofte pretext ofte aen wien het oock soude mogen wesen ende dat de schepenen oock haer gerecht ende rechtdagen aldaer sullen moeten houden, sonder eenigerhande verteeringe te doen tot laste vande gemeente ofte voor hare vacatien yet anders te pretenderen als de ordinarise leges tot soodanige functie staende, midsgaders een somme van twintigh guldens jaerlycks yeder schepen voor alle ordinarise ende extraordinarise vacatien ende besoignen binnens dorps, de vryheyt aengaende, als van reeckeningen ende anders, sonder meer ende dat het vuyr ende licht des winters van wegen de gemeente salbesorgt worden.

XXV.

Ende sullen by schepenen ende regierders geen andere extraordinarisse omslagen mogen werden gedaen, tot laste vande gemeente ofte vryheyt dan met volkomen kennisse als vooren.

XXVI.

Dat geen processen, noch in qualiteyt van aenleggere noch van verweerdere, sullen mogen werden aengevangen ten laste vande gemeente, dan met eenparigh consent ende goetvinden vande voorsz. regierders, die alle in cas van sulcx goet te vinden d'acten ende procuratie mede sullen moeten beteeckenen.

XXVII.

Dat de processen tegenwoordich hangende ongedecideert, 't zy als eysschers, 't zy als verweerders, sullen op nieuws werden nagesien ende geexamineert by de voorsz. regenten ende andere by haer t'affirmeren des noot om te sien ende verstaen ofte die dienstich zyn vervolcht ofte nedergelecht, ten besten vande gemeente.

XXVIII.

Dat oock egeene sollicitatien in 's Gravenhage ofte elders, 't zy tot afweeringe van eenige swarigheden, ofte tot voordeel vande gemeente sullen mogen werden aengevangen noch en sullen dienthalven eenige commissie gegeven werden, dan alleenich by eenparich goetvinden ende beteeckenen van die van de voorsz. regieringe.

XXIX.

Dat insgelycks egeene commissien en sullen werden ghegeven om van wegen de vryheydt ofte gemeente te compareren op eenige dachvaerden vande Meyerye ofte 't quartier van Kempelandt, dan by voorkennisse ende dat daer toe mede last gegeven zy als vooren ende dat men op de selve dachvaerden niet meer sal mogen seynden dan eenen ofte ten hoochsten in ghewichtiger saecke twee persoonen ende dat men sal besorgen dat alvooren te compareren sal werden aengeschreven, waer over de dachvaerdinge geschiet ende wat aldaer te proponeren sal vallen om te konnen inde vryheyt gedelibereert werden ten beste ende gelast hare gecommitteerde 't geene sy seggen ende stemmen sullen.

XXX.

Dat nu noch in toekomende egeene vroenten ofte gemeenten en sullen mogen werden verkocht inde voorsz. vryheyt dan met voorgaende eenparich consent ende toestaen vande voorsz. regenten, die niet te min oock daer inne sullen moeten hooren ende haer accommodabel stellen met 't gevoelen vande geerfde, voor soo veel doenlyck.

XXXI.

Dat yemant buyten de vryheyt met behoorlycke commissie vacerende soo dat hy 's avondts wederom kan t'huys zyn voor syn dachgelden, vacatien ende teerkosten t'samen ende sonder meerder sal ghenieten eene gulden sesthien stuyvers des daechs, ten ware in saecke daer toe yemant in meerder qualiteyt moeste gecommitteert ende geemployeert worden, die als dan voor syn vacatien, verlet ende teerkosten sal ghenieten, soo veel, als de voorsz. regenten te vooren met hem sullen konnen accorderen.

XXXII.

Dat egeene officieren, stedehouders noch andere persoonen inde vryheyt bedienende ampten van de selve vryheyt ende daer aen comptabel wesende tot schepenen sullen mogen werden aengestelt.

XXXIII.

Dat mede egeen broeder ofte swager ofte naer bloetverwanten in een huys woonende te samen schepenen sullen mogen wesen.

XXXXIIII.

Dat op de jaergedinge ofte versetten vande schepenen niet meer tot laste vande ghemeente sal mogen werden verteert als eens t'sestigh guldens in 't jaer.

XXXV.

Item dat de setters soo van beede, verpondinge als anders niet meer en sullen mogen genieten jaerlycks over hare vacatien ende besoignen als elck twee guldens thien stuyvers eens sonder mede te mogen pretenderen ofte bysetten eenige verteeringe ten laste der vryheyt.

XXXVI.

Dat egeene wercken sullen mogen werden ghemaeckt ten laste van't corpus, dan naer voorgaende publicatie ende publicque bestedinge, ten ware in kleyne saecken, bedragende onder de thien guldens.

XXXVII.

De geswoorens vande gemeente sullen met hare breucken moeten te vreden wesen, sonder tot laste vande gemeente eenige kosten te mogen eysschen noch brengen.

XXXVIII.

Ende alsoo men bevindt dat inde voorsz. vryheyt van Oirschot veel arme luyden komen woonen van buyten waer door de gemeente merckelyck wert beswaert soo sullen alle die geene die daer inne van buyten komen woonen, ghehouden zyn borge te stellen voor drie hondert guldens eens tot verseeckeringe dat d'arme goederen daer mede niet en sullen werden beswaert.

