VERANTWOORDING VAN HET GENEALOGISCHE ONDERZOEK TOT DUSVERRE

 

1. Aanleiding

Al jaren had ik een korte stamboom in het bezit (alleen de rechte lijn) die begon bij Hindrik Walters in 1715 in Beerta. Deze stamboom was gemaakt door een achterneef, Foppe Walters uit Hoogezand. Toen deze mij begin dit jaar belde en vertelde de draad weer opgepakt te hebben, hebben wij besloten tot een taakverdeling. Foppe ging het om de achtergronden van de directe lijn, terug tot Hindrik Walters, ik nam op me om te trachten alle nakomelingen van deze Hindrik Walters, die geboren moet zijn rond 1690, in kaart te brengen. Ik heb mij beperkt tot alleen diegenen die de achternaam Walters dragen of hebben gedragen. De nakomelingen van de vrouwelijke Walters’en, die uiteraard een andere familienaam kregen, zijn dus niet door mij uitgezocht. Een doelstelling was mede om te onderzoeken of alle Walters’en in Groningen en wellicht daarbuiten familie van elkaar zijn.

 

2. Aanpak

Ik ben begonnen met het maken van een computeruitdraai van iedereen met de naam Walters, die in de telefoonboeken voorkomen (d.m.v. CD-ROM). Dit leverde meteen interessante informatie op. Zo blijken er in Nederland een aantal concentraties van Walters’en voor te komen. Allereerst, zoals bekend, in Oost-Groningen met ‘uitlopers’ naar de stad Groningen en het Westerkwartier. Verder nog: Arnhem/Nijmegen, Den Bosch, Utrecht, Maastricht, Amsterdam/Haarlem en Rotterdam/Den Haag/Leiden. Daarbuiten komt de naam sporadisch voor. Bij elkaar 260 adressen. Er vanuit gaande dat ca. 30 % een geheim nummer heeft, zou het aantal gezinnen en alleenstaanden met de familienaam Walters op ca. 350 geschat kunnen worden

Uitgaande van de gegevens, die ik van Foppe Walters had gekregen, ben ik verder gaan zoeken bij het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) in Den Haag (vlak bij het Centraal Station). Daar is een schat aan gegevens te vinden. In de eerste plaats een grote verzameling van advertentieknipsels van geboorten, huwelijken en overlijdensgevallen. Dit heeft de eerste bouwstenen voor uitbreiding van de stamboom opgeleverd. Vooralsnog heb ik alleen de advertenties uit Groningen overgenomen. Het resultaat was een legpuzzel met veel stukjes, ook stukjes die in elkaar pasten, maar ook met heel wat witte plekken en namen van Walters’en, die ik absoluut niet kon plaatsen. De 2e stap was een figuurlijke duik in de vele laden met microfiches. Dit zijn grote dia’s van bladzijden uit registers van de kerk en van de burgerlijke stand. Door middel van viewers zijn de microfiches te bekijken. Zo heb ik gezocht in de gegevens van de Hervormde Kerk van Beerta (plm. 1670-1800), de burgerlijke stand (plm. 1820-1910) van Beerta, Finsterwolde, Oude Pekela, Midwolda, Scheemda, Bellingwolde en Nieuweschans (soms gedeeltelijk). Bij het CBG in Den Haag zijn slechts sporadisch gegevens uit deze eeuw te vinden.

Ik heb daarom gebeld met bijna iedereen met de naam Walters in de provincie Groningen. Op basis van tips ook met een aantal mensen elders in Nederland. Ik ben daarbij gaande weg geholpen door een aantal andere enthousiastelingen, waarbij ik met name wil noemen Mennie Keizer-Walters uit Leerdam en de heer R. Schipper uit Winschoten. Vele personen hebben mij zeer geholpen met het toezenden van uitvoerige informatie, verkregen door navraag bij andere familieleden, uit in bezit zijnde advertenties, van grafstenen of door informatie bij de gemeente. Op enkele uitzonderingen na van mensen die geen belangstelling zeiden te hebben, hebben allen die ik heb gebeld hun best gedaan om mij verder op weg te helpen. Mijn dank daarvoor.

