Instructie en reglement voor den dorpschirurgyn en vroedmeester van Vught (1809)

Art 1

Niemand zal tot dorpschirurgyn of vroedmeester binnen deezen dorpe worden gesteld ten zy alvoorens geëxamineert en bekwaam geoordeelt zynde

Art 2

Deeze vroedmeester zal gehouden zyn alle zwangere en in barensnood zynde vrouwen binnen deezen dorpe ten dienst te staan en na zyn beste kundigheid te helpen verlossen

Art 3

Ten dien einde zal hy zig by alle voorvallende gelegentheeden ten eersten en zonder eenig verzuym moeten begeven ter plaatse daar hy zal worden geroepen en zyne hulpe en bystand gerequireert ten zy hy op den tyd by een andere vrouw mogte zyn dewelke waarlyk in barensnoods is

Art 4

Waar omme hy dan ook eene in barensnood zynde vrouw adsisteerende niet zal moogen verlaaten onder wat pretext het zoude moogen weeesen voor dat de vrouw verlost is en hy het nodige voor moeder en kind zal hebben bezorgd

Art 5

Vermogende en onvermogende persoonen zal hy gehouden zyn zonder onderscheid ten dienste te staan zonder van arme of onvermogende voor ordinaire of extra ordinaire diensten of vacatien ietwas te mogen pretendeeren of neemen hetzy geld, arbeid, eetwaaren of onder wat naam het zoude moogen weesen directelyk of indirectelyk werdende door arme en onvermogende verstaan die geene welke uyt de armekassen trekken of geen vol hoofdgeld betaalen

Art 6

Op dat die vrouwen binnen deezen dorpe met des te meeder spoed zoude kunnen worden gedient zoo werd aan deeze dorpsvroedmeester wel expresselyk geinterdiceert om zig nimmer buyten deezen dorpe te moogen begeeven 't zy om zwangere vrouwen elders te adsisteren 't zy om particuliere affaires zonder alvorens daar toe permissie te hebben geobtineert van den heere president of voorzittende schepen van welke permissie hem schriftelyk zal moeten blyken

Art 7

Of het gebeurde dat hy na permissie in voege als boven te hebben bekoomen zig op een nabuurige plaats bevond en door en van wegens eene vrouw binnen deezen dorpe in baarensnood zynde wierd gerequireert zoo zal hy zig zoo spoedig mogelyk derwaarts moeten begeeven en ten welke einde hy permissie verzoekende om buyten dorps te gaan opregte opgaave van de plaats en de naam van de lieden daar hy geroepen word zal moeten doen

Art 8

Tot gemak van alle de ingesetenen gesamentlyk zal hy moeten wonen in of omtrent de kom van het dorp ten zy heeren drossaard en regenten hem om noodzakelyke reedenen mogten permitteeren zig wat verder af binnen deezen dorpe te needer te zetten

Art 9

By baarende vrouwen geroepen zynde zal hy zig bekwaam en nugteren moeten houden en vrindelyk en beleefd omtrent dezelve gedraagen die vrouwen niet verbaazen nog klyn moedig maaken door praat of gebaarens, veel min toonen of hy wilde weggaan na een ander plaats daar hy mogt voorgeeven geroepen te worden op hoop van hoger loon voorts zal hy zig niet onderwinden om eenige oorsaak den arbeid of verlossing ontydig te verhaasten door eenig inwendig of uytwendig middel waar door moeder en kind of beyden in gevaar zoude kunnen koomen, ook zal hy geen in of uytwendig middel mogen geven aan baarende, zwangere of andere vrouwen op wat voorwendsel het zoude moogen zyn, voor al niet dat de bevrugte vrouw of vrugt eenigzints zoude kunnen schaaden of dienen tot afdryving van de onvoldraage leevendige vrugt ook geen instrument of werktuyg zelvs niet het Roontunsianse by baarende vrouwen gebruyken dan in dringende noodzakelykheid zynde hier alleen uytgezondert de gemeente verzagtende clisteer in de barende en gewoone oly of verzagtende middelen aan de verloste