XXXIX.

Item dat de reeckeningen ende heyligen geest binnen de ses weecken naer elck jaer sullen moeten ghepresenteert ende ghedaen werden ghelyck hier vooren articulo 8 van de andere reeckeningen geseyt is.

XL.

Item dat egeenen torff, hout ofte heyvlaggen op de gemeenten en sullen mogen werden verkocht, dan met volkomen kennisse, goetvinden ende consent vande gemeene regieringe.

XLI.

Item dat egeenen secretaris ofte der selver klercquen sullen mogen houden herberge.

XLII.

Dat niemant vande inwoonderen van wat qualiteyt, conditie ofte gelegentheyt hy soude mogen wesen, sal mogen pretenderen eenige exemptie ofte verschooningen in verpondingen, beeden ende andere lasten die wegen de voorsz. vryheyt te vergelden ende op te brengen staen.

XLIII.

Item dat mede gelyck van outs gebruyckelick de borgemeesters, collecteurs der verpondingen ende andere bewindt- of ontfanghhebbers van gemeents wegen niemant en sullen mogen overvallen ofte schadigen met sommatien ofte executien sonder alvoorens haer debiteuren eens of tweemael civilyck gewaerschouwt te hebben.

XLIIII.

Dat oock de kosters ende schoolmeesters tot egeene andere administratien, ontfangh ofte bedieningen sullen mogen werden geemployeert volgens het schoolreglement, by haere ho. mo. geemaneert, dewyle sy met haer ampten in die groote gemeente van Oirschot genoech te doen hebben.

XLV.

Item dat de geswoorens ende andere als onderrentmeesters ende der selver dienaers niemandt en sullen mogen verschoonen, toelaten ofte oochluyckinge doen, dat op de gemeente den aerdt werde beschadicht, met ongepermitteert ofte ontydich hey, torff ofte vlaghsteecken op peyne van t'elckens by haer te verbeuren thien guldens, tot behoef van 's landts domeynen. Sullende des niet te min mede alle ende yegelycke der voorsz. vryheyt siende ofte bevindende yemant wie het oock waer tegens den inhoude vande voorsz. articule te doen oock ghehouden wesen des aen te brengen eerst aende officieren in loco ende voorts, is 't noot, aenden rentmeester der domeynen ofte onderrentmeesters ende mede daer van rechtsinnige verklaringe moeten geven onder eedt op de gemeene waerhede.

XLVI.

Item dat egeene ordonnantie van penningen, 't zy tot betalen ofte andersints, sullen mogen gegeven ende verleent worden by de voorsz. regenten, sonder volkomene kennisse van saecken, naegesien d'oorsaecke vande schult met de redenen van dien, oock de commissien die daer toe souden mogen zyn ghegeven ende de specificatien daer benevens gheexhibeert ende daer nae ten minsten drie uyt yeder stoel sullen moeten present zyn, om op de expeditie van soodanige ordonnantien te resolveren ende dat daer op die acte van ordonnantie selfs hy den secretaris sal werden opgestelt, geteeckent ende uytgegeven.

XLVII.

Blyvende niet te min oock alle voorige reglementen, ordonnantien, statuten ende herkomen, voor soo veel in desen niet gealtereert bevonden in haer vigeur ende observeringe.

XLVIII.

Ende op dat te beter oock de voorsz. poincten ende articulen wel ende punctuelick werden achtervolcht, naergekomen, erde gheobserveert soo sullen mede d'overtreders ende contraventeurs van dien werden ghemulcteert ende hebben op te leggen t'elckens den pene van vyftich carolus guldens, ten behoeve van 's landts domeynen, te verbeuren ende dat die paratelyck door den officier in loco sal werden geexecuteert.

XLIX.

Eyndelick, dat 't voorsz. reglement sal werden gheregistreert in het prothocolboeck vande voorsz.vryheyts secretarye ende t'elcken jaere sondach nae het veranderen vande wet sal staen te publiceren ter plaetse daer men gewoon is publicatie te doen ende dat de besorginge daer van sal incumberen den president schepen van elcken jare.Lastende ende bevelende wel expresselyck de voorsz. regenten ende ingesetenen vande meer genoemde vryheyt ende gehuchten te samen ende elcks in't bysonder ende voorts allen anderen dien het eenichsints aengaen mach, datse haer naer het voorsz. reglement in allen deelen punctuelick ende preciselick sullen hebben te reguleren sonder daer van eenichsints in ghebreecken te blyven, op pene van t'incurreren onse hoochste indignatie, gheconsidereert wy 't selve bevonden hebben alsoo te behooren. Gegeven in Den Hage onder onsen cachette, paraphure ende de signature van onsen griffier, op den negenden juny sesthienhondert twee en tsestigh. Was gheparapheert, Johan van Reede. Onder stont: ter ordonnantie vande hoochgemelte heeren Staten Generael. Geteeckent, N. Ruysch. Zynde op 't spatium ghedruckt het cachet der selver heeren Staten in rooden wassche.

Bron: SRE, Aa Oirschot, ongeïnventariseerd.

Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 3 oktober 2009.