CUERBOECK DER VRYHEYT VAN OISTERWYCK, GEMAECKT IN DEN JARE I509 I

Dit is de ordinantie van den choren der gemeynt van Oisterwyck, gemact ende geordineert by den heeren schepenen ende gesworen van Oosterwyck in den jaere XVc ende neghen.

1. In den iersten, dat nymant torff slaen noch steken en sal, ten waer vuytgegeven in der kercken van Oisterwyck, op te verbueren 6 pont, waeraff de helft sal hebben onsen ghenadigen heere nae inhout der caerten ende die ander helft sal hebben dye vryheyt van Oosterwyck.

2. Item sal men tredelinck maecken in alten vennen alst vuytgegeven is in der kercken van Oosterwyck, vuytgenomen in de vennen hiernae geschreven. Dats te weten in die Gagelrys, int Colckven, int Goer, int Oisterven, int Cruysven, int ven aen den verborden berck, int Belversven, in die Roesop tot Boxtelwaert en sal men nyet torff maeken noch steken, op te verbueren 3 pont, te bekeeren als voirs. is, ten waer in die stecken, daer men in pleech te maecken ende in de Roesop, daert getekent sal wordden van den gesworen ende in alsulcke placken, als men vuytgeven sal in der kercken van Oosterwyck.

3. Item dat men opter gemeynten egeenen groestorff slaen en sal, te weeten in de Roesop, noch in die Buender, noch int Gagelrys after den Emeler oft voir Wippenhout, op te verbueren 6 pont, te bekeeren als voir, ten wordden anders in der kercken van Oosterwyck vuytgegeven.

4. Item sal oyck nyemant ennighen torff, die opter gemeynten voirs. gewonnen is, mogen vercopen oft gheven oft vuytvueren oft doen vuytvueren, ten ware deghene, dye in der voirs. ghemeynten behooren.

5. Ende dat oyck nyemant dyen torff en sal moghen vercoopen, hy en sallen ierst in synen huyse in synre schueren gehelde hebben, op te verbueren van den vercopere ende van den copere van elcken van hen 6 pont, te gaen als voir.

6. Item so wat torff men bevynt nae sante Martensmisse opte gemeynte voirs., dyen sal een iegelyck, in den voirs. gemeynten behoorende, mogen haelen, sonder misdoen tegen den heere oft partyen, ten waere dat nae gelegentheyt van den tyde ende van den jare by de heeren schepenen ende gesworen anders daerop wordden geordineert ende andere geboden daeraff wordden geboden.

7. Item so wie synen torff van den gemeynten vors. nyet gehaelen en can, die machen doen halen van dengheenen in der ghemeynten behoorende om die helft of hy can, sonder ennich bedroch oft symonye daerinne te suecken.

8. Item dat nyemant om loon ennighen tredelinck maken en sal oft oyck ennighen bleckelinck slaen en sal, hy en sal denghenen, dye hy den torff maeckt oft bleckelinck sleet, dyen dach, dye hy hem dient, by hem hebben oft synen boye van synentweghen om dyen torff op dyen dach op te maecken, op te verbueren so wye contrarie dede, also wel van den arbeyder als van dengheenen, dye hy arbeyt, 3 pont, te bekeeren als voir.

9. Item dat degheene, die synen torff doet slaen, die sal synen bode voir der noenen by den sleger hebben ende al quaem die bode naer der noenen, so soude hy nochtans bruecken 3 pont, te bekeeren als voir.

10. Item en sal nyemant ennighe groestorff steken oft doen steken, ten ware borputten mede te maeken, op te verbueren van elcken voeder een pont, te bekeeren als voir.

11. Item so wie doet contrarie van ennighe puncten aengaende den torf, dye sal bruecken boven dye bruecken in denselven puncten begrepen den torff, halff voir den heere ende dander helfft voir de vryheyt.

12. Item en sal nyemant binnen synen erven elck sjaers meer mogen vueren om oude graven daermede te vermaecken dan ten hoochsten 12 voeder rosch ende gheen nieuwe graven binnen daeraff te mogen maecken ende so wie contrarie dede, soude verbueren van elcken voeder een pont, te gaen als voir. Ende dat een iegelyck syn rossen, dye hy opter gemeynten voirs. gesteken heeft, binnen 3 weken, naedat se gesteken sullen syn, ewechvoeren sal oft in die gaten wederom setten sal ende dye velden weder slichten, op te verbueren gelyck voirs. staet.