Ik heb alle gegevens ingevoerd in een computerprogramma van Amerikaanse oorsprong: Brother’s Keeper 5.2. voor Windows 3.1. Dit gratis share-ware programma is mij uitstekend bevallen en biedt veel mogelijkheden voor uitlijstingen.

 

3. Bevindingen

 

3.1. Kunnen wij nog verder terug dan 1715 toen Hindrik trouwde met Lisabet Foppes?

Foppe Walters had mij reeds verteld van zijn nasporingen in de kerkelijke archieven van Beerta. Dit leverde geen verdere aanwijzingen op. Bij het CBG, dat grotendeels dezelfde gegevens op microfiche heeft, ben ik ook niet verder gekomen. Duidelijk is dat de naam Walters niet veel voorkwam. Op zich zelf was het een uitzondering dat Hindrik rond 1715 een achternaam had (zowel Walter als Walters en Waltsers). De meesten noemden zich naar de vader. Namen als Jans, Hindriks e.d. kwamen dan ook veel voor. Overigens raakte bij de eerste nakomelingen van Hindrik de naam Walters ook een beetje in onbruik. Eerst bij de officiele naamgeving ten tijde van Napoleon werd de naam officieel.

De herkomst van Hindrik blijft dus een van de uitdagingen voor verder onderzoek. Voorlopig blijft het gissen. Zo zou de herkomst vanuit het buitenland kunnen zijn. Zowel Duitsland als Engeland zijn daarbij mogelijk. In mijn telefoonronde heb ik zowel de familieoverlevering opgetekend dat de Walters’en oorspronkelijk uit Leer in Duitsland komen als het verhaal dat wij ‘van over het grote water’ komen.

Een recent spoor betreft een  sergeant, Pieter Waltzen, die rond 1670 huwde in de vestingplaats  Leerort. Toen Gronings, nu Duits grondgebied. Het bestaan van een  zoon Hindrik heb ik echter nog niet kunnen vaststellen. Het is  wel intrigerend dat er raakvlakken zijn met de oude  familieoverlevering, waarbij het ook niet uitgesloten is dat  Pieter Waltzen van engelse of schotse komaf is. In de provincie Groningen kwam de naam Walters bij mijn weten vóór het opduiken van Hendrik in 1715 niet voor, maar wel in de provincie Friesland. Dat zou dus ook een spoor kunnen zijn.

3.2. Familierelaties

Toen ik aan het uitzoekwerk begon, had niemand overzicht over de onderlinge familierelaties van de Walters’en in Groningen. Er wonen veel in Oude Pekela, Nieuwe Pekela en in het Oldambt. Zelfs in Oude Pekela was het niet steeds duidelijk of en hoe iemand met de achternaam Walters familie van een andere Walters was en is.

Cruciaal in de familiegeschiedenis is Geert Hindriks Walters (geb. 1792), die 5 zonen kreeg. Van de oudste twee (Hindrik en Harm) heb ik niets meer kunnen terugvinden, maar de andere drie zijn de stamvaders geworden van uitgebreide familietakken.

Zoon Jan (geb. 1822) kreeg 7 kinderen, waarvan 6 zonen. Vanuit Beerta, via Finsterwolde en Bellingwolde zijn bijna alle nakomelingen rond de eeuwwisseling in Oude Pekela terechtgekomen (vooral in het buurtschap Bronsveen). Later sommigen ook in Nieuwe Pekela. Deze tak noem ik de Pekelder-tak.

Zoon Foppo (geb. 1825) kreeg voor zover bekend maar 2 zonen, maar zoon Geert (geb. 1858) kreeg waarschijnlijk 7 kinderen, waaronder 5 zonen. Dit geslacht heeft daarna vooral in Winschoten gewoond en voor een klein deel in Oude Pekela.