Art 10

By aldien hy de vrouw in barensnood zodanig bevind dat hy meent niet in staat te zyn om die door zyne hulp gelukkig te doen verlossen dan zal hy voor al gehouden zyn daar van tydige kennisse aan de vrinden te geeven op de voorzigtigste wyse zonder in het minste daar door te ontstellen de vrouw die in nood is op dat in tyds een ervaare doctor of ander kundig persoon daar by kan worden gehaald

Art 11

Wanneer dan ook den vroedmeester gehouden zal zyn aan den bygeroepene doctor of ander kundig persoon een oprecht berigt te geeven van het geen tot de zaak dienende is, zonder eenige onwilligheid of inhoudentheid

Art 12

Ook zal hy het vermoogen niet hebben de nageboorte weg te doen, voor dat die aan bywezende vrouwen is getoond en bevonden gaaf te zyn en zoo die vrouwen meenen dat daar iets ontbreekt, zal hy dezelve niet moogen wegmaken onder eenig voorwendsel, voor en aleer die is gezien by een doctor of kundig persoon daar toe geroepen of verzocht behalven indien de vrouw of vrinden begeerden en belaste dezelve weg te doen

Art 13

Als meede zal deeze vroedmeester het nieuw geboore kind niet mogen doen opbakeren en te ruste leggen voor en aleer hy aan de vrinden of byzynde vrouwen heeft vertoond dat hetzelve is geheel ongekwetst en gaaf over zyn geheel lichaam of indien het eenig letsel mogt hebben zulks aanweysen op dat buyten verzuym de vereischte zorg daar toe mag opgedraagen worden, vooral zal hy gehouden zyn voor het opbakeren te toonen dat de navelstreng wel is gebonden en bezorgd zoo als de kunst vereischt en ten dien einde altoos by zig draagen wat daar toe nodig is

Art 14

Wanneer deezen dorps vroedmeester bevonden mogt worden tegens een van de hier voorgemelde articulen te hebben gehandeldt zal hy de facto worden gecasseert en niets van zyn goed hebbende tractement mogen vorderen of eyschen

Art 15

Nog zal hy eenige bastaard kinderen halende ingevolge het 88ste articul van het echtreglement voor de generaliteit dato 10 maart 1656 gearresteert binnen den teid van vier en twintig uuren na de geboorte de naam en woonplaats van de moeder aan den heere officier moeten aanbrengen als meeden zal hy gehouden zyn wanneer in deezen dorpe vreemde kinderen van buyten mogten ter minne besteld worden als ook wanneer vreemde ongehuwde zwangere vrouwspersoonen zig binnen deezen dorpe bevinden daar van telkens aan den heere officier of president kennis te geeven om by hun eerwaarden daar in te kunnen voorzien

Art 16

Als dorps chirurgyn zal hy gehouden zyn te doen en naar te koomen even gelyk hier voor by art 5 staat vermeld en wanneer zyn hulpe vereischt wierd by iemand die vegtenderhand eenige wonden of quetsure bekomen had, zal hy daar aan dadelyk (immers ten hoogsten niet langer dan na het leggen van het erste verband) rapport doen aan den officier of by desselvs absentie aan den president schepen moetende zodanig rapport door hem ook gedaan worden wanneer zyne adsistentie by eenige drenkeling word gerequireert meede uyterlyk naar uytoeffening van het eerste middel dat men gewoon is aan drenkelingen te appliceeren

Art 17

En zal op het stipt agtervolgen van deeze instructie en reglement gehouden zyn eed te doen zullende hem tot narigt een copie deezer worden uytgerykt

Art 18

Heeren schepenen behouden aan zig de magt om dese instructie ten allen teyden te moogen veranderen, vermeerderen en verminderen zoo als zy naar teyds gelegentheid zullen vinden te behooren

 

Bron: RANB Streekarchief Langs Aa en Dommel, Aa Vught 12 f 153 19 zomermaand (juny 1809)


Terugkeren naar Overzicht pagina costuymen etc.

Terugkeren naar Inhoudsopgave

Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2009.