13. Item en sal nyemant syn daghen moghen overgeven die een den anderen om torff te slaen, tredelinck te maecken oft heye te meyen, op te verbueren 45 s., te bekeeren als voir.

14. Item so wie ongelubde peerden opter gemeynten voirs. hielt ende die huysde ende hoeffde, dye boven 2 jaren oudt waren, soude verbueren also dick, als men dat bevont, 45 s., deen dordendeel voir den heere, dander 2 dordendeelen sal men deylen als voir.

15. Item so wie dye beesten aenneempt van dengheenen, die in der gemeynten voirs. nyet en behoiren ende die huysde ende hoeffde, soude oyck verbueren 45 s., te bekeeren als voir. Ende dat nyemant geenrehande beesten, die in der gemeynten voirs. nyet en behoiren, opter selver gemeynten brengen en sal om te weyen met opset, te weeten ghehelstert, gehemelt oft met stouwen, op te verbueren telcken x pont, te bekeeren alsvoir.

16. Item en sal nyemant vlas moghen roeten in ennighe lopende stroomen oft in ennighe graven, die in die stroomen dienen, op te verbueren telcken 45 s., te bekeeren als voir.

17. Item en sal nyemant schillen moghen rapen opter gemeynten van Oosterwyck voirs., op te verbueren telcken een pont, te men als voir.

18. Item en sal men egheen schaep moghen houden, gaende opter gemeynten voirs. van halff meirt tot alreheylegemisse toe opte syde yan der Diesen tusschen die Huyckelomse gemeynte ende den Oisterwycksen dyck, op teverbueren also dick een pont, te bekeeren als voir, met voirwaerden toe gedaen, so wanneer die heere oft syn dienners die schapen also bevinden sullen, dat sy se alsdan schuldich sullen syn op te haelen in de schutskoeyen ende dengheenen, die de schapen toebehoerende syn, de weete te doen oft by 2 gesworen becoert te wordden

19. Item en sal nyemant schaep houwen, gaende nergent in die Roesop, op te verbueren also dick 6 pont, te bekeeren als voir.

20. Item en sal nyemant schaep houwen gaen opter groessen oft in dye Buender teynden Oosterwyck oft op dye bevrede sanden oft op dye bepaelde sanden, op te verbueren also dick 1pont, te gaen als voir.

21. Item en sal nyemant ennighe schaep mogen houden gaen van den Oisterwycksen dyck tot den Cruysvenne toe op de syde van den wege oistwaert totten bergen toe, streckende van denselven bergen lyndrecht totter Roesop toe, noch oyck op dye gemeynt gelegen tot Spoerdonck, geheyten de Vloet, op te verbueren also dick 45 s., te bekeeren als voir.

22. Item sal een iegelyck, dient belieft, opter gemeynten van Oosterwyck voirs. elcken tiegen syn erff mogen pooten 2 ryen boomen, alsulcke als hem sal gelieven ende houwen, snoyen ende vercoopen op hueren gerechten houtschat, sonder misdoen tegen den heere oft de vryheyt.

23. Item sullen die veedryvers in den tyden, als sy haer vee dryven sullen over die Oosterwycse gemeynte voirs., haer vee stouwen ende houwen in bedwange van den Belverser bruggen den rechten wech ten Goerdyck toe ende van den Goerdyck den rechten wech ten bercken toe ende van den bercken den rechten wech tot Baest toe ende op elck syde van den wege binnen vyff roeyen wyt te blyven, op te verbueren also dick 3 pont, te gaen als voir.

24. Item en sal nyemant enneghe beesten moghen houwen oft laten gaen int sant voir Wippenhout, op te verbueren ahm dick 45 s., te bekeeren als voir.

25. Item en sal nyemant schaep laten gaen van den Oosterwycksen dyck totten waterlaet toe, die vuyt den Oisterven compt op de syde oostwaert van den wege, die duer den waterlaet gaet, op te verbueren 45 s., te bekeeren als voir, ten waer in drye royen naeOvan den grave ende heyminge after aen de Diese.