Dit is de Winschoter-tak.

Zoon Wubbo (geb. 1828) kreeg 3 kinderen, waaronder 2 zonen. Van de tweede zoon (Geert) heb ik niets meer kunnen terugvinden, maar de 1e zoon (Hindrik) was de stamvader van de Walters’en in Finsterwolde en later ook in Nieuweschans. Dit is de Finsterwolder-tak .

Uit de benoemingen van broers is af te leiden dat zij goed met elkaar omgingen. Jan heeft bij zijn zonen zowel Foppo als Wubbo benoemd. Latere generaties hebben elkaar uit het oog verloren.

3.4. Veel voorkomende voornamen

In de familie Walters komt een aantal voornamen veelvuldig voor. Bij de jongens zijn dit:

In de jongste generatie zien wij de moderne namen in opkomst. Het is aardig te vermelden dat er nu ook weer een Hindrik Walters in Beerta woont.

3.5. Waar woont iedereen

De familie Walters is behoorlijk honkvast gebleken. Voor zover nu bekend is ca. 90 % in de provincie Groningen of dicht daarbij (Assen en omgeving, Emmen en Drachten) gebleven. Oude Pekela heeft naar verhouding nog de meeste Walters’en, gevolgd door Groningen, Winschoten, Nieuwe Pekela, Heiligerlee, Blijham en Tolbert. De oorsprong, het Oldambt, loopt qua aantal terug. Buiten de provincie Groningen is een aparte tak te vinden in Maastricht (vanaf dertiger jaren), een concentratie in Enschede, Borne en Hengelo en Delden (een aantal los van elkaar staande takken), IJmuiden en Heemskerk, Eindhoven e.o. alsmede losse adressen zoals in Leerdam, Gorinchem, Zeewolde, Middelburg en Zoetermeer (ondergetekende).

3.6. Walters in het buitenland

Ik heb gezocht naar de familienaam Walters in het buitenland. Via Internet zijn veel gegevens te vinden. Met name in Amerika en Engeland komt de naam veel voor. Bij alle zoekacties heb ik geen relatie met Nederland kunnen terugvinden. De stamboomonderzoekers die ik op Internet tegenkwam en die ook bezig waren met de naam Walters gaven allen aan dat hun oorsprong in Engeland lag.

Ik heb niet kunnen vaststellen dat mannelijke nazaten van Hindrik Walters zijn geemigreerd. De overlevering geeft wel aan dat sommigen geemigreerd zijn, maar ik heb er nog geen bevestiging van kunnen krijgen. Wellicht is een aantal mensen, waarvan geen verder spoor te vinden was, naar het buitenland vertrokken.

3.7. Walters en Wolters

Jan Walters (1828, Scheemda, overl. 1875 Delft), de grondlegger van de Pekelder-tak, heeft lange tijd in Bellingwolde gewoond. De gemeente was niet consequent met de achternaam. De burgerlijke stand gegevens werden bijgehouden op kaarten die elke 10 jaar werden ‘ververst’ In het ene tijdvak van 10 jaar was de familie als Walters ingeschreven, in het andere als Wolters. Alle zonen zijn verdergegaan als Walters, behalve Foppe, de jongste zoon geboren in 1872, is Wolters gebleven. Het is opvallend dat sommige kinderen van Foppe zich Wolters noemden, anderen (zoals Nanko) Walters. Het is mij niet bekend of dit laatste ook officieel was.

3.8. Zijn wij familie van Walters’en elders in Nederland?

Voorlopig is geen bewijs gevonden dat de Walters’en uit Groningen verwant zijn aan andere families Walters in Nederland, zoals groepen in Arnhem, Den Bosch, Maastricht (op enkele uitzonderingen na), Utrecht en Rotterdam. De familieadvertenties van deze families wezen hier in het geheel niet op. Wellicht dat verder uitzoekwerk nog iets in die richting oplevert.