26. Item en sal nyemant syn vercken ongeringt laten gaen opter gemeynten van Oosterwyck voirs., op te verbueren 5 s., te bekeeren als voir. Ende so wat vercken ongeringt in die acker gaen, sullen bruecken dobbel schot ende oyck in de hoeven.

27. Item en sal nyemant rys houwen oft snoyen op ennige willigen, der vryheyt toebehorende oft willigen affhauwen, derselver vryheyt toebehorende oft laken daeraen nagelen, op te verbueren een pont, te gaen als voir.

28. Item dat nyemant ennighen torff slaen en sal op vennen, daer moer onder is, op te verbueren 3 pont, te bekeeren als voir. Ende tot dyen sal den torff verbuert syn oyck als voir.

29. Item so wye ennighe weghen ontwee steckt int Colckven aft in ennige andere vennen, also dat men daer nyet vuyt en coste gevaeren, die soude verbueren also dick 6 pont, te gaen als voir.

30. Item dat een ieghelyck synen dyck opten Oosterwycksen dyck maeken sal loffbaerlyck van breyden ende van hoochten tusschen dit en Sint Jansdaghe in den somer , op te verbueren een pont, te bekeeren als voir. Ende dat nyemant eens anders willigenpooten oft boomen, opten voirschreven dyck staende oft dyer alnoch geset sullen wordden en sal mogen affhouwen oft snoeyen, op te verbueren drye ryders, te bekeeren als voir.

31. Item dat niemant in drie royen nae der Bambruggen op den Oosterwycksen dyck ennich goet laden oft ontladen en sal in oft vuyten schepen oft pleyten, op te verbueren also dick 5 s., te gaen als voir.

32. Item dat niemant ruydige peerden en sal hauwen gaen opter gemeynten voirs. om te weyen oft te drinken, op te verbueren 45 s., te bekeeren als voir.

33. Item en sal niemant in die Roesop vischcorven moghen leggen, op te verbueren 3 pont, te gaen als voir. Ende so wie die corven vynt, die sal se moghen heffen sonder misdoene ende sal oick die corven nae hem moghen nemen als verbuert

34. Item en sal niemant in twee beemden nae van den achtersen bruggen ennige pleyten stille laten liggen, hy en sal met den pleyten doorvaren oft die schipper oft pleytenner en sal selve in die pleyte blyven, op te verbueren 45 s., te gaen als voir.

35, Item dat niemant geweiren op der gemeynten voirs. setten oft slaen en sal dan die daertoe gerecht syn, op te bueren 1 pont, te gaen als voir. Ende dat een iegelyck geweiren sal mogen heffen sonder misdoen, so waer hy se op der gemeynten vynt.

36. Item sal oyck een iegelyck die houteren van den geweiren, die hy op der gemeynten geslagen heeft, vuytwerpen op te verbueren 1 pont, te gaen als voir.

37. Item sal een iegelyck syn huysen ende erven liggende van der Kerckstraten totter Hoochstraten toe loffbaerlyck heymen voir ende achter, also datter syn gebueren egeen schade by en lyden, op te verbueren 5 s., te gaen als voer ende die heere dat sal moghen bestaden op dobbelen cost van den gebrekelycken.

38. Item en sal niemant ennige dammen maken in de Roesop, in den Scoetgraft oft in ander stromen, op te verbueren 3 pont te bekeren als voer. Ende so wyens kynderen ennighe dammen daerinne maeken, sal men dien brueck houden aen die ouders. Ende so wie dammen maeken om den torff vuyt den vennen te vueren, die sullen schuldich syn die dammen wederom te slichten, als sy afflaten, op te brueken als voirs. is.

39. Item indyen de vorster ennighe ongelubde peerden, ennige vremde beesten oft ruydige peerden op der gemeynten van Ooysterwyck bevont oft oyck schapen in die groest gaende, contrarie ende tegen desen choren, die sal hy ophalen ende brengen se in der vroente. Ende daeraff sal die vorster hebben een vierendeel van den brueck voir synen arbeyt. Dit is geordineert anno XVI.

Bron SA Tilburg AA Oisterwijk 1390-1921 108a
Uitgegeven door N.W. Posthumus in Verslagen en mededeelingen van de Vereeniging tot uitgaaf der bronnen van het oud-vaderlandsche recht 6 (1915), blz. 174-203.
Voorlopige versie

Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 3 oktober 2